Plus

Hoe groter het leeftijdsverschil, hoe minder ruzie

Frederique Teillers (21) is 15 jaar jonger dan haar broer Tom (36). Kun je met zo'n groot leeftijdsverschil nog wel een 'normale' broer-zusband hebben?

Frederique Teillers halfbroer Tom: hij gaf me liefdesadvies en leerde me pokeren. Beeld Jorgen Caris

Toen ik een peuter was, werd mijn (half)broer Tom regelmatig brak wakker in de kamer ernaast. Daar had ik maling aan: ik kwam vrolijk de kamer binnenhuppelen om hem te wekken voor het ontbijt.

Inmiddels zijn we bijna twintig jaar verder en is hij naar ­eigen zeggen te oud (36) en als manager industrie te druk om veel bier te drinken, ­terwijl ik als 21-jarige ­student geregeld in de kroeg zit.

Mijn broer en ik hebben dezelfde vader en schelen vijftien jaar. Hij verschoonde mijn luiers en als hij met mij in de kinderwagen over straat liep, dachten mensen soms dat hij mijn vader was.

Ook al moest ik vaker aan vriendinnen uitleggen hoe het ook ­alweer zat met 'die broer die niet thuis woonde', ik heb ons grote leeftijdsverschil altijd als positief ervaren: hij hielp me met wiskunde, gaf me als puber liefdesadvies en leerde me pokeren.

Mijn broer en ik hebben nooit om de afstandsbediening hoeven vechten, want we woonden nooit echt samen. Hij was er alleen in het weekend - want hij woonde afwisselend bij zijn vader en moeder - en trok op zijn achttiende bij zijn vriendin in.

Ik heb Tom niet zien opgroeien, terwijl hij mijn jeugd juist bewust heeft meegemaakt. Anders dan broers en zussen die minder dan vijf jaar schelen, zitten wij nooit in dezelfde levensfase. In hoeverre heeft dat ­invloed op de broer-zusband?

Vechten om aandacht
Hoewel er geen exacte cijfers zijn met betrekking tot leeftijdsverschil tussen broers en zussen, vindt Kirsten Buist, onderzoeker en ontwikkelingspsycholoog aan de Universiteit Utrecht, het een belangrijk thema.

"Uit onderzoek kun je opmaken dat hoe kleiner het leeftijdsverschil ­tussen broers en zussen is, hoe meer conflicten ze hebben. Bij een groter leeftijdsverschil is er minder ruzie - maar dan vertellen ze elkaar ook minder en doen ze minder dingen samen."

De Engelse auteur en psycholoog Linda Blair, die dertig jaar onderzoek deed naar het effect van de geboortepositie binnen het gezin, beaamt dat de kans op ruzie kleiner is bij broers en zussen met een groot leeftijdsverschil.

"De onderlinge competitie is niet zo groot. Als je drie jaar of minder ­verschilt met je broer of zus, heb je waarschijnlijk dezelfde behoeftes op hetzelfde moment. Om aan die behoeftes te voldoen, moet je bij je ouders om aandacht vechten."

Gezinstherapeut Wilbert Kok heeft in zijn Amsterdamse praktijk ook te maken met broers en zussen die in leeftijd verschillen. Volgens hem is de samenstelling bepalend voor de gezinsdynamiek.

"Als broertjes en zusjes dicht bij elkaar zitten qua leeftijd, groeit zo'n gezin van levensfase naar levensfase. Maar als de een nog in de luiers zit en je als ouder achter een ander aan moet zitten om hem of haar naar school te krijgen, kan het lastig zijn voor ouders om dat te combineren. Dat kan effect hebben op de kinderen, omdat er niet evenveel aandacht aan ieder kind besteed wordt, of omdat ze de stress van de ouders voelen."

Toen ik werd geboren, vond mijn broer dat vooral gezellig, zegt hij. Tom had weinig last van mij als huilende baby, omdat hij toch vaak de deur uit was. Ik kan me niet herinneren dat we de ­afgelopen 21 jaar ooit ruzie hebben gehad. We spreken vaker af, ongeveer een keer per maand. Dan gaan we squashen, klimmen, naar de film of samen koken.

Gelijkwaardiger
Volgens Blair is de band met een broer of zus een belangrijke. "Het is vermoedelijk de langstdurende relatie die je ooit zult hebben. Naar mijn mening ­bepaalt de broer-zusrelatie hoe je je de rest van je leven ­opstelt in kleine groepen. Je broer of zus is een van de eerste personen met wie je leert omgaan; dat kan toekomstig gedrag bepalen."

Daarbij is leeftijdsverschil ook maar relatief, stelt ­ontwikkelingspsycholoog Buist. "De relatie wordt gelijkwaardiger naarmate de jongste ouder wordt, omdat je op een gegeven moment in dezelfde levensfase komt. De kans is groot dat je als jullie allebei volwassen zijn meer te bespreken hebben en meer ruimte hebben om aandacht te geven aan zulke relaties."

Drie paar broers en zussen vertellen over hun band:

Lucien (62) en Eugenie Gudde (51)
Lucien: "Ik merk niet veel van ons grote leeftijdsverschil, ik vond het thuis gezellig met mijn jongere ­broertjes en zusjes."

Eugenie: "Ik ben de jongste van vijf ­kinderen, en Lucien is de oudste. Wij hebben altijd een specialere band gehad; samen zijn we de regelneven van de ­familie.

Hoewel we zoveel schelen in leeftijd, zitten we in dezelfde levensfase. Zijn ­kinderen hebben dezelfde leeftijd als de mijne. Onze andere broer, met wie ik negen jaar scheel, is al opa. Dan merk je toch dat je elkaar minder vaak spreekt. ­Lucien was hier met kerst, onze broer was er met zijn kinderen en kleinkind."

Lucien: "Pas toen ik op mezelf ging wonen, merkte ik iets van het leeftijdsverschil. Waar ik volwassen dingen deed, bleven de jongsten thuis. Toen ik ging trouwen, kwam Eugenie net van school. Voordat ik uit huis ging, deden we ­altijd alles samen. Dan had onze zus een verkering over de vloer die bij mij op de kamer sliep, en kwam ­Eugenie 's ochtends in haar luier gezellig bij ons zitten."

Eugenie: "Ik was vijftien toen Lucien het huis uit ging, dat was wel even wennen. Maar we zien elkaar weer erg veel; het voelt net zo hecht als vroeger. Ik heb wel vrienden die alleen een kaartje krijgen van hun broer of zus tijdens de feestdagen en verder niets - gelukkig zijn wij niet zo."

Lucien: "Ik kan altijd rekenen op onze ­familie. Als ik iemand nodig heb in de ­haringkar, bel ik Eugenie of haar dochter. Eigenlijk denk ik dat onze band net zo hecht zou zijn als we maar een paar jaar zouden verschillen."

Jamilee Jane (29) en Jerney van Eijsden (39)
Jamilee: "We zijn opgegroeid bij onze moeder in Nieuw-West en we zijn met vijf zussen. Ons huis was een vrouwenvleugel. De drieling, waarmee ik tien jaar scheel, lijkt wel meer op elkaar, maar dat is ­logisch."

Lucien (62) en Eugenie Gudde (51), haringverkoper en functioneel beheerder, Volendam en Ilpendam. Beeld Jorgen Caris

Jerney: "Wij waren met zijn drieën erg aanwezig, Jamilee is rustiger. Qua uiterlijk zie je wel dat we alle vijf zussen zijn, maar qua innerlijk zijn we erg verschillend."

Jamilee: "Toch hebben we altijd een hechte band gehad. Biologisch gezien zijn we halfzussen, maar dat voelen wij helemaal niet zo. Ik vond het altijd cool dat ik grote zussen had. Ze waren ook beschermend; toen ik voor het eerst de stad in ging, werd ik gespot door hun vrienden en kreeg ik dat meteen te horen."

Jerney: "Jamilee is aan het doorleren naast haar werk. In die zin merk ik dat we een leeftijdsverschil hebben, omdat we elkaar minder spreken als zij aan het studeren is. We vullen onze levens anders in. Maar we spreken elkaar sowieso elke dag en ze is nog steeds ons kleine zusje - ook al is ze de langste van ons."

Jamilee: "Pas toen ik achttien werd, merkte ik minder van het leeftijdsverschil. Omdat je het meer over dezelfde dingen kunt hebben. Maar ik voel me nooit buitengesloten hoor, vroeger ook niet, want ze namen me als kind zoveel mogelijk mee naar van alles. Dan gingen we een stukje rijden op de brommer."

Jerney: "Ons leeftijdsverschil hebben we nooit als last ervaren. We zijn nog steeds zo hecht, dat drie van de vijf zussen dezelfde tattoo hebben. Onder ons sleutelbeen staat: 'Without my sisters there's no me.'"

Micki Visser (18) en Aidah Hoffman (7)
Micki: "Aidah en ik hebben dezelfde vader, maar niet ­dezelfde moeder. Ik woon alleen met mijn moeder, Aidah bij haar moeder en onze broers en vader. Hij woont aan de andere kant van onze straat. Ondanks ons leeftijdsverschil zien we elkaar heel vaak."

Jerney van Eijsden (39) en Jamilee Jane (29), maatschappelijk werker en winkelmedewerker, beiden Amsterdam. Beeld Jorgen Caris

Aidah: "Met mijn broers heb ik wel ruzie, maar met Micki nooit. Ik ben ook veel bij haar en haar moeder. Dan doen we leuke dingen zoals slaapfeestjes houden en lezen."

Micki: "Onze broers zag ik vroeger vaker. Toen gingen we nog naar dezelfde school, nu gaan ze hun eigen weg. Met Aidah doe ik veel. Ze is heel leergierig. Zo was ik vroeger ook en nu geniet ik er ook van om haar dingen te leren. Maar zij leert mij ook dingen, vooral over dieren."

Aidah: "Ik weet veel meer over dieren dan Micki. Ze gaat met me mee naar Freek Vonk. Ik wil later ook bioloog worden, net als hij."

Micki: "Eigenlijk is Aidah een miniversie van mij. Ze is nog een kind, dus ze is ­competitief en probeert zich vaak te bewijzen. Dan vertel ik haar dat dat niet hoeft, want ik vind dat soms irritant. Maar dat is snel over hoor!"

Aidah: "Alles aan mijn zus vind ik leuk, er is niets slechts wat ik kan bedenken."

Micki: "Het leeftijdsverschil vind ik juist leuk. Ik vind het fijn dat ze naar mij kan ­opkijken. Als zij zestien was geweest, had ze me misschien niet zo interessant ­gevonden."

Aidah: "Als we ouder zijn, zullen we wel andere dingen doen. Ik hoop dat we dan op safari gaan om leeuwen en olifanten te bekijken."

Aidah Hoffman (7) en Micki Visser (18), scholier en student, Amsterdam. Beeld Jorgen Caris
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden