Plus Reportage

Het Rijks in rust: genieten zonder al die prikkels

Het Rijksmuseum was maandagavond open voor mensen die overdag te veel prikkels ervaren tijdens een museumbezoek. ‘Alle geluiden komen keihard bij mij binnen.’

Voor mensen met hersenletsel, burn-out of autisme is het overdag te druk in het Rijksmuseum. Beeld Thijs Gerbrandy/Rijksmuseum

De lichten zijn gedimd, stilte overheerst. De 49-jarige Marcia Oudsten, therapeut, vindt het heerlijk. Zeven jaar geleden heeft ze twee ongelukken gehad, waardoor ze permanent hersenletsel heeft opgelopen. “Ik kan prikkels niet meer aan. Mijn filters zijn stuk.” Fietsen door de stad? “Verschrikkelijk. Alle geluiden komen keihard bij mij binnen.”

Voor het eerst in zeven jaar is Oudsten weer in een museum. Ruim 85 mensen zoals zij, die overdag overprikkeld raken door een museumbezoek, konden maandagavond het Rijksmuseum in rust bezoeken. Daarbij horen ook mensen met een burn-out of met autisme. 

Cathelijne Denekamp, manager toegankelijkheid bij het Rijksmuseum, krijgt regelmatig vragen van mensen die overdag niet naar het museum kunnen komen. Vaak adviseert ze hen om ’s ochtends vroeg te komen. “Maar je moet toch langs het vaak drukke atrium. Daarom organiseren we deze prikkelarme avond.” 

Hester Kuiper (47) is wetenschappelijk medewerker in het museum en heeft haar vijftien­jarige dochter Lidewij meegenomen, die een ­lichamelijke en geestelijke beperking heeft die zo onbekend is dat er nog geen naam voor is. 

Voorbereidingsdocument

Haar ontwikkeling is te vergelijken met die van een driejarige. “Stel je voor dat je op een feestje bent met dertig man, er tien televisies aanstaan en je ook nog een sollicitatiegesprek moet voeren. Dat is de druk die Lidewij ervaart.” Lidewij ­geniet van ‘plaatjes kijken’, zoals ze het noemt. Een museumbezoek tijdens reguliere openingstijden gaat echter niet, net als winkelen of eten in een restaurant. 

Beeldend kunstenaar Esther Bruggink (48) leidt Kuiper en Lidewij deze avond rond. Haar rondleiding heeft ze op de avond toegespitst. “Zo vermijd ik onderwerpen als de dood.” Ook vermijdt ze het woordje ‘niet’. Zelf heeft Bruggink twee zonen met een spierziekte en autisme. Haar ervaring en kennis heeft ze omgezet in een training voor collega’s. “Weten om te gaan met autisme helpt ook de omgang met andere mensen die prikkels niet goed kunnen verdragen.” 

Omdat het om een uiteenlopende groep gaat, was het lastig kiezen welke prikkels precies weg moesten, zegt Denekamp. “Ik heb geprobeerd met zo veel mogelijk mensen rekening te houden.” Bezoekers kunnen terecht in een stilteruimte. Personeel is speciaal voor de avond ­getraind. Wat hun is meegegeven? Denekamp: “Gebruik concrete taal. Pak iemand nooit ­zomaar vast. Besef dat als iemand niet naar je lacht, dat niet onbeleefd is.” 

Alles dient ertoe om verrassingen voor de ­bezoeker op de avond zelf te voorkomen. “Vaak hebben mensen met autisme ook behoefte aan voorbereiding,” zegt Denekamp. “Ze kunnen daarom vooraf een voorbereidingsdocument downloaden.” 

De tour voert de bezoekers langs de tentoonstelling Rembrandt-Velázquez. In februari is er een prikkelarme avond die bezoekers langs de vaste collectie leidt. “De avond is geslaagd als de mensen voor wie een museumbezoek overdag niet kan, er toch van kunnen genieten,” aldus Denekamp. Voor museumbezoeker Oudsten was de voorpret al bijna genoeg: “Ik heb me hier de hele dag op verheugd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden