PlusAchtergrond

Huiselijk geweld: spanningen nemen toe nu structuur wegvalt

Beeld Getty Images/iStockphoto

Zorginstellingen zien de druk op de gezinnen vanwege het coronavirus toenemen. Bij verschillende instanties komen meldingen binnen van huiselijk geweld.

De buren van een alleenstaande moeder en haar twee kinderen van één en zeven jaar trokken vrijdag aan de bel: ze hoorden geschreeuw en een hoop herrie in de flatwoning in Amsterdam-Noord. De 25-jarige moeder hadden ze al een tijdje niet meer gezien. Vanwege de ernst van de situatie brachten een maatschappelijk werker en psycholoog van ggz-instelling FamilySupporters een bezoek aan de woning, waar ze een dichte deur troffen. Nadat ze de moeder hadden gebeld, mochten ze uiteindelijk binnen komen.

“Het huis was ernstig vervuild. De poep zat aan de muur. Er waren geen boodschappen in huis. Het jongetje van zeven zat onder de blauwe plekken. De moeder zag er verwaarloosd uit en had een tijd niet gedoucht,” vertelt Linda Bijl, orthopedagoog en directeur van FamilySupporters.

Het gezin was al eerder in beeld geweest bij de zorg. Met de geboden hulp had de moeder het gezinsleven echter weer op de rails gekregen. De aanzienlijk verslechterde situatie die de twee hulpverleners vorige week aantroffen, is volgens Bijl ‘coronagerelateerd’. “De structuur was weggevallen, er waren geen contacten meer met de buitenwereld en de zoon van zeven ging niet meer naar school. De moeder kon het thuis niet meer aan en uit onmacht sloeg ze haar oudste kind.”

Het aanrecht en de wc

Bijls instelling biedt hulp aan gezinnen met psychosociale problemen. Van de 3000 cliënten wonen er 400 in Amsterdam. Bij tachtig procent van de gezinnen is sprake van onveilige situaties en huiselijk geweld binnen de familie.

Inmiddels onderhoudt FamilySupporters de meeste contacten met cliënten per telefoon, maar bij het gezin in Noord was dat geen optie. De hulpverleners gaan er twee keer per dag naartoe. Daarnaast wordt de moeder meerdere keren per dag gebeld. De rust is al een beetje teruggekeerd en het huis is een stuk schoner.

Bijl: “We houden in de gaten of ze heeft afgewassen en bijvoorbeeld de wc heeft schoongemaakt. Ze heeft via de gemeente een laptop gekregen. We vragen haar dan of zij met de camera even het aanrecht en de wc wil laten zien. Het jongetje proberen we weer zo snel mogelijk naar opvang op zijn eigen school te krijgen, wat voor kinderen in onveilige situaties mogelijk is gemaakt.”

Het coronavirus, zo merken verschillende instellingen, veroorzaakt extra druk en spanning in vooral kwetsbare gezinnen. “Binnen die gezinnen wordt het een soort snelkookpan,” zegt Jolanda Vader, manager van Blijf Groep. “Door het coronavirus nemen de narigheid, stress en onveiligheid toe.”

Blijf Groep merkt vooralsnog niet dat het aantal meldingen van huiselijk geweld groeit. “Slachtoffers bellen vaak pas heel laat, als ze al veel geweld achter de rug hebben. Ze willen in deze tijd de zorg misschien niet overbelasten of denken wellicht dat er nu geen hulp kan worden geboden. Net als bij de huisartsen en spoedeisende hulp lijken er minder mensen om hulp te vragen, als stilte voor de storm.”

De organisatie vreest dat de spanningen ook kunnen toenemen in de eigen opvang in Amsterdam: het Oranje Huis, met 55 woningen voor slachtoffers van huiselijk geweld. “Een situatie als deze is een grote belasting. De stress kan leiden tot ruzies en spanningen binnen de gezinnen, maar ook tussen de medebewoners. Wij komen momenteel zo weinig mogelijk over de vloer bij de gezinnen, maar proberen op andere manieren hulp te bieden.”

Huisverbod

Veel van de hulp van Blijf Groep geschiedt momenteel niet face to face, maar via conference calls of videobellen. Dat is niet optimaal, zegt maatschappelijk werker Remco Fennema van het Team Tijdelijk Huisverbod van Blijf Groep: “We hebben onze zorgen daarover. Je kunt de non-verbale communicatie tussen de agressor en het slachtoffer niet zien en mist daardoor een belangrijke bron van informatie, zoals de interactie tussen de twee of een bepaalde blik van de een naar de ander,” zegt Fennema, die te maken heeft met ongeveer één huisverbod per dag.

Veilig Thuis krijgt ongeveer vijftig meldingen per dag binnen, waarvan twee met spoed. Ook bij hen is er geen toename van het aantal meldingen, wel ziet de instantie de laatste weken ‘een ander soort crisissituaties’, waarvan sommige te maken hebben met het coronavirus. “Een moeder meldde onlangs dat ze haar autistische kind bijna wat ging aandoen. De structuur in het gezin was weggevallen en het kind vroeg veel aandacht. Ze wist niet hoe ze ermee om moest gaan en dreigde hem te slaan,” zegt gz-psycholoog Geert van Wesemael van Veilig Thuis. De organisatie probeert eerst oplossingen te zoeken binnen het eigen netwerk van de familie. Lukt dat niet, dan gaat de hulpverlening eropaf.

Krabben en bijten

Veilig Thuis is, net als andere instellingen, nu voorzichtig met huisbezoeken. “De drempel ligt hoger. Maar als de onveiligheid te groot wordt, gaan we er altijd heen: in beschermende kleding, met mondkapje op en handschoenen aan. Het is behelpen en beslist niet ideaal.”

Bij FamilySupporters kwam kortgeleden ook een melding binnen over een mishandeld kind. De 11-jarige woonde na de scheiding bij de vader en wilde na enkele weken op bezoek bij de moeder in Amsterdam. “De ouders liggen al enige tijd in een vechtscheiding. De vader stond dat bezoek niet toe. Het coronavirus was voor hem een extra reden om zijn kind het contact te ontzeggen. Dat wilde toch gaan, waarna een gevecht ontstond met krabben en bijten.”

De moeder lichtte de instelling in toen haar kind niet kwam opdagen op de afspraak. De politie trof het kind later met bloedende armen aan. Er wordt nu samen met de Jeugdbescherming naar een oplossing gezocht.

Ook bij ouderen met een dementerende partner treffen de organisaties huiselijk geweld aan. Een 70-jarige dementerende man uit Amsterdam, die niet meer vier dagen in de week naar zijn dagbesteding kan, is verbaal agressief tegen zijn vrouw geworden en slingert de ganse dag denigrerende opmerkingen naar haar hoofd. “Er is veel verbale agressie. De vrouw wordt uitgescholden voor hoer als ze niet op tijd koffiezet of hem niet snel genoeg helpt als hij naar de wc moet. Zij is aan het einde van haar Latijn, maar wil haar man niet missen en naar een verpleeghuis sturen. Wij maken ons zorgen dat het nog meer escaleert,” zegt specialist ouderengeneeskunde Annetje Bootsma van FamilySupporters.

Tips van Blijf Groep

Hoe houd je het thuis prettig en veilig in deze uitzonderlijke tijd?

- Ga niet de hele dag met elkaar in dezelfde ruimte zitten.

- Denk na over wat jou het meeste stress geeft en kijk of er iemand is die je zou kunnen helpen, bijvoorbeeld om even mee te praten, een wandelingetje te maken, samen te sporten of de kinderen mee te nemen naar buiten.

- Spreek met je partner af dat als er ruzie dreigt of als er klappen dreigen te vallen, je een time-out neemt en even ter afkoeling een ommetje maakt.

- Ga na de time-out in gesprek en probeer te voorkomen dat je elkaar verwijten maakt.

- Houd je sportroutine aan. Op YouTube en Instagram zijn talloze work-outs te vinden voor thuis. Meditatie (van 5 minuten) kan je lichaam en geest even in ontspanning terugbrengen.

Mocht het ondanks de tips te ver oplopen, zoek hulp: 088-2342450.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden