Plus

Hoogleraar: ‘Pas op dat noodplan lerarentekort niet structureel wordt’

De invoering van een vierdaagse lesweek is niet zonder gevaar, zegt Paulien Meijer, hoogleraar aan de Docenten Academie van de Radboud Universiteit. Vooral kwetsbare kinderen hebben elke dag les nodig in rekenen en taal.

Paulien Meijer: Twintig jaar geleden zagen we het lerarentekort al aankomen. Beeld DUNCAN DE FEY

Dat het zover is gekomen, maakt Meijer nog altijd ‘enorm pissig’. Het lerarentekort, dat vooral in de grote steden voor grote problemen zorgt, is geen natuurverschijnsel dat ons nu, bij verrassing, treft. “Al twintig jaar geleden zagen we dit aankomen,” zegt ze. “Maar onze waarschuwingen zijn altijd genegeerd. Dat is echt een schande. Altijd is er wel iemand te vinden die de problemen ontkent, net als bij de klimaatdiscussie. En nu zitten de scholen met de gebakken peren.”

De schoolbesturen in de vier grote steden hebben maandag hun noodplannen gepresenteerd aan onderwijsminister Arie Slob.

Een van de meest ingrijpende maatregelen is de vierdaagse lesweek die scholen kunnen invoeren. Dit betekent dat leerlingen wel vijf dagen naar school gaan, maar één dag geen les krijgen van hun vaste leerkracht. Een vierdaagse lesweek in een vijfdaagse schoolweek, waarbij de vijfde dag ruimte biedt voor een alternatief programma, denk aan kunst, cultuur, sport, burgerschap, onder leiding van een externe professional.

Dagelijkse herhaling

Ouders zullen zich zorgen maken over de kwaliteit van het onderwijs: zullen hun kinderen in vier dagen wel voldoende leren? Meijer snapt dat scholen dit invoeren, maar kan de ouders niet gerust stellen. Vooral kinderen die moeite hebben met taal en rekenen hebben elke dag les nodig in deze vakken. “Een school kan het niet in vier dagen proppen. Voor de goede leerlingen zal het niet zo’n probleem zijn dat ze bijvoorbeeld op woensdag andere lessen krijgen, dan gaan ze toch al naar een uitdagingsklas of iets dergelijks. Maar de leerlingen die minder makkelijk leren, hebben belang bij een dagelijkse herhaling van de stof.”

Meijer denkt ook dat de onbevoegde professionals die de vijfde dag invullen, niet zo maar voor de klas kunnen. “Het is niet zo dat de klas direct aan je lippen hangt, ook al heb je genoeg te vertellen. De één plast in de broek, de ander let niet op, ik noem maar wat. Een lerarenopleiding is echt belangrijk. Elke klas heeft een dynamiek.”

Achterstandskinderen

De hoogleraar uit Nijmegen is bang dat de vierdaagse lesweek, maar ook de vorming van grotere groepen, de ongelijkheid in het basisonderwijs vergroten. In Amsterdam zijn de lerarentekorten het grootst op scholen met veel achterstandskinderen, die vijf dagen les van bevoegde docenten echt nodig hebben. “Dit zijn niet de gemakkelijkste klassen om les te geven. Natuurlijk zullen er echt hele leuke mensen zitten onder de onbevoegde professionals, maar dit valt echt niet mee.”

Een grotestedentoeslag, waarbij leraren in Amsterdam vijf tot tien procent extra krijgen omdat ze in de grote stad werken, kan volgens haar helpen. “Docenten in het basisonderwijs verdienen structureel te weinig, dat is echt een schande. Ik vind het niet gek dat leraren in bijvoorbeeld Amsterdam iets meer krijgen, want daar vallen de grootste klappen.”

Meijer snapt dat schoolbesturen in Amsterdam met dit noodplan komen. Ze merkt in Nijmegen hoe groot de problemen in de Randstad zijn: regelmatig reageren docenten uit Amsterdam op vacatures in Gelderland, omdat ze geen woning kunnen vinden in de hoofdstad. Daarom vallen de lerarentekorten in Nijmegen nog mee. “De Amsterdamse scholen moeten waken dat het noodplan wel tijdelijk blijft en niet vanzelf structureel wordt. Leraren die overgaan op een vierdaagse lesweek hoeven geen salaris in te leveren. Maar je zult zien dat dit niet lang duurt en dat de docenten op deze manier een vierdaagse werkweek in worden gezogen.”

‘Zesjes voor de klas’

Ze waarschuwt de scholen en de overheid dat een noodplan gepaard moet gaan met maatregelen op de lange termijn om de lerarentekorten te verminderen. “Uiteindelijk moeten we nadenken over de vraag wat wij met het onderwijs willen,” zegt ze. “We moeten veel meer investeren in de kwaliteit van docenten. Veel te vaak nemen we genoegen met zesjes voor de klas en dan vinden we het gek dat kinderen ook genoegen nemen met een zesje. Dat vind ik stuitend.” De bal ligt wat haar betreft bij het kabinet en het ministerie van Onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden