PlusInterview

Hoogleraar: mondkapjesplicht is onhoudbaar

Beeld ANP

De mondkapjesplicht die in Amsterdam op verschillende plekken wordt ingevoerd, is niet houdbaar. Dat stelt hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans. ‘Het is niet mogelijk om met een gemeentelijke verordening het recht op de persoonlijke levenssfeer in te perken.’

Het hing al een tijdje in de lucht, maar donderdagmiddag was het zover. Burgemeester Halsema, tevens voorzitter van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland, kondigde een gedeeltelijke mondkapjesplicht aan in de stad. Ook in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond wordt een beperkte mondkapjesplicht ingevoerd.

In Amsterdam is op delen van de Wallen, in drukke winkelstraten als de Kalverstraat en op de markt van Plein ’40/’45 en de Albert Cuypmarkt vanaf 5 augustus een mondkapje verplicht. Wie niet luistert, riskeert een boete.

Maar daarmee gaat de Veiligheidsregio haar boekje te buiten, stelt hoogleraar staats- en bestuursrecht  Wim Voermans. Het verbod houdt geen stand voor de rechter. “Binnen mijn vak bestaat daarover geen misverstand,” zegt de hoogleraar, verbonden aan de Universiteit Leiden. “De Raad van State heeft zich er op 25 mei nog over uitgelaten. De gemeente kan niet zomaar via een noodverordening een grondrecht inperken, in dit geval het recht op persoonlijke levenssfeer.”

En dat is volgens Voermans precies wat de Veiligheidsregio wél van plan is te doen. Halsema wil de Amsterdammers verplichten om iets te dragen, namelijk een mondkapje. Dat mag niet, stelt Voermans. De gemeente kan net zomin een ‘lange broekenplicht, bikiniverbod of hoofddoekverbod’ instellen, meent de hoogleraar.

Beeld ANP

Noodwet

Voermans ziet zijn argument gesterkt door de landelijke noodwet die momenteel bij de Tweede Kamer ligt. “Daarin zit wel een basis voor een mondkapjesplicht, maar in de toelichting staat dat het alleen kan worden geregeld via een Haagse, parlementaire wet. Dat laat nog maar eens zien dat mondkapjes niet via een gemeentelijke verordening kunnen worden verplicht.”

Eventuele boetes houden daarom volgens Voermans geen stand voor de rechter. Daarmee schiet de Veiligheidsregio zichzelf in de voet, meent hij. “Ze ondermijnen hun eigen systeem. Mensen zullen denken dat alle coronaregels en boetes niets voorstellen.” 

De mondkapjesplicht in het ov is gebaseerd op de Wet personenvervoer, die stelt dat mensen aanwijzingen van het bedrijf moeten opvolgen

‘Onconventioneel werken’

Ergens heeft Voermans best begrip voor de beslissing van Halsema. “Dit zijn goede bedoelingen, dat snap ik. Alles komt terecht bij de burgemeesters en de voorzitters van de Veiligheidsregio’s. Die raken gefrustreerd omdat ze zien dat ze de regels moeten handhaven, maar dat het niet altijd lukt. Dus besluiten ze: dan gaan we maar onconventioneel werken.”

Dat is heel risicovol, vindt de hoogleraar. De Grondwet is ontworpen om de burger te beschermen tegen dergelijk ‘onconventioneel bestuursoptreden’. “Daar is de rechtsstaat voor, om iets tegen het geweld van het massagelijk in te brengen.”

Maar wat zou dan wel werken? Voermans heeft een suggestie: tot de coronawet door de Kamer is, kan de Veiligheidsregio het beter houden bij een oproep. “Vraag de Amsterdammers om in de Kalverstraat een mondkapje te dragen. Anders moeten de winkeliers dicht. Zo’n oproep doet meer dan een ongrondwettelijk besluit dat er stoer uitziet. De botte bijl is helemaal niet nodig.”

Aboutaleb: Als mensen een zaak aanspannen, dan is dat maar zo

‘Ik heb kennis genomen van deze specialisten,’ reageert de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb tegen de Volksrant op de kritiek dat de mondkapjesplicht volgens experts juridisch gezien een lege huls is. ‘Maar wij hebben deze stap de afgelopen dagen uitvoerig voorbereid. Daarbij geldt: ik ben burgemeester, ik moet handelen.’ Hij is ervan overtuigd dat de mondkapjesplicht standhoudt bij de rechter. ‘En als mensen een zaak aanspannen, dan is dat maar zo.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden