null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Het uitlachen van D66 kost ons transparantie

PlusRepubliek Amsterdam

De documentaire over het politieke leven van Sigrid Kaag zorgt voor veel gedoe en dat is volkomen terecht. Een Wob-verzoek van Geenstijl legde deze week bloot dat Kaag en haar entourage veel invloed probeerden uit te oefenen op de film. Onwelgevallige scènes, waarin de minister tijdens een werk­bezoek aan het straatarme Niger nipt aan een glas champagne, bijvoorbeeld. Het toppunt van opportunisme was het idee om een digitale autogordel te monteren in de scènes dat Kaag achterin de dienstwagen zit, zonder gordel. Alleen de technische onmogelijkheid van dit plan maakte dat ’t niet is aangepast, zo blijkt uit de vrijgegeven documenten. Dit gaat veel verder dan het weglaten van een shot, hier wordt geprobeerd om een niet bestaand beeld te creëren. Er kan niet genoeg woede en verbijstering zijn over deze streek van D66.

Hoewel veel andere partijen ook boter op hun hoofd hebben, het is geen verrassing dat D66 wordt betrapt op extreme bemoeienis met een journalistiek product. D66’ers zijn ge­obsedeerd door het plaatje. Zo was het ook het campagneteam van D66 dat op de avond van de raadsverkiezingen van 2018 via WhatsApp partijgenoten instrueerde om, ook bij een groot verlies, vooral vrolijk en opgeruimd te blijven kijken en niet teveel emotie te tonen. Het idee was dat op die manier de nederlaag in de tv-journaals minder erg zou overkomen.

Berichtenwisselingen

Het is ironisch dat uitgerekend D66 door een onthulling via de Wet openbaarheid bestuur (Wob) in de publicitaire problemen komt. De partij was jarenlang een aanjager van het zo trans­parant mogelijk maken van overheidscommunicatie, de berichtenwisselingen van bestuurders incluis.

Hoe kwalijk de streken van D66 ook zijn, door primeurs zoals de communicatie over de Kaagdocumentaire schieten gebruikers van de Wob in eigen voet. Politici weten dat alles wat ze schriftelijk met elkaar communiceren op enig moment openbaar kan worden en daar gaan ze rekening mee houden.

Je ziet dit ook in Amsterdam. Denk aan de gewobde Whats­Appberichten uit 2020 van de driehoek (burgemeester, politiechef en hoofdofficier van Justitie) na de antiracismedemonstratie op de Dam. Zodra de drie in de appgroep van mening dreigen te verschillen, legt Pierre van Rossem, hoogste veiligheidsadviseur van de burgemeester, het WhatsAppgesprek stil. “Zullen we dit zo aan tafel bespreken?”

Ook in een WhatsAppbericht dat wethouder Rutger Groot Wassink in die dagen naar de burgemeester doorstuurt, staat ‘Niet Wobben!’ in de aanhef.

Rondje Bosbaan

En het allermooiste voorbeeld kwam natuurlijk van de burgemeester zelf. Toen justitie­minister Ferd Grapperhaus in de nasleep van de Damdemonstratie in zijn WhatsAppgesprek met Halsema in de loop van de avond zijn toon veranderde van begripvol naar kritisch, zei de burgemeester meteen waar het op stond. ‘Deze wilde je vastleggen voor de Wob!’ appte ze hem. En zo geschiedde.

We zien dus waar het gebruik van de Wob toe leidt. In plaats van transparantie, zorgt het wobben van gesprekken er juist voor dat bestuurders hun gedrag aanpassen en gevoelige onderwerpen alleen bespreken als er geen verslaglegging plaatsvindt. Op de redactie van Het Parool maken misdaadverslaggevers schampere grapjes over politici, die in het vervolg à la topcriminelen Holleeder en Mieremet ‘een rondje bosbaan’ moeten lopen om afluisteren van hun gesprek te voorkomen.

Zeker, de pogingen om de documentaire over Kaag te beïnvloeden zijn saillant, net als de appjes tussen Halsema en Grapperhaus, en dat levert mooie verhalen op. Maar het gevolg is dat er juist minder transparantie komt en dat is het uitlachen van D66 niet waard.

Politiek verslaggever Ruben Koops belicht in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden