Plus Achtergrond

Het probleem van de eliteschool: ‘Kansenongelijkheid neemt toe’

Beeld Ted Struwer

De kloof tussen leerlingen van hoog- en laagopgeleide ouders wordt steeds groter. Die segregatie is gevaarlijk, zeggen deskundigen. ‘Als kinderen op school niemand met een andere achtergrond tegenkomen, krijg je verkokering.’

Segregatie in het onderwijs is om twee redenen gevaarlijk, zegt socioloog Thijs Bol, die onderzoek doet naar scholenongelijkheid aan de UvA. “De kansenongelijkheid in het onderwijs neemt zo toe. Op een school met hoogopgeleide ouders zijn vaak meer middelen. Er is bijvoorbeeld een verschil in de ouderbijdrage, of er is extra geld dankzij ‘vrienden van’- stichtingen. Daardoor is het er vaak leuker om te werken.”

Op scholen met minder middelen is het werk juist zwaarder. Leraren kiezen daar minder snel voor, waardoor deze scholen dus harder worden geraakt door het lerarentekort, terwijl deze leerlingen onderwijs juist hard nodig hebben.

Ook dreigt het gevaar dat Amsterdam een gesegregeerde stad wordt. “Hoe je opgroeit, is heel bepalend voor hoe je tegen de wereld aankijkt. Als kinderen op school niemand met een andere achtergrond tegenkomen, krijg je verkokering.”

Uit onderzoek van de dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek blijkt dat scholieren steeds minder mengen met andere groepen. Vooral in West, Noord en Oost zijn de laatste jaren meer leerlingen met hoogopgeleide ouders komen wonen. Maar zij zijn bereid verder te fietsen om hun kind naar een school te brengen met leerlingen met een soortgelijke achtergrond.

Bubbels van gelijkgestemden

De Onderwijsinspectie signaleerde al in 2018 dat scholen dreigen ‘bubbels van gelijkgestemden’ te worden, ‘waar leerlingen nauwelijks uitkomen’. Amsterdam wil nu maatregelen nemen om de komst van ‘elitescholen’ tegen te gaan. Woensdag vergadert de gemeenteraad erover.

Ouders kiezen een school op basis van afstand, religie, reputatie en het schoolklimaat. Maar wat een goed schoolklimaat inhoudt, verschilt tussen hoogopgeleide en laagopgeleide ouders, zegt Bol. “Over het algemeen vinden hoogopgeleide ouders het belangrijk dat een kind veel zelf leert en er ruimte is voor creativiteit. Voor laagopgeleide ouders is afstand veel belangrijker. Zij kiezen ook vaker voor een schoolsere school.”

Monique Hoogland begeleidt al sinds 2010 ouderinitiatieven om scholen gemengder te maken. Vroeger ging dat om witte ouders die afspraken om naar een zwarte school te gaan. Vermenging heeft een tijd goed gewerkt, zegt Hoogland, maar nu is het tij aan het keren. “Veel mensen kunnen geen huis meer vinden in de stad en trekken weg naar andere gemeenten. Daardoor is er weer ruimte op populaire scholen. Bovendien mocht een aantal van die gewilde basisscholen de afgelopen jaren groeien.” Daardoor raken de gemengde scholen weer minder gemengd.

Zichzelf versterkend effect

Volgens Thijs Bol is het heel lastig om de cirkel te doorbreken. “Segregatie is een zichzelf versterkend effect,” zegt hij. “Kinderen op scholen met andere leerlingen met hoogopgeleide ouders doen het over het algemeen beter op school, waardoor de school het nog beter gaat doen, en daardoor nog meer hoogopgeleide ouders aantrekt. Het is heel moeilijk om dat te veranderen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden