PlusAchtergrond

Herdenking Decembermoorden: boek brengt slachtoffers tot leven

De veroordeling van Desi Bouterse was aanleiding voor een nieuw boek over de slachtoffers van de Decembermoorden. Samensteller Noraly Beyer: ‘We wilden de mannen van de zwart-witfoto’s tot leven wekken.’

Noraly Beyer. Beeld Jitske Schols
Noraly Beyer.Beeld Jitske Schols

De herdenking van de Decembermoorden in 2019 was anders dan alle herdenkingen daarvoor. Twee weken eerder had de krijgsraad in Suriname president Desi Bouterse veroordeeld tot twintig jaar cel voor zijn aandeel in de Decembermoorden van 1982. “Iedereen was euforisch en blij,” vertelt Noraly Beyer. “Al die jaren had de herdenking in het teken gestaan van de roep om gerechtigheid, van hoop en wanhoop. Nu was er eindelijk een vonnis en had de rechter Bouterse tot moordenaar bestempeld.”

Onder indruk van het historische moment, besloot Beyer een brochure te maken met de toespraken van de feestelijke herdenking. “Ik wilde het vastleggen. Er is nooit een archief aangelegd van de herdenking. Alle toespraken en foto’s zijn versnipperd. Ik heb bij de sprekers de toespraken opgevraagd met het idee die te bundelen. Toen dat gebeurd was, vond ik het toch wat mager. Ik wilde eigenlijk meer. Ik wilde die vijftien mannen van de zwart-witfoto’s tot leven wekken.”

Weduwen

Zo groeide de brochure uit tot een bundel. Met een terugblik op die bijzondere herdenking van vorig jaar, maar ook met de belangrijkste delen van het vonnis van de krijgsraad, de kleurige portretten die Kenneth Beeker in 2015 schilderde van de slachtoffers. Raul Balai maakte een graphic novel over de ingrijpende gevolgen van de moorden voor de band met het moederland. Beyer: “De ouders van Raul hadden indertijd het plan naar Suriname terug te keren. De staatsgreep en de moorden sneden de navelstreng door.”

Het hart van het boek bestaat uit de verhalen over de vijftien mannen die in december 1982 in Fort Zeelandia door de militairen werden gemarteld en vermoord. Beyer schreef over alle slachtoffers een korte biografische schets, aangevuld met herinneringen van hun nabestaanden. De meeste ­interviews lagen bij haar thuis op de plank. “Na mijn komst naar Nederland heb ik een aantal weduwen geïnterviewd over hun herinneringen aan die decembermaand. Ik vermoed dat het voor mij een vorm van verwerking was. Ik moest er iets mee.” 

‘Schuldig landschap’

De interviews werden gebruikt voor een serie reportages voor de Wereldomroep, waar Beyer werkte voordat ze nieuwslezer bij de NOS werd. “Ik heb alle fragmenten die ik wilde ­gebruiken opnieuw voorgelegd aan de nabestaanden, en aangevuld met herinneringen van de inmiddels volwassen kinderen.” In Suriname maakte Beyer foto’s van de graven, en de woningen waaruit de vijftien in de nacht van 7 op 8 december werden weggevoerd. “Om met Armando te spreken: schuldig landschap. Die huizen hebben alles gezien.” 

Het eerbetoon kon worden uitgegeven dankzij een razendsnelle crowdfunding. Binnen 24 uur was het dubbele opgehaald van het streefbedrag, volgens Beyer het bewijs dat bijna veertig jaar na dato de herinneringen aan de Decembermoorden nog steeds springlevend zijn. “Daar ben ik heel blij om. We moeten de slachtoffers blijven eren en gedenken vanwege het offer dat ze voor Suriname hebben gebracht. Zoals in Nederland elk jaar wordt herdacht op 4 mei moet ook 8 december een belangrijke dag blijven.”

De herdenking van 2019 werd voorafgegaan door het vonnis, vorige week kwam Bouterse naar de krijgsraad om in verweer te gaan tegen dat vonnis. “Hij heeft zijn aanhangers, maar ik geloof niet dat daarbuiten veel mensen ­gevoelig zijn voor zijn verhaal. Hij probeert tijd te rekken om zijn straf te ontlopen. Er is een rode draad in het optreden van de man: alles draait om zijn eigen hachje, niet om het belang van Suriname. Het doet er niet toe. Het vonnis, dát is waar alles om draait.”

Recht en waarheid maken vrij: de Decembermoorden herdacht, Rose Stories, 16,95 euro   

Herdenking

De herdenking van de Decembermoorden wordt dit jaar in De Duif ­gehouden. In kleine kring: vanwege corona kunnen slechts dertig mensen aanwezig zijn. De plechtigheid is dinsdag vanaf 19.30 uur ook online te volgen. Sprekers zijn o.a. Gerard Spong, Sheila Sitalsing en loco­burgemeester Simone Kukenheim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden