PlusAchtergrond

Hoe zorgwekkend is de opmars van de deltavariant in Amsterdam?

Bij zo’n 40 procent van de 524 nieuwe corona-infecties in de regio Amsterdam gaat het om de besmettelijkere deltavariant. Omdat volledige vaccinatie goed beschermt tegen ernstige ziektelast zorgt de deltavariant waarschijnlijk niet voor drukkere ziekenhuizen. ‘Maar we moeten waakzaam zijn,’ zegt viroloog en OMT-lid Menno de Jong (Amsterdam UMC).

Van de in Amsterdam positief geteste, jongere vakantiegangers naar Albufeira (Portugal) nam ongeveer de helft de deltavariant mee. Beeld AFP
Van de in Amsterdam positief geteste, jongere vakantiegangers naar Albufeira (Portugal) nam ongeveer de helft de deltavariant mee.Beeld AFP

Amsterdam-Amstelland is opnieuw trendsetter in de pandemie. De tweede golf begon er vorig jaar, de Engelse variant greep er snel om zich heen en hetzelfde geldt nu voor de deltavariant, voorheen de Indiase variant. “Dat gebeurt onder andere vanwege het relatief groter aantal contacten in Amsterdam,” zegt Yvonne van Duijnhoven, hoofd infectieziekten van de Amsterdamse GGD. “Het speelt ook in andere grote steden.”

Opnieuw stuwen jongeren de virustransmissie, zo blijkt uit een analyse van de GGD en het Amsterdam UMC. Van de positief geteste, jongere vakantiegangers naar Albufeira (Portugal) nam ongeveer de helft de deltavariant mee. Bij de bestemming Mallorca (Spanje) was dat zo’n 90 procent, blijkt uit een gerichte steekproef.

De opmars van de deltavariant – om stigmatisering te voorkomen spreekt de Wereldgezondheidsorganisatie liever niet meer van virusvarianten die zijn vernoemd naar het land van herkomst – verloopt snel in de regio Amsterdam. Binnen een week steeg het aandeel in de positieve tests van 7 naar ruim 40 procent, zo blijkt uit voorlopige gegevens tot 22 juni. “Binnen twee weken is de deltavariant waarschijnlijk dominant in Amsterdam,” aldus Van Duijnhoven.

Nog deze zomer geldt dat ook voor de rest van Nederland, aldus het RIVM. Het aandeel van de deltavariant in de positieve tests is nu zo’n 10 procent.

Daling stokt

De deltavariant komt vanwege wijzigingen in het spike-eiwit makkelijker in de menselijke cel en is daarom 30-60 procent besmettelijker dan de alfavariant, voorheen de Engelse variant. De alfavariant was weer 30-60 besmettelijker dan de variant die destijds dominant was in Nederland.

De vraag is hoe zorgwekkend de opmars van de deltavariant is. In Amsterdam stokt de daling van het aantal infecties al. Terwijl de meest recente wekelijkse daling in Nederland fors was (36 procent), was die in Amsterdam miniem (4 procent).

“Op korte termijn zijn de risico’s minimaal en kan de aangekondigde opening van de samenleving gewoon doorgaan,” aldus Van Duijnhoven. “Maar als niet iedereen volledig is gevaccineerd op het moment dat het kouder wordt in het najaar en we meer binnen zijn, kan de variant terugkeer naar het oude normaal beïnvloeden. Ook het wegvallen of niet goed naleven van basisregels speelt een rol.”

Viroloog De Jong zegt dat de deltavariant noopt tot waakzaamheid. “Maar het goede nieuws is dat vaccinatie effectief is, in ieder geval ter voorkoming van ernstige infecties, al lijkt de bescherming tegen infecties net iets minder dan bij andere varianten.”

Vaccins beschermen goed

Een nog niet door vakgenoten beoordeelde studie van Public Health England concludeert dat de vaccins van Pfizer en AstraZeneca nog steeds goed beschermen tegen de deltavariant. Volledige vaccinatie met Pfizer – twee prikken – beschermt 88 procent tegen covidsymptomen, terwijl dat bij de alfavariant 93 procent was. In geval van AstraZeneca gaat het om respectievelijk 60 en 66 procent.

Belangrijker is echter dat de bescherming tegen ziekenhuisopname bij volledige vaccinatie onverminderd hoog is, ongeacht de variant: 96 procent bij Pfizer, 92 procent bij AstraZeneca. Drie weken na één prik met Pfizer was de bescherming tegen ziekenhuisopname door de deltavariant 94 procent. Bij AstraZeneca bleek dat 71 procent.

In Nederland zijn ruim 5 miljoen mensen volledig gevaccineerd. 3,8 miljoen Nederlanders zijn gedeeltelijk gevaccineerd.

De om zich heen grijpende deltavariant heeft in Engeland gezorgd voor een stijging van 41 procent in de ic-opnamen tot 227 patiënten, aldus The Guardian. Dat is zorgwekkend, vindt de National Health Service, maar in januari was de situatie met ruim 4000 ic-patiënten veel erger.

In Nederland is de kans op een stijging van de ic-patiënten door de deltavariant waarschijnlijk kleiner, aldus De Jong. “Hier wordt een groter deel van de bevolking gevaccineerd met Pfizer of Moderna, zeker onder de hoog risico groepen. Bovendien neemt het aandeel volledig gevaccineerden sneller toe dan in Engeland omdat het interval tussen de eerste en tweede dosis hier korter is.”

Gegevens over Janssen en Moderna met betrekking tot de deltavariant publiceerde Public Health England niet. Naar verwachting lijkt Janssen meer op AstraZeneca en Moderna meer op Pfizer.

Basismaatregelen belangrijk

De Jong benadrukt dat goede handhaving van de basismaatregelen, inclusief afstand houden en bij klachten testen en thuisblijven, erg belangrijk blijft om het aantal infecties en daarmee het risico op ziekenhuisopnamen beperkt te houden. “Lukt dat niet, dan zijn aanvullende maatregelen in de toekomst wellicht weer nodig. Vorig jaar was Nederland daar te laat mee. Dat mag niet nogmaals gebeuren, al is de uitgangssituatie vanwege de snel toenemende vaccinatiegraad nu natuurlijk stukken beter.”

Het OMT-lid wijst ook op het belang van onderzoek naar de duur van de vaccinbescherming. “Die zou bij ouderen korter kunnen zijn dan bij jongeren, terwijl ouderen vroeger in het jaar gevaccineerd zijn. Wie weet is dan dus nog voor de winter een nieuwe vaccinatieronde voor ouderen nodig.”

Nieuwe baan voor hoofd infectieziekten GGD Amsterdam

Yvonne van Duijnhoven, sinds 2015 hoofd infectieziekten van de Amsterdamse GGD, vertrekt in september naar de GGD Rotterdam-Rijnmond. “Ik word er directeur,” aldus gezondheidswetenschapper-epidemioloog Van Duijnhoven. In die functie krijgt ze een grotere verantwoordelijkheid in een regio die vergelijkbaar is met Amsterdam-Amstelland. Van Duijnhoven, die eerder ook bij het RIVM werkte, vertrekt half juli uit Amsterdam. De Amsterdamse GGD zoekt een vervanger, die gezien de voortdurende pandemie een belangrijke taak wacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden