Amsterdam Bewaar

Hoe het 'andere huis' van Anne Frank een bouwval werd

Het interieur direct na de restauratie, een replica van Annes secretaire met een foto erop waarop ze in haar dagboek schrijft.
Het interieur direct na de restauratie, een replica van Annes secretaire met een foto erop waarop ze in haar dagboek schrijft. © Klaas Fopma

Het huis in de Rivierenbuurt waar Anne Frank met haar familie woonde, staat al meer dan een jaar leeg. De woning werd verwaarloosd en er brak een forse brand uit, waarna de restauratie driekwart jaar in beslag nam.

De belangstelling voor het 'andere huis van Anne Frank' aan Merwedeplein is groter dan ooit. Busladingen Japanners en Chinezen stoppen voor het huis waar de familie Frank in 1933 introk, maar de toeristen staan voor een dichte deur. Het huis staat al vijftien maanden leeg.  

De huurder, het Nederlands Letterenfonds, zegt dat er binnenkort weer een bewoner inkomt. Wanneer dat zal zijn, zegt het fonds niet te weten. Het voormalige appartement van de familie Frank aan het Merwedeplein, op nummer 37-II, functioneert sinds 2005 als tijdelijke residentie voor buitenlandse schrijvers in nood, die uitverkoren worden door het Nederlands Letterenfonds.  

Schrijvers in nood
Voordien was het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) huurder van de onderkomens voor de schrijvers van de Stichting Amsterdam Vluchtstad, onderdeel van het in 1997 door Salman Rushdie opgezette netwerk van vluchtsteden voor schrijvers in nood. Door bezuinigingen bij het AFK hield dat op en ging het Letterenfonds opzoek naar een nieuwe residentie.  

Het was Gert-Jan Jimmink, bekend van de gelijknamige boekhandel nabij het Merwedeplein, die in 2003 ontdekte dat de toenmalige eigenaren, Dirk-Jan Paarlberg en David Beesemer, de appartementen samen met andere woningen wilden verkopen.  

Huis van ons allemaal
Beesemer en Jimmink waren het er echter snel over eens dat er 'iets' met de woning moest gebeuren. 'Dit huis is van ons allemaal,' zei Jimmink. Uiteindelijk heeft woningcorporatie Ymere de woning gekocht op voorwaarde dat er een woonfunctie zou komen. Wel werd het huis in de stijl van de jaren dertig gerestaureerd.  

Ymere en het Nederlands Letterenfonds spraken af dat de schrijvers er vrij moesten kunnen wonen en recht hadden op privacy. Daarom ging de deur voor het publiek op slot, met uitzondering van een avond in 2004 en een open dag op 10 december 2011.  

Jimmink verzorgde die laatste open dag en ontdekte bij de voorbereidingen dat de woning zwaar verwaarloosd was. 'Behang hing aan flarden aan de muur, de vloer was beschadigd en in het huis stonden een oude rode bank en wat oude stoelen. In de keuken stond een vieze ijskast met schimmel. De tranen sprongen in mijn ogen.'

Ook stelden hij en anderen vast dat van het doel van de woning - 'schrijven in de geest van Anne' - weinig terecht kwam. Een van de schrijfsters had gezegd dat zij niet veel had met het verhaal van de vroegere bewoners, maar het wel 'spooky' vond om in het huis van al die gedode familieleden te moeten te bivakkeren. Toen moest de brand nog komen.


Lees vandaag (06-06) meer in Het Parool: Van Frankfurt naar de Rivierenbuurt