Amsterdam Bewaar

Hete stadsverwarming voortaan uit den boze bij nieuwbouw

In nieuwbouw was het bijna een automatisme: van IJburg tot Nieuw-West, overal kregen nieuwbouwwijken de afgelopen decennia hun verwarming uit restwarmte
In nieuwbouw was het bijna een automatisme: van IJburg tot Nieuw-West, overal kregen nieuwbouwwijken de afgelopen decennia hun verwarming uit restwarmte © ANP

Stadsverwarming van een hoge temperatuur is voortaan uit den boze in nieuwbouwwijken. Nieuwe, goed geïsoleerde woningen zo verwarmen is zonde, vindt de politiek.

Dit was eens maar nooit weer. Dat is in het kort de uitspraak die de voltallige gemeenteraad donderdag deed over stadsverwarming. In Amstelkwartier mag het nog, maar alle volgende nieuwbouwwijken die Amsterdam de komende jaren neerzet, worden niet meer verwarmd door water dat met een temperatuur van 70 graden linea recta uit een elektriciteitscentrale komt.

In nieuwbouw was dat bijna een automatisme: van IJburg tot Nieuw-West, overal kregen nieuwbouwwijken de afgelopen decennia hun verwarming uit restwarmte van de gascentrale van Nuon bij Diemen en de afvalverbranding van AEB in Westpoort. Zo snel mogelijk zo veel mogelijk huizen aansluiten was lange tijd het devies. Dat leek ook wel zo duurzaam.

Groene stroom
Maar het denken over stadsverwarming is veranderd. Ja, we moeten van het aardgas af, elke woning zijn eigen gasgestookte cv-ketel is zonde. Maar stadsverwarming is niet overal het ­beste alternatief. En zeker niet in nieuwe woningen die met moderne isolatie en vloerverwarming zo kunnen worden gebouwd dat ze ook met een warmtebron van lage temperatuur heel comfortabel kunnen zijn.

Dat is de achtergrond van een verstrekkende motie van de raadsleden Marijn Bosman (D66), Jasper Groen (GroenLinks) en Tjakko Dijk (VVD) die de gemeenteraad donderdag unaniem heeft aangenomen. De vele nieuwbouwplannen die Amsterdam nog op stapel heeft staan, mogen best een warmtenet krijgen, maar dan alleen met warmte van een lagere temperatuur. Hoe dan ook moeten het duurzame warmtebronnen zijn, dus warmte uit fossiel gestookte elektriciteitscentrales is uit den boze.

Alle restwarmte met een hoge temperatuur is hard nodig om bestaande, oudere buurten te verwarmen

Als nieuwbouw niet meteen geschikt wordt gemaakt voor duurzamere verwarming met een lagere temperatuur, dan moet dat later, in een toekomst zonder fossiele brandstoffen, alsnog en dan tegen enorme kosten.

Slechter geïsoleerd
Verder komt de gemeenteraad tot de conclusie dat alle restwarmte met een hoge temperatuur hard nodig is om bestaande, oudere buurten te verwarmen. Die zijn veel slechter geïsoleerd dus daar komt het hete water uit elektriciteits­centrales juist als geroepen om buurten van het gas af te halen. Die woningen geschikt maken voor duurzame alternatieven op groene stroom en restwarmte van een lagere temperatuur zou enorme verbouwkosten vergen.

Het is ook dit totaalplaatje waardoor de raad anders naar stadsverwarming is gaan kijken. "Het gaat niet meer om een nieuwbouwbuurtje hier en een wijkje daar. Álle wijken moeten van het gas af," legt Bosman uit. Groen: "De totale hoeveelheid restwarmte van een hoge temperatuur is beperkt. Die hebben we nodig om de bestaande bouw van warmte te voorzien."

Warmteregisseur
Ook VVD-wethouder Eric van der Burg (Ruimtelijke Ordening) is ervan overtuigd dat volgende nieuwbouwprojecten niet meer met restwarmte van een hoge temperatuur moeten worden verwarmd. "Hoe duurzamer we onze stad kunnen maken, des te beter het is."

Jan van der Meer, die als 'warmteregisseur' onderzoekt hoe de regio over kan op verwarming zonder aardgas, tekent aan dat 'lagetemperatuurwarmte' ook geen dogma moet worden. In woningen is ook warm kraanwater nodig, dus dat moet in huis dan weer naar 55 graden Celsius worden gebracht. De gemeenteraad moet daarom wel beseffen, zegt hij, dat nieuwbouwplannen duurder kunnen worden.

Efficiënt
Ook energiebedrijf Nuon merkt op dat dit zogeheten tapwater in huis nog moet worden opgewarmd als nieuwbouw restwarmte van een lagere temperatuur krijgt. "Dan hebben ze ook nog een aparte boiler nodig. Om het tapwater te verwamen, moet je dus eigenlijk weer energie toevoegen. Dus de vraag is of het wel zo efficiënt is."

Waar mogelijk levert Nuon nu ook al restwarmte van een lagere temperatuur. Zo levert Nuon in Leiden stadsverwarming met een hoge temperatuur aan oudere woningen. De retourleiding die het afgekoelde water terugvoert naar de energiecentrale levert vervolgens warmte van een lagere temperatuur in nieuwbouwprojecten.

Biowarmte
Voor de toekomst werkt Nuon aan een open warmtenetwerk waar allerlei warmtebronnen, groot of klein, op aangesloten kunnen worden. Daarbij denkt Nuon nadrukkelijk ook aan duurzame warmtebronnen waar geen fossiele brandstoffen aan te pas komen. "Bijvoorbeeld zonnewarmte van je eigen dak, biowarmte van je buren of geothermie uit de regio."

"Wij werken er hard aan om de verduurzaming van het warmtenet de komende jaren verder te realiseren, zodat al onze klanten toegang krijgen tot groene en betaalbare warmte. En daarbij speelt de temperatuur ook een rol."

Ook 'warmteregisseur' Jan van der Meer ziet nog veel mogelijkheden om de warmtenetten rond Amsterdam duurzamer te maken, door nieuwe bronnen van restwarmte toe te voegen. Dan gaat het vaak ook om warmtebronnen van een lagere temperatuur, zoals datacenters, geothermie en warmte die gewonnen kan worden uit het riool. Lagetemperatuurwarmte moet geen doel op zich zijn, geen dogma."

Lees ook: Nuon over stadsverwarming: 'Dit is hét alternatief' en De Key: 'Stadsverwarming is een techniek uit vervlogen tijden'