PlusAchtergrond

Hoe Amsterdam het vrije knallen steeds meer indamt

Traditioneel wordt op de Nieuwmarkt veel vuurwerk afgestoken. Beeld Olaf Kraak/ANP

Langzamerhand wordt het afsteken van vuurwerk steeds moeilijker gemaakt. Vooral het particuliere vuurwerk, dat de meeste slachtoffers veroorzaakt, krijgt in de toekomst minder ruimte. 

Eigenlijk was er meer te doen over het verbod op vuurwerkfakkels rond de wedstrijden van Ajax, dan om de strengere vuurwerkregels rond oud en nieuw. De ruzie om het verbod op sfeervuurwerk bij de entrada’s bij de Arena mondde uit in rellen en charges van de ME bij de wedstrijd Ajax-Juventus in 2018, terwijl de maatregelen van burgemeester Femke Halsema om het knallen rond oud en nieuw te beteugelen juist op een overweldigende steun kunnen rekenen.

Uit een enquête van gemeentelijk onderzoeksbureau OIS blijkt dat 81 ­procent van de Amsterdammers het (zeer) belangrijk vindt dat vuurwerkoverlast wordt teruggedrongen. Een vergelijkbare meerderheid zou het niet erg vinden als de mogelijkheid om als particulier zelf vuurwerk af te mogen steken, verdwijnt.

Geen wonder dus dat Amsterdam elk jaar een stapje verder gaat in het terugdringen van vrije­lijk knallen rond oud en nieuw. Tijdens de komende jaarwisseling is het op meer plekken dan ooit verboden om vuurwerk af te steken. Naast locaties waar dieren worden gehouden, zoals dierentuin Artis en kinderboerderijen, en bij zieken- en verzorgingstehuizen zijn dit keer ook de omstreeks dertig stadsparken officieel aangewezen als vuurwerkvrije zones.

Op verschillende manieren wordt geprobeerd om het afsteken van vuurwerk in te dammen. Dat is niet nieuw, onder burgemeester Van der Laan werd het aantal vuurwerkvrije gebieden al uitgebreid en begon de stad samen met de drie andere grote steden bij de regering te lobbyen voor strengere vuurwerkregels. De chaos waar oud en nieuw vaak op uitdraaide en de gigantische inzet van brandweer, politie en ambulance waren hiervoor de belangrijkste oorzaak.

Overlast neemt nauwelijks af

Met het aanscherpen van de vuurwerkregels werd vooral geprobeerd om het afsteken van vuurwerk veiliger te maken en de jaarwisseling rustiger te laten verlopen. Van der Laan zei expliciet dat hij geen trek had in een algeheel verbod op vuurwerk. Maar de overlast is in de afgelopen jaren nauwelijks teruggedrongen, blijkt uit registraties. In de nacht van 31 december op 1 januari blijft het aantal aanhoudingen schommelen rond de veertig, en vinden er meestal rond de 300 incidenten plaats waar de politie wordt bij gehaald. Het aantal voertuigbranden stijgt zelfs iets, van 16 in 2016 naar 25 tijdens de afgelopen jaarwisseling; het aantal vuurwerkslachtoffers schommelt jaarlijks tussen de vijf en de tien.

Het verminderen van deze getallen gaat een meerderheid van de gemeenteraad niet snel genoeg. Al in 2016 kreeg raadslid Johnas van Lammeren van de Partij voor de Dieren steun voor zijn voorstel om grote delen van de stad in vuurwerkvrije zones te veranderen. Dat je de diep­gewortelde traditie van vuurwerk op oudejaarsdag niet in één keer kunt afschaffen, begreep zelfs Van Lammeren. Wat hem betreft zou er op een aantal plekken in de stad ruimte moeten blijven voor georganiseerde vuurwerkshows.

In de geest van dat voorstel kwam burgemeester Halsema in 2018 met het idee de situatie om te keren. Zij stelt voor de hele stad tot vuurwerkvrije zone uit te roepen, met uitzondering van een aantal gebieden waar het afsteken van vuurwerk wel is toegestaan.

De gedachte is dat afsteken van vuurwerk hierdoor geconcentreerd wordt op vaste locaties, wat de handhaving vergemakkelijkt. ‘Elk jaar worden stappen gezet naar meer georganiseerd en gereguleerd afsteken van vuurwerk op af­gesproken plekken, met minder overlast en schade als gevolg,’ schrijft Halsema in een voortgangsbericht.

Te ambitieus 

Eigenlijk was het de bedoeling om de nieuwe systematiek al in te laten gaan tijdens de jaarwisseling van 2019-2020, maar dat bleek te ambitieus. “We kregen het dit jaar niet rond met handhaving, want als je zo’n omkering van het systeem introduceert, moet je het ook goed handhaven,” zei Halsema bij AT5. “We kampen met grote tekorten bij de politie en de dienst handhaving & toezicht, dus we kijken het nog een jaartje aan en gaan volgend jaar beginnen met de nieuwe situatie.”

Ondertussen worden inwoners aangemoedigd zelf de eerste stappen te zetten naar een vuurwerkvrije straat. Sinds 2018 kunnen Amsterdammers gezamenlijk hun straat uitroepen tot vuurwerkvrije zone. Dit is geen verbod, waarschuwt de gemeente erbij, maar een vriendelijk verzoek aan de rest van de bewoners af te zien van afsteken van vuurwerk. De gemeente stelt hiervoor informatiepakketten ter beschikking, zoals kartonnen waarschuwingsborden en raamposters. Inmiddels zijn er al zeker 150 straten die deze pakketten hebben aangevraagd. Maar PvdD-raadslid Van Lammeren is niet tevreden. “Dat gaat gezeik opleveren want deze maatregel roept Amsterdammers op om ruzie te maken met hun buren. Wat mij betreft gaat de burgemeester vol inzetten op het instellen van de beloofde vuurwerkzones in 2020.”

Verbroederend

Het idee om dit jaar in plaats van een centrale vuurwerkshow twee alternatieve ‘aftelmomenten’ te organiseren in Amsterdam, is niet van de grond gekomen. De gemeente heeft evenementenbedrijven gevraagd om met ideeën te komen, waarvoor tot 200.000 euro subsidie beschikbaar was. Maar de voorstellen die naar het stadhuis werden gestuurd, waren ‘ontoereikend’, schrijft Halsema aan de raad. Ook zou het budget te laag zijn om twee ‘waardevolle vieringen’ te organiseren.

Daarom is er dit jaar voor het eerst geen centrale vuurwerkshow bij het Scheepvaartmuseum of de Kop van Java, zoals in voorgaande jaren. Wat Van Lammeren betreft is dat een uitzondering. “Vuurwerk werkt verbroederend. Het is goed dat particulier vuurwerk, dat gevaarlijk is en slecht voor mens, milieu en dierenwelzijn, verdwijnt, maar de gemeente moet wel iets anders regelen. Anders gaan mensen het zelf organiseren en dan zijn we terug bij af.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden