PlusAchtergrond

Hoe blij moet Amsterdam zijn met halte Haven-Stad, als de Ringlijn nog steeds een gapend gat naar CS heeft?

Met één extra halte zijn we er nog niet, erkennen ook wethouders Melanie van der Horst (Verkeer) en Reinier van Dantzig (Woningbouw): het moet worden gezien als een eerste stap. Beeld anp
Met één extra halte zijn we er nog niet, erkennen ook wethouders Melanie van der Horst (Verkeer) en Reinier van Dantzig (Woningbouw): het moet worden gezien als een eerste stap.Beeld anp

De Noord/Zuidlijn wordt helemaal doorgetrokken naar Hoofddorp, maar de Ringlijn moet het doen met slechts één extra halte: Haven-Stad. Verder verlengen is op dit moment te duur. Schiet Amsterdam iets op met dit compromis?

Marc Kruyswijk

Halverwege de Contactweg in Westpoort staat een grote stalen muur, 28 meter lang en een meter of 5 hoog. Het blijkt de kopse kant van een talud te zijn. Wie op zijn tenen gaat staan, ziet bovenop de verroeste damwanden nog net een deel van de daar opgestelde metrostellen. Dit is het einde van het spoor, hier houdt de Ringlijn op. Nog wel in elk geval, want het het heeft er alle schijn van dat het spoor ergens de komende jaren wordt doorgetrokken.

Het is een langgekoesterde wens van Amsterdamse bestuurders en belangenverenigingen: het verlengen van de metrolijn die nu niet verder gaat dan de wat obscure halte Isolatorweg. Hoe logisch zou het niet zijn om de metro gewoon verder te laten rijden naar CS? Heel logisch, is in de stad vaak de gedachte. Maar hoewel het er dus op lijkt dat het metrospoor gaat worden doorgetrokken, blijft het Centraal Station vooralsnog ten minste twee haltes te ver.

400 miljoen euro

Twee weken geleden werd het grote nieuws met veel enthousiasme gebracht: er komt geld beschikbaar voor drie grote infrastructurele projecten in en om de stad. Behalve miljarden voor het vlot trekken van het Zuidasdok en het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp werd er ook gesproken over het ‘sluiten van de Ring’. Maar daarmee werd dus niet een échte sluiting bedoeld: de bijna 400 miljoen euro die het Rijk in de aanbieding heeft is ‘slechts’ voldoende voor één extra halte bij de toekomstige woonwijk Haven-Stad – nu nog niks, maar ooit wellicht het ventiel voor de overkokende woningmarkt.

Naast complimenten van de gemeenteraad over het vrijkomende geld klonken er ook teleurgestelde geluiden van de volksvertegenwoordigers over precies dit deel van de deal met het Rijk. Met die ene extra halte zijn we er nog niet, erkennen ook wethouders Melanie van der Horst (Verkeer) en Reinier van Dantzig (Woningbouw): het moet worden gezien als een eerste stap. Want er mogen twijfels zijn over wat de Amsterdammer nou precies heeft aan Zuidasdok en een verlengde Noord/Zuidlijn, voor het sluiten van de Ring naar CS is het veel duidelijker dat hiermee de belangen van de inwoners worden gediend.

Westerpark en Korte Prinsengracht

Het roept de vraag op hoe blij de stad moet of mag zijn met deze ruime kilometer extra metrospoor. Komt CS dichterbij voor de bewoners van de uiteindelijk 70.000 woningen die hier worden gebouwd, en voor de 58.000 arbeidsplaatsen die het gebied straks telt, in een van de meest ambitieuze stedelijke uitbreidingsprojecten in de Amsterdamse geschiedenis?

Wat de precieze plannen zijn met de Ringlijn is nog onduidelijk, maar het lijkt erop dat de gemeente in elk geval het eerste deel volgt van een onderzoek uit 2017 over de uitbreiding van het metronet. Hierin staat tot op detailniveau beschreven hoe ‘Variant 3A+: Kleine Ring met ontwikkeling van Haven-Stad’ eruit moet gaan zien. Vanaf Isolatorweg zou de metro langs het treinspoor in oostelijke richting afbuigen en voor CS drie haltes aandoen: Haven-Stad, Westerpark en Korte Prinsengracht. Als de Ringlijn moet aansluiten op de andere metrosporen, zou in ieder geval het laatste stuk ondergronds moeten.

Crime om te bouwen

Kosten van een volledige sluiting, in 2017: 1,7 miljard euro. Volgens vervoersdeskundige Guido Bruggeman zit dat enorme bedrag hem in het feit dat er deels ondergronds moet worden gebouwd. “Wat het bovendien ingewikkeld maakt, is de beperkte ruimte langs de spoorbaan, de vele tijdelijke maatregelen en vele kabels en leidingen. Het stuk langs de Haarlemmerhoutuinen is een behoorlijke crime om te bouwen, hetzij bovengronds, hetzij ondergronds. Het huidige station van de beide Bijlmerlijnen ligt relatief ondiep. Boren is daarom waarschijnlijk geen optie. En het is niet alleen het bouwen zelf, er zijn ook veel tijdelijke maatregelen en constructies nodig rond het Centraal Station. Het voorplein CS West moet weer helemaal op de schop, omdat er vanaf het maaiveld moeten worden gebouwd.”

Maar goed, zover is de stad dus nog niet, de miljoenen van het Rijk voorzien slechts in financiering van de eerste etappe: van Isolatorweg naar Haven-Stad, een halte die hoogstwaarschijnlijk op of vlak naast het viaduct over de Transformatorweg komt te liggen. Een compromis dus. Zo op het oog een makkie: het talud ligt er al, er is weinig tot geen bebouwing en er hoeft slechts één straat (de Contactweg) te worden overgestoken. En dat voor 400 miljoen euro.

Veel geld, weinig metro

Het klinkt als ‘veel geld voor maar een heel klein beetje meer metro’, zegt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid van de TU Delft. “Voor een kilometer bovengronds is dat echt heel veel, maar dat kan samenhangen met de huidige inrichting van de plek waar het tracé moet komen. Of het té duur is, is op basis van de huidige gegevens nog niet vast te stellen.”

Mag Amsterdam blij zijn met een Ringlijn die een beetje gesloten is? Volgens Van Wee hangt het af van de vervoerswensen van de toekomstige bewoners van Haven-Stad. “Als zij naar het centrum willen, is het veel beter om de metro door te trekken naar CS. In deze constructie zullen ze vanaf Haven-Stad eerst een stukje terug moeten naar Sloterdijk, waar ze de trein kunnen nemen naar CS.” Bruggeman zegt dat ook een klein stukje metro belangrijk kan zijn. “Een verbinding naar Sloterdijk en verder is waardevol, omdat het werkgebieden als de Zuidas, Zuidoost en Schiphol bereikbaarder maakt.”

Nu, als de bliksem

Rikus Spithorst, die de ontwikkelingen rond de Ringlijn op de voet volgt namens reizigersbelangenvereniging Maatschappij voor Beter OV, is niet tevreden. “Het duurt te lang en één halte erbij is niet genoeg: de Ring moet als de bliksem gesloten worden. Al die mensen die straks in Haven-Stad wonen, moeten zich wel kunnen bewegen, want het duurt heel lang voordat de nieuwe metro is aangelegd. Als je eerst woningen gaat bouwen en het ov sukkelt erachteraan, krijg je problemen, dan staan de nieuwe huizen weer in de weg.”

Waarom geen ‘Grote Ring’?

Het eventueel doortrekken van de Ringlijn naar CS kan kort, maar er bestaan ook lange varianten. Op het stadhuis circuleren al jaren ontwerpen voor een zogenoemde Grote Ring: het doortrekken van de metro in noordelijke richting, onder het IJ door. Om daarna in oostelijke richting af te slaan, misschien zelfs helemaal naar het begin van de Noord/Zuidlijn.

Zo’n Grote Ring wordt nergens meer genoemd in officiële stukken en dat is dom en kortzichtig, zegt Dick van der Horst, oud-gemeenteraadslid en voorheen werkzaam als vervoersontwikkelaar bij het GVB. “Er wordt veel gesproken over een brug, maar zo’n metro naar Noord komt best een eind in de buurt van een vaste oeververbinding. Bovendien komt een belangrijk deel van Haven-Stad in Noord te liggen.”

Volgens vervoersdeskundige Guido Bruggeman is zo’n Grote Ring allesbehalve een rare gedachte. “Weliswaar is dit een langere route maar het opent veel reisopties voor Noord en zelfs Zaandam. De bouwkosten hoeven ondanks het langere tracé niet zo veel hoger te zijn omdat je met bouwen onder water in ieder geval de ruimte hebt. Bovendien kan je dan ook de Houthavens en de Spaandammerdijk bereikbaar maken.”

Er zijn ook deskundigen die de huidige afslag naar Haven-Stad het begin van het einde noemen: de Grote Ring naar Noord is dan voorgoed uit zicht. Bovendien zou een Kleine Ring vragen om problemen zijn: “Boren onder de Haarlemmer Houttuinen gaat de stad veel pijn doen en het passeren van het Droogdok wordt een ramp.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden