PlusReportage

Hoe ongezond zijn windmolens? Daar zijn de experts het niet over eens

Natuurbeschermers grepen een expertsessie in de gemeenteraad aan voor een waarschuwing tegen windmolens in het IJmeer. Over mogelijke gezondheids­schade, zijn experts het niet eens.

Protest tegen de komst van mega windmolens bij IJburg. Beeld Amaury Miller
Protest tegen de komst van mega windmolens bij IJburg.Beeld Amaury Miller

Amsterdam is de laatste gemeente die speelt met de gedachte om windmolens te bouwen in het IJmeer. Vandaar dat Natuurmonumenten en Vogelbescherming Nederland de expertsessie in de gemeenteraad van dinsdagavond aangrepen voor een klemmende oproep het IJmeer ongemoeid te laten. Het gebied is volgens Andrea Zierleyn van de Vogelbescherming een belangrijk leefgebied voor vogels.

Voor Natuurmonumenten is ook het groen van de Amstelscheg taboe als locatie voor windturbines. Namens de natuurorganisatie adviseerde Martijn de Jong nog de molens niet hoger dan 149 meter te bouwen. Bij windmolens die hoger reiken, zijn felrode knipperlichtjes verplicht. De van hoge windmolens vergeven Wieringermeer wordt volgens hem al het red light district van Noord-Holland genoemd.

Deskundigen

De raad had een waaier aan deskundigen over windenergie uitgenodigd. Raadsleden Dehlia Timman (D66) en Kevin Kreuger (JA21) hadden de expertsessie georganiseerd vanwege de storm aan protest die is losgebarsten op IJburg en in andere delen van Amsterdam over de mogelijkheid dat hier windmolens komen op soms maar 350 meter afstand van woningen.

Vooral over de gevolgen voor hun gezondheid leven grote zorgen bij omwonenden van de geplande locaties. Op IJburg demonstreerden honderden Amsterdammers vorige maand tegen windturbines bij woonwijken omdat ze ‘ziekmakend’ zouden zijn. De raadsleden hadden gehoopt enig houvast te vinden bij de wetenschap, maar juist over dit onderwerp lopen de opvattingen van deskundigen zeer uiteen.

Onhoorbaar gebrom

Frits van den Berg onderzocht voor het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de mogelijke gezondheidsschade van windturbines, maar daarbij werd geen direct verband gevonden. Windmolens kunnen bij omwonenden wel hinder veroorzaken door geluid, trillingen, slagschaduw of verlichting. Chronische hinder kan dan weer een bron zijn van stress met als gevolg gezondheidsproblemen zoals slecht slapen en hoge bloeddruk.

Audioloog Jan de Laat van het Leidse ziekenhuis LUMC is naar eigen zeggen kritischer. Hij deed een literatuuronderzoek dat binnen enkele maanden in een wetenschappelijk tijdschrift zal verschijnen. Als voorproefje deelde hij alvast enkele grafieken met de gemeenteraad.

Ook daarin ging het om hinder die resulteert in gezondheidsproblemen. Zo zou op een afstand van 500 tot 700 meter rond windparken 50 tot bijna 80 procent van de bevolking klagen over slaapverstoring. Als op de verstoorde nachtrust een drukke werkdag volgt, klaagt een vergelijkbaar percentage over concentratieverlies en ook hoofdpijn wordt veel gemeld. Daarbij ziet De Laat ook een rol voor laagfrequente, onhoorbare bromtonen.

De Laat herhaalde zijn eerder al in de media gegeven advies voldoende afstand tot woningen te houden, minstens tien keer de ashoogte van de windturbine. Bij de windmolens waar Amsterdam aan denkt, zit de as op 90 tot 130 meter. In dat geval zouden ze dus op niet op minder dan 900 tot 1300 meter afstand van woningen moeten komen. “Zorg ervoor dat windmolens er wel degelijk komen. Maar niet te hard, niet te hoog en niet te dicht bij de bebouwde omgeving,” zei De Laat.

Planningsproces kan beter

Van den Berg van het RIVM ziet geen invloed van onhoorbare bromtonen. Die vallen volgens hem vaak weg bij vergelijkbare geluiden in de omgeving. Hij meent dat de hinder en de klachten sterk worden beïnvloed door bezorgdheid die omwonenden toch al hebben over windmolens, door gevoeligheid voor geluid of doordat het planningsproces als onrechtvaardig is ervaren. “Als mensen er positief tegenover staan en niet geluidgevoelig zijn, hebben ze eigenlijk nauwelijks last van windturbines.”

Bij het planningsproces is volgens Van den Berg dus nog veel winst te behalen, door omwonenden daar beter bij te betrekken. Dat is ook de conclusie van de windmolenbranche, vertegenwoordigd door de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE). “Hinder is voor een deel subjectief en dus ook beïnvloedbaar,” zei NVDE-directeur Olof van der Gaag. Daarom is het volgens hem ook zo belangrijk dat omwonenden meedelen in de opbrengst, zoals de gemeente Amsterdam wil. “Voor veel Nederlanders geldt dat het kan helpen als je weet dat er geld op je bankrekening komt elke keer als de molen draait. Dan ziet die molen er meteen een stukje mooier uit.”

Weesper wethouder stapt op na onenigheid windmolens

Onenigheid over windmolens binnen GroenLinks in Weesp heeft geleid tot het opstappen van wethouder Maarten Miner. Anders dan Miner wil zijn partij pertinent geen windmolens in de Bloemendalerpolder. GroenLinks heeft Carin Ogier voorgedragen als zijn opvolger.

De fractie van GroenLinks diende deze week een motie in om de Bloemendalerpolder te schrappen als mogelijke locatie voor windmolens. Deze motie krijgt steun van een meerderheid in de gemeenteraad van Weesp.

Dat was tegen het zere been van wethouder Miner. De Bloemendalerpolder is aangewezen als ‘zoekgebied’, wat betekent dat de mogelijkheid van windmolens hier wordt onderzocht. Miner wilde daaraan vasthouden.

Maar volgens zijn partij is er geen draagvlak voor windmolens in de Bloemendalerpolder. Daarmee is GroenLinks volgens Miner minder principieel dan hijzelf. ‘In het verkiezingsprogramma van GroenLinks staat in mijn ogen niet voor niets het klimaat centraal,’ schrijft hij.

In de motie richt de Weesper gemeenteraad zijn pijlen ook op de windmolenplannen in Diemen en in Amsterdam, de gemeente waar Weesp op termijn in opgaat. Omdat die gemeenten ook hun zoekgebieden hebben rond de gemeentegrens met Weesp zijn er volgens de motie mogelijk gevolgen voor de inwoners van Weesp.

Op aandringen van de gemeenteraad gaat het gemeentebestuur van Weesp daarom in gesprek met Diemen en Amsterdam. Eerder deden de buurgemeenten Zaanstad, Oostzaan, Landsmeer en Ronde Venen dat ook al vanwege Amsterdamse windmolenplannen vlak bij de gemeentegrens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden