Ruben Koops. Beeld Artur Krynicki
Ruben Koops.Beeld Artur Krynicki

Iedereen geeft z’n eigen draai aan de test met preventief fouilleren

PlusRepubliek Amsterdam

Ruben Koops

Het experiment preventief fouilleren gaat door. Dat heeft burgemeester Halsema samen met de politie en het OM besloten na het experiment met wapencontroles. De opbrengst, 100 wapens, noemde de burgemeester deze week ‘relatief bescheiden’. Over die woorden is vast goed nagedacht, want deze formulering maakt van iets negatiefs – nauwelijks wapens gevonden – iets positiefs. ‘Bescheiden’ klinkt veel beter dan weinig of laag.

De discussie over preventief fouilleren is altijd een woordenspel geweest. Sinds Halsema en politiechef Frank Paauw het middel hebben ingevoerd, spreken zij consequent van gerichte wapencontroles’, wat in hun ogen natuurlijk héél iets anders is dan de beladen term preventief fouilleren.

Wie de brief van Halsema met een taalkundige bril leest, kan nog wel even doorgaan met kniezen. Honderd wapens? Nog zo’n tactisch gekozen woord. Wie het evaluatierapport leest, ziet dat er 16 wapens in de juridische zin van het woord zijn gevonden. Wettelijk verboden wapens zoals boksbeugels, busjes pepperspray of ploertendoders. Tussen de overige 84 in beslag genomen voorwerpen zaten 50 messen, de rest bestaat uit gereedschap: stanleymessen, schroevendraaiers, multi-tools, een keukenmes en drie aardappelschilmesjes. Da’s toch heel iets anders dan 100 ‘wapens’. Gelukkig doet de Amsterdamse politie vaak ook serieuze wapenvondsten na goed recherchewerk, zullen we maar zeggen.

In de evaluatie valt ook iets te lezen over de bijvangst van de wapencontroles. Terwijl de agenten druk waren met preventief fouilleren, konden zij af en toe echte boeven vangen. Zo werden diverse mensen gesnapt wegens rijden onder invloed. Ook werd een op handen zijnde overval van een tankstation voorkomen omdat er toevallig een wapencontrole in de buurt werd gehouden. De gemaskerde verdachte in kwestie die door de toegesnelde agenten werd aangehouden was, oh ironie, gewapend met een mes.

Er is zelfs een verdachte van mensensmokkel aangehouden die landelijk werd gezocht, na een tip die een van de 2300 gefouilleerde Amsterdammers tijdens een wapencontrole deelde met de politie. Zo bezien is de stad in de periode van het experiment niet dankzij, maar ondanks preventief fouilleren een beetje veiliger geworden.

Toch is het een beetje flauw (van mij) om de proef te ridiculiseren en weg te zetten als een verspilling van energie en politiecapaciteit. Want in de resultaten zit echt iets nieuws: van etnisch profileren, het fenomeen waarbij mensen van kleur een grotere kans maken om gefouilleerd te worden dan witte mensen, lijkt geen sprake. 85 procent van de onafhankelijke burgerwaarnemers die mochten meekijken tijdens het project heeft geconstateerd dat de politie volkomen willekeurig te werk ging. Weer een woordenspel: ‘volkomen willekeurig’ is bijna nooit goed nieuws, behalve bij preventief fouilleren. Daar wil je juist zien dat de politie zonder aanzien des persoons te werk gaat.

Deze conclusie neemt een belangrijk argument weg van de tegenstanders van preventief fouilleren, die het middel onlosmakelijk verbonden met etnisch profileren. De discussie over de geringe opbrengst blijft overeind, maar de morele verhevenheid waarmee het opsporingsmiddel werd weggezet als racistisch is gelogenstraft.

Partijen als D66 en GroenLinks, die niet blij zijn met het voornemen van Halsema om door te gaan met preventief fouilleren, gingen hier deze week in hun reacties aan voorbij. Zo blijft iedereen, voor of tegen preventief fouilleren, er z’n eigen draai aan geven.

Politiek verslaggever Ruben Koops belicht in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden