Plus

Handgranaten: makkelijk te krijgen, hoge risicofactor

Keer op keer liggen handgranaten voor coffeeshops of andere ondernemingen. Soms gaan die af, vaak niet. Soms sluit de burgemeester de getroffen zaak, soms niet. Hoe zit dat?

Beeld Shutterstock

Ook deze week waren de doelwitten divers. Voor coffeeshop New Times aan de Spuistraat lag zowel zaterdagmorgen als zondagmorgen een handgranaat. Een paar dagen later ontplofte er een in Hotel Zaandijk, waar meer dan dertig gasten sliepen. Het was vooral geluk dat er niemand gewond raakte.

Dinsdag arresteerde de politie drie jonge Amsterdammers voor een handgranaat aan het supportershome van ADO Den Haag - de tactiek heeft het hooliganwereldje bereikt. De laatste vier maanden werden in Nederland zeker 22 granaten achtergelaten, een fors deel in Amsterdam en omstreken.

Dit houdt maar niet op. Hoe zijn deze intimidaties te stuiten?
Met die vraag worstelen de burgemeesters. De recherche vindt maar nu en dan daders en ziet geen groter verband. De motieven lijken heel uiteenlopend. Vanuit het oosten, vooral vanaf de Balkan, komt een gestage stroom granaten waarvoor iemand met enige connecties in het milieu maar 10 tot 150 euro hoeft te betalen, afhankelijk van type en kwaliteit.

Beeld Laura van der Bijl

Onder de grote groep straatjongens die naam hopen te maken in het criminele milieu zijn in Amsterdam eenvoudig kandidaten te werven die het klusje voor hooguit een paar honderd euro willen doen.

Soms is er een duidelijk verband tussen incidenten, maar vervolgens ligt er weer een granaat of vuurwerkbom bij een zaak waar niemand die had verwacht. Behalve coffeeshops en andere horeca werden niet lang geleden een patat­zaak doelwit en, vorige week, de woordvoerder van een moskee. Alles wijst op 'copycatgedrag': de incidenten, waarover steeds veel te doen is, brengen kwaadwillenden op ideeën.

Moet de burgemeester getroffen zaken toch weer consequent sluiten, al was het maar om omwonenden en passanten te ­beschermen?
Dat is één van de grote dilemma's waarmee Femke Halsema al vanaf haar aantreden als Amsterdams burgemeester worstelt. Toen vanaf 2015 vooral coffeeshops werden belaagd (eerst door nachtelijke beschietingen, later met explosieven), liet burgemeester Eberhard van der Laan die zonder uitzondering sluiten. Daar moest hij van terugkomen toen zijn beleid steeds nieuwe incidenten leek uit te lokken.

Als het doelwit niet overduidelijk om problemen heeft gevraagd door zich bijvoorbeeld zelf in het criminele milieu te begeven, wordt die natuurlijk dubbel getroffen als op de aanval sluiting volgt, met alle (financiële) consequenties van dien. Als de dader spoorloos blijft, is de ondernemer ook nog eens de enige verliezer.

Halsema wil daarom 'maatwerk' en laat bijvoorbeeld coffeeshop New Times na de standaard afgesproken 'afkoelweek' weer opengaan.

Sommigen denken dat criminelen juist naar steeds zwaarder geweld grijpen om alsnog sluiting af te dwingen. Voor Halsema blijven voorlopig de achtergrond van de getroffen ondernemer en de vrees voor herhaling cru­ciaal.

Wat weten we van de daders?
Vooral dat die maar af en toe worden gepakt. Vaak registreren camerabeelden of getuigen weinig meer dan een onherkenbare figuur met een capuchon en gezichtsbedekking. Gaat de granaat niet af, dan wordt die meestal pas uren na plaatsing ontdekt. Gaat hij wel af, dan vernietigt de explosie alle sporen.

Opgepakte daders zijn jong. De Amsterdammers die nu zijn gearresteerd voor het achterlaten van de granaat bij het honk van ADO Den Haag zijn 18 tot 20 jaar, de jongens uit de Diamantbuurt die een granaat op de deurmat van Café In the City hadden gelegd, bij het Leidseplein, waren minderjarig.

De politie roept om zwaardere straffen, omdat nu maximaal 9 maanden cel staat op het bezit van een handgranaat. Terecht?
Anders dan vaak wordt beweerd, heeft Nederland in vergelijking met het buitenland helemaal geen mild strafklimaat, maar de sancties op het bezit van wapens, en dus ook van granaten, zijn hier wel uitzonderlijk laag.

De veroordeelden voor de granaat bij Café In the City kregen 150 en 200 dagen jeugddetentie. Aan de andere kant: roepen om zware straffen is wat de Engelsen noemen the battle cry of the defeated. Het toont onmacht.

Is dit een typisch Nederlands fenomeen?
Nee. Nederland is een van de braafste en veiligste landen ter wereld. De hausse aan incidenten, met name in Amsterdam, is wel opmerkelijk. In Antwerpen hadden ze in maart ook granaat­explosies, die vooral auto's troffen. Men keek meteen naar Amsterdam.

Het is overigens een geluk dat het vooralsnog bij (forse) materiële schade is gebleven. Toen een granaat ontplofte onder de auto van oud-Ajaxvoetballer Evander Sno, bijvoorbeeld, vloog een ­granaatscherf door de ruit van het tegenover­gelegen pand, in het ledikantje waarin een baby sliep. De achteloze daders lijken geen idee te hebben welke risico's ze nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden