Amsterdam Bewaar

Hoeveelheid groen in de stad is afgenomen

Fijnmazig groen kan in van steen vergeven delen van de stad een groot verschil maken, zoals dit Park om de Hoek aan de Wibautstraat.
Fijnmazig groen kan in van steen vergeven delen van de stad een groot verschil maken, zoals dit Park om de Hoek aan de Wibautstraat. © Tammy van Nerum

Voor het eerst in jaren is de hoeveelheid groen in Amsterdam afgenomen: Per inwoner had de stad in 2016 zelfs 2 procent minder groen dan in het jaar daarvoor.

In 2015 telde Amsterdam nog 71,4 vierkante meter groen en agrarisch terrein per inwoner. In 2016 was dat teruggelopen naar 70,0 vierkante meter per Amsterdammer. Dat blijkt uit jaarlijks onderzoek van duurzaamheidsorganisatie De Gezonde Stad.

In totaal verdween tussen 2015 en 2016 285.000 vierkante meter groen en agrarisch terrein, 28,5 hectare. Dat concludeert de jaarlijkse Gezonde Stad Monitor uit gegevens over het bodemgebruik van het gemeentelijk statistiek­bureau OIS.

Vergeleken met een jaar eerder telde OIS in 2016 7,5 hectare minder park en plantsoen, 7 hectare sportterrein minder en 6 hectare minder 'open droog natuurlijk terrein'.

Koortsachtige bouw
Dat het groen in de verdrukking is geraakt, kan niet los worden gezien van de snelle groei van de stad, die al tot hoog opgelopen discussies over drukte heeft geleid.

Uitgedrukt in hectares gaat het om een relatief kleine teruggang, maar omgerekend per Amsterdammer gaat het verdwijnen van groen met procenten tegelijk, door de groei van het aantal inwoners. Het roept ook de vraag op hoeveel ruimte er overblijft voor groen nu Amsterdam de komende jaren koortsachtig doorgaat met de bouw van nieuwe woningen.

Daar komt bij dat we ons nader beschouwd rijk rekenen met 70 vierkante meter groen per Amsterdammer. Als het agrarisch gebied, Landelijk Noord met name, niet meetelt, blijft per inwoner nog minder groen over.

In sommige buurten is groen helemaal ver te zoeken

Verder vraagt De Gezonde Stad zich hardop af of sportterrein nog mag meetellen nu kunstgras snel oprukt.

Zonder agrarisch gebied en zonder sportterreinen kwam De Gezonde Stad Monitor in 2016 tot 31,3 vierkante meter groen per Amsterdammer. In 2015 was dat nog 31,9 vierkante meter. En dat is het gemiddelde voor de hele stad. In sommige buurten is groen helemaal ver te zoeken.

De Gezonde Stad noemt het voorbeeld van de Bellamybuurt in Oud-West: net iets meer dan een halve vierkante meter per inwoner. Ook in stadsdeel Centrum is groen schaars: 3,6 vierkante meter per inwoner.

De afname van het groen in 2016 is des te opmerkelijker omdat de stad de laatste tien jaar juist veel parken en plantsoenen aanlegde. Uit cijfers die OIS jaar na jaar verzamelde over het bodemgebruik, blijkt de categorie 'park en plantsoen' sinds 2007 met ruim 400 hectare is toegenomen, 39 procent meer.

Ook de laatste jaren heeft de gemeente niet stilgezeten, zo bleek in december uit een evaluatie van het groenbeleid. Zo is sinds begin 2015 40.000 vierkante meter aan groene daken aangelegd, evenals 21 groene schoolpleinen, 11 natuurlijke speelplaatsen en 18 postzegelparken. Dit jaar komen er waarschijnlijk nog 36 groene schoolpleinen en 11 postzegelparken bij.

De Gezonde Stad erkent wel dat de laatste jaren veel is gebeurd. Zo fijnmazig groen is ook niet terug te zien in de OIS-cijfers over bodemgebruik. Maar directeur Jaap de Jong vindt dat de hoeveelheid groen op zijn minst zou moeten meegroeien met de stad. "Per inwoner is het duidelijk minder groen geworden."

Honderd nieuwe postzegelparken zou het uitgangspunt moeten zijn, voor elke wijk één

Jaap de Jong

Zo noemt hij het aantal van 18 postzegelparken 'beschamend'. "Honderd nieuwe postzegelparken zou het uitgangspunt moeten zijn, voor elke wijk één." De Gezonde Stad helpt Amsterdammers met de aanleg van daktuinen, kleine parkjes op straathoeken en geveltuinen.

Warmer dan platteland
Groen verkoelt, benadrukt De Gezonde Stad. Ook kan groen wateroverlast voorkomen, nu stortbuien vaker optreden door klimaatverandering. Omdat steen de warmte lang vasthoudt, kunnen de temperaturen in de stad 's zomers 7 graden hoger oplopen dan op het platteland.

De Gezonde Stad Monitor wordt morgenavond gepresenteerd in The Student Hotel in Oost. Met het evenement Jij Maakt De Stad! wil De Gezonde Stad laten zien hoe Amsterdammers zelf kunnen zorgen voor meer groen en duurzaamheid in de stad.

Zo kunnen bezoekers leren composteren of bloemen zaaien langs de drukke Wibautstraat. Ook wordt daar de luchtkwaliteit gemeten. Verder kan men plastic uit de Amstel vissen met een boot van Plastic Whale.

Lucht en energie

- De lokale opwek van duurzame energie stagneert. Door de groei van de bevolking wordt het doel van de gemeente om in 2020 per Amsterdammer 20 procent meer duurzame energie op te wekken niet gehaald, volgens De Gezonde Stad.

- De lucht wordt schoner, maar op slechts een van de zes meetpunten voldoet de stad aan de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.

- De afvalscheiding is maar mondjesmaat toegenomen. Voor 2016 rapporteert de gemeente 28 procent gescheiden afval, een minimale toename ten opzichte van 2014 (27%) en 2012 (19%).