PlusReportage

Iepen moeten in Centrum wijken voor herstel kademuren: ‘Eeuwig zonde’

Beeldbepalende iepen op onder meer de Herengracht moeten wijken vanwege de vernieuwing van de kademuren. Buurtbewoners komen tegen het rooien in het geweer.

De bomen op de Herengracht die gekapt dreigen te worden.Beeld Marc Driessen

Ze ziet ze als kerstboompjes op hoge poten. Eveline van Nierop gruwt van de nieuwe bomen op de Prinsengracht. “Dat is toch geen gezicht? Prachtige, monumentale bomen zijn gesneuveld en er zijn kleine, nietszeggende boompjes voor in de plaats gekomen, die ook nog eens veel verder uit elkaar staan.”

Van Nierop is vanaf haar woning aan de Leliegracht met de verslaggever het korte stukje naar de Prinsengracht gewandeld om te laten zien hoe onwelgevallig het kappen van bomen kan uitpakken. Het moet gezegd: vergelijk de Prinsengracht, waar grote bomen tegen de vlakte zijn gegaan ten faveure van nieuwere exemplaren, met de Herengracht en haar eigen Leliegracht en het verschil is duidelijk. De oude bomen met hun massieve stammen en weelderige bladerdekken zorgen voor karakter en schaduw op deze warme septembermiddag. Ook dempen ze het geluid.

Van Nierop en een aantal andere buurtbewoners zijn in het geweer gekomen tegen de plannen van de gemeente om een hele reeks monumentale bomen op de gracht te rooien als onderdeel van het kadevernieuwingsbeleid. De slechte kademuren moeten namelijk hoognodig worden aangepakt. De bomen staan daarbij in de weg. “Waar een wil is is een weg,” zegt Van Nierop, “maar ik krijg de indruk dat de stad behoud van deze iepen helemaal niet wíl.”

Honderd jaar oude bomen

Buurtbewoners zeggen begrip te hebben voor de noodzaak de kades aan te pakken, maar ze stellen ook dat de gemeente rücksichtslos over de cultuurhistorische waarde van de bomen heen walst. “Het straatbeeld wordt onherroepelijk aangetast. Men heeft zich voorgenomen onder meer bomen van meer dan een eeuw oud te kappen. En ook de mooie, gezonde bomen op de Herengracht moeten sneuvelen. Die bomen zijn zeventig jaar oud en in enkele gevallen honderd jaar. Eeuwig zonde.”

De bomenwerkgroep van het Comité Westelijke Grachtengordel benadrukt de rol die bomen spelen in een duurzame stad. Een gezond bomenbestand zorgt onder andere voor verkoeling en wateropname. Helemaal nu de steeds warmere zomers vragen om natuurlijke koeltebronnen, is het, volgens Van Nierop, bijna misdadig de grote, gezonde bomen te kappen.

De werkgroep verwijst in dit verband naar de hittekaart van de stad, die inderdaad laat zien dat de Leliegracht en het betreffende deel van de Herengracht binnen de grachtengordel relatief koele plekken zijn. “In tegenstelling tot plekken waar de kadevernieuwing gepaard is gegaan met bomenkap en het terugplaatsen van jongere exemplaren, zoals bijvoorbeeld aan de noordzijde van de Egelantiersgracht bij de Lijnbaansgracht. Die plekken zijn op de hittekaart donkerrood uit, bij ons kleurt het nog groen.”

Het comité pleit behalve voor behoud van de enorme iepen er ook voor dat bomen die desondanks worden gekapt worden vervangen door een weelderiger type dan de stad tot nu toe van plan is. De door de stad geselecteerde iepensoort Ulmus ‘New Horizon’ is volgens Van Nierop te smal en te donker. “De Ulmus x hollandica ‘Belgica’ is veel mooier. In hun huidige staat zijn de bomen 20 tot 25 meter hoog en hebben ze een kroonvolume van rond de 4000 kubieke meter. Daar komen bomen van 10 meter voor terug, met een kroonvolume van 500 kubieke meter. Door de beperkte ruimte die de wortels krijgen, zullen die bomen nooit tot volle wasdom komen en dus altijd kleiner blijven.”

Handhaven, verplanten of rooien

Bij een deel van de Leliegracht en de Herengracht zijn de kademuren en twee bruggen in dusdanig slechte staat dat zij moeten worden vervangen, zegt een woordvoerder van de gemeente. “Om dit veilig en goed te doen, moeten er helaas bomen worden gekapt. Dat doen we natuurlijk niet graag en we proberen dat dan ook zo veel mogelijk te voorkomen. Maar vaak staan bomen te dicht bij het water, in dit geval minder dan drie meter. Er is altijd drie tot vijf meter werkruimte nodig. Bij het vervangen van de fundering kan de boom met de huidige technieken dan niet worden behouden.”

De gemeente heeft op 35 bomen aan de Leliegracht en 20 bomen aan de Herengracht de zogenoemde Bomen Effect Analyse losgelaten. “Daarbij wordt gekeken naar hun gezondheid, hoe de wortels groeien en of we ze kunnen verplanten. Uit dit onderzoek bleek dat op de Leliegracht elf bomen behouden en zeven bomen verplant kunnen worden. De rest moet helaas gekapt worden. Van de twintig bomen op het deel van de Herengracht waar de kademuur wordt vernieuwd, kunnen we er twee behouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden