PlusExclusief

Hoe het Boekenbal in 2020 een superspreadingevent werd: ‘Jullie zijn allemaal gek geworden’

Schrijver Roel Janssen op het Boekenbal 2020 met op zijn mondkapje BOEKEN VIRUS. Beeld Eva Plevier
Schrijver Roel Janssen op het Boekenbal 2020 met op zijn mondkapje BOEKEN VIRUS.Beeld Eva Plevier

Tijdens het vorige Boekenbal, twee jaar geleden, was covid nog een theorie, een grap soms zelfs. Het feest werd een superspreadingevent. Een terugblik. ‘Ik ben heel keurig begonnen.’

Hans van der Beek

Achteraf, ja natuurlijk, achteraf, maar dat is achteraf.

Het Boekenbal ging twee jaar geleden gewoon door. Er werd ouderwets geknuffeld, gezoend en gedanst. Alsof het normaal was. Het bal werd een superspreader.

Het was vrijdag 6 maart 2020. Een week eerder was het eerste geval van corona in Amsterdam ontdekt, een lerares in Diemen, maar toch. Corona, dat was iets in China. Noord-Italië. Of voor carnavalsvierders in Brabant.

Allemaal geen belemmering voor het Boekenbal, toch het literaire carnaval van Amsterdam.

Goed om te beseffen: op maandag 9 maart, drie dagen ná het bal, was de beroemde persconferentie waarin premier Rutte aankondigde dat we gingen stoppen met hand schudden, om daarna beleefd de hand van Jaap van Dissel te schudden.

Covid was er al wel, maar ook nog niet echt.

CPNB

“Er was geen sprake van het bal af te gelasten,” zegt CPNB-directeur Eveline Aendekerk. “Alles ging nog gewoon door. Het kwam niet in ons op.”

Voor de zekerheid was er wel contact met het RIVM. Die zag ook geen obstakel, zolang iedereen zich maar aan de nieuwe adviesregels hield. Geen handen geven, goed handen wassen en in de elleboog niezen.

Aendekerk: “Dus we hebben de hele Stadsschouwburg volgehangen met die regels. We hadden wel de hoogste no-show ooit, vooral van oudere auteurs.”

Zelf was Aendekerk die avond ook niet streng in de leer. “Ik ben heel keurig begonnen, maar je weet hoe dat gaat. Dan is het 12 uur en sta je op de dansvloer. Helemaal niemand was nog met corona bezig. Het was een andere tijd.”

Of het Boekenbal 2020 inderdaad een superspreadingevent was, is niet vast te stellen. “Het wordt gezegd, maar niemand weet het,” zegt Aendekerk. “Het valt niet te controleren, testen bestonden nog niet. Een week later werden de eerste feesten verboden, zo snel is het gegaan. Het Boekenbal was in elk geval het laatste grote feest.”

Een soort theorie

Het kwam niet in Susan Smit op om het Boekenbal te laten schieten. “Geen denken aan,” zegt ze. “Het was nog helemaal niet echt voor ons. Het was een soort theorie.”

Smit liep die avond langdurig covid op, was maandenlang benauwd en is nog steeds niet helemaal de oude. “Ik vrees dat ik die avond de struisvogeltactiek heb toegepast. In het begin denk je: wel voorzichtig doen. Maar naarmate er meer drank bij komt kijken, is dat toch niet meer mogelijk.”

Ze zag hoe op de dansvloer mensen in elkaars oor stonden te schreeuwen, en dacht wel: straks is dit niet meer denkbaar.

Smit: “Ik weet ook nog dat de vrouw van Robert Vuijsje zei: ‘Jullie zijn allemaal gek geworden.’ Ik dacht, daar heb je wel gelijk in, maar het lukte gewoon niet meer. Door die heerlijke frivoliteit op het Boekenbal raakt alles op de achtergrond.”

Twitter

In de week na het bal twitterde Johan Goossens dat hij corona had. Hij voelde zich inmiddels beter, maar moest wel de aankomende finale van Wie is de Mol? missen. Daarop volgden meerdere tweets van zieke bezoekers, onder meer van Georgina Verbaan, die meldde dat ze achter Goossens in de zaal had gezeten.

Goossens had enkele dagen getwijfeld of hij het bericht wel zou plaatsen. “Iedereen was doodsbang van je als je het had. Er was zoveel onduidelijkheid. Ik durfde nog geen trapleuning aan te raken uit angst de buren te besmetten.”

Goossens kreeg twee soorten reacties. ‘Heel veel sterkte’ en ‘Ik heb met je gepraat, heb ik het nu ook!?’

Zoals zovelen had Goossens corona onderschat. “Op het bal dacht iedereen: ach China, ach Italië, ach Brabant. Het had ook iets arrogants: ons overkomt dat niet. We vonden het maar overdreven gedoe.”

Koddig

Een dag na het bal kwamen de ouders van Goossens naar Amsterdam. “Zij wilden geen handen schudden. Ik vond dat zoiets koddigs. Maar goed, zij kwamen uit Brabant.”

Ook Alma Mathijsen hield geen rekening met een besmetting. “Helemaal niet. We lagen natuurlijk allemaal over elkaar heen. Iedereen knuffelde, danste, was helemaal wild aan het gaan. Heel stom, nu ik eraan terugdenk. Het is niet gek dat er zoveel mensen ziek zijn geworden. Het was wel een hele leuke avond.”

Precies drie dagen later werd ze ontzettend ziek. “Terwijl ik nooit het gevoel had: dit gaat helemaal mis. Mijn vrienden ook niet. We hielden ons niet in.”

Al waren er een aantal ‘slimme mensen’. De redacteur van Mathijsen bleef thuis, het voelde volgens haar niet goed. De moeder van Mathijsen ging wel, maar hield bewust afstand.

Mathijsen: “Ik dacht wel: heel goed van je, dat moet je doen. Maar ik betrok het niet op mezelf.”

Eén mondkapje

Er was die avond letterlijk één schrijver die met een mondkapje rondliep, maar dat was vooral een grap. “Nou, allebei, denk ik,” zegt Roel Janssen. “Er was ook wel degelijk bezorgdheid. De pandemie begon toch al serieus te worden. Achteraf had het bal ook nooit mogen plaatsvinden. Het is een aquarium met mensen.”

Janssen ging naar de Gamma en kocht een pakket van tien bouwvakkersmondkapjes. “Voor 5 euro, ik weet het niet meer. Een beetje flauw, maar ik schreef er ‘boekenvirus’ op. Zo had het nog een zekere link met het boeken.”

Overigens droeg hij het mondkapje niet de hele avond. “Nee, nee, alleen bij binnenkomst. De entree is het belangrijkste moment van het bal. Een soort parade. Daarna heb ik hem gewoon in mijn zak gedaan. Ik had nog een paar reserve bij me, maar niemand wilde er een.”

Janssen heeft die avond uiteindelijk niets opgelopen. “Alleen een schorre stem. Maar dat is normaal.”

Boekenbal 2020, dansen op het podium van het ITA. Alma Mathijsen:
Boekenbal 2020, dansen op het podium van het ITA. Alma Mathijsen: "Het is niet gek dat er zoveel mensen ziek zijn geworden. Het was wel een hele leuke avond.”Beeld Eva Plevier

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden