PlusReportage

Holocaust Herdenking in coronatijd: zonder publiek, met brok in de keel

In het Wertheimpark werden zondag de slachtoffers van de Holocaust herdacht. Zonder publiek, met een brok in de keel.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het was alsof alles en iedereen besloten had er ondanks corona een mooie herdenking van te maken. Het was ijskoud, maar de hemel was stralend blauw en op lange tafels in het Wertheimpark lagen meer dan dertig rouwkransen en bloemstukken met linten te wachten op de kranslegging. Zelfs de halsbandparkieten in de bomen hielden hun snavel op de momenten dat zij zich gedeisd dienden te houden.

En toch was het vreemd natuurlijk, de nationale herdenking van de Holocaust zonder publiek. Tegenover het Spiegelmonument van Jan Wolkers was op het gras een houten vloer gelegd met veertien stoelen voor veertien genodigden, onder wie de premier, een staatssecretaris, de burgemeester, de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer en de commissaris van de koning. Verder alleen fotografen, cameramensen en journalisten in het Wertheimpark.

Brief

De sprekers van dienst deden wat zij moesten doen: het ophalen van herinneringen aan en verhalen over de moord op 102.000 Nederlandse Joden, Roma en Sinti. Rudie Cortissos vertelde over de brief die zijn moeder uit de trein naar Westerbork had gegooid en die op een of andere manier zijn onderduikadres had weten te vinden. Het was een redelijk normale brief geweest, vertelde Cortissos met een brok in de keel, zeker in het licht van de gruwelen die op haar wachtten.

Burgemeester Femke Halsema stond in haar toespraak stil bij de gevolgen van de Holocaust voor de kinderen en de kleinkinderen van de slachtoffers en de overlevenden. Zij hebben de taak te leven met het verleden en tegelijkertijd het verleden levend te houden. “Met het verstrijken van de tijd kan Auschwitz een abstract begrip worden, een historische gebeurtenis. De slachtoffers verdienen het om dicht bij ons te zijn en te blijven.”

Coronamaatregelen

Dat laatste is een levenstaak van Jacques Grishaver, de huidige voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité dat in 1957 voor het eerst een herdenking organiseerde. Hij trok in zijn verhaal een lijn van het verleden naar het heden en sprak zijn afschuw uit over de vergelijkingen die tegenwoordig door boze burgers en boeren worden gemaakt tussen maatregelen van het kabinet en de Holocaust.

Grishaver: “We zijn rijk en gezegend dat we in een democratie leven. Maar ik zie demonstranten op televisie met een gele ster op hun jas. Of mensen die complottheorieën ophangen waarin Joden een belangrijke rol spelen. Daar word ik somber van. Ik denk steeds vaker: waar doe ik het voor?” Het comité, voegde de voorzitter er meteen aan toe, blijft strijden tegen antisemitisme, racisme, populisme en alle mensen die het “denken in wij en zij” propageren.

Grishaver kondigde verder aan dat het Holocaust Namenmonument, waarvoor vorig jaar aan het Weesperplantsoen de eerste steen werd gelegd, naar alle verwachting na de zomer kan worden onthuld. Het wordt het eerste monument in het land dat alle namen draagt van de Nederlandse slachtoffers van de Holocaust.

Steve McQueen filmt voor documentaire

Onopvallend aanwezig tijdens de herdenking in het Wertheimpark: de Britse regisseur en Oscarwinnaar Steve McQueen met zijn filmploeg. McQueen werkt aan een documentaire over Amsterdam tijdens de bezetting, naar de twee jaar geleden verschenen Atlas van een bezette stad van Bianca Stigter, de echtgenote van de regisseur. In de komende jaren worden op honderden plekken opnamen gemaakt om dat oorlogsverleden vast te leggen. Het Wertheimpark is er een van, vertelt Stigter. “Tijdens de bezetting werd het park omgedoopt tot Parktuin omdat parken en straten vanaf 1942 niet naar Joden mochten worden vernoemd. In het park was een bunker die bekend stond als een plek waar Duitse officieren prostituees ontvingen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden