PlusNieuws

Halsema zet coffeeshopverbod toeristen door en koerst aan op botsing met de raad

Ondanks de grote impact voor coffeeshophouders en het risico op straatcriminaliteit houdt burgemeester Halsema vast aan een verbod op de verkoop van wiet aan toeristen. Hiermee koerst zij aan op een nieuwe confrontatie met de raad.

David Hielkema en Ruben Koops
null Beeld ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP
Beeld ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP

In een brief aan de gemeenteraad kondigt burgemeester Femke Halsema maandagmiddag aan dat de handhaving van het i-criterium, dat neerkomt op een wietverbod voor toeristen, volgens haar een ‘noodzakelijk’ middel is voor de gemeente om grip te krijgen op de coffeeshopmarkt. De maatregel is volgens Halsema ‘onlosmakelijk’ verbonden met eventuele verruimingen van het cannabisbeleid, zoals de legale teelt of verruimde handelsvoorraden.

Na de onvermijdelijk lijkende invoering volgt later dit jaar een uitvoeringsplan, schrijft de burgemeester.

Per jaar komen ruim drie miljoen buitenlandse bezoekers weleens in een coffeeshop. Zij zorgen ervoor dat de Amsterdamse cannabismarkt oncontroleerbaar groot is geworden en een voorportaal voor zwaardere criminaliteit. Halsema: “Er is sprake van zorgelijke verwevenheid van de soft- en harddrugshandel: geld uit de lucratieve cannabishandel vindt gemakkelijk zijn weg naar harddrugs.” Al eerder kondigde zij aan te willen ingrijpen. Maandag publiceerde de burgemeester wetenschappelijk onderzoek dat critici moet overtuigen van de noodzaak. Volgens het landelijk afgekondigde ingezetenencriterium mogen coffeeshops hun waren alleen verkopen aan klanten die in Nederland staan ingeschreven. Of daarop wordt gehandhaafd is een zaak van gemeenten.

Straatdealers

Onderzoekers van Bureau Breuer & Intraval waarschuwen dat de economische gevolgen voor Amsterdamse coffeeshops, met name in het centrum, groot zullen zijn. Die softdrugverkopers profiteren nu van de miljoenen toeristen, maar betalen ook hoge huren. “Niet alle coffeeshops zullen in staat zijn dit te compenseren door in afgeslankte vorm verder te gaan en zich te richten op lokale gebruikers,” aldus de onderzoekers. “Voor sommige coffeeshops zullen de bedrijfskosten, met name de huurprijs, te hoog oplopen om nog rendabel te kunnen zijn.”

Naast faillissementen van sommige shops waarschuwen de onderzoekers ook dat veel coffeeshops toch softdrugs aan toeristen zullen blijven verkopen, om zo het hoofd boven water te houden. Uit eerder onderzoek bleek dat ongeveer 66 in plaats van de huidige 166 coffeeshops genoeg is voor de lokale vraag.

De gevolgen voor de straathandel zijn onzeker, aldus Breuer & Intraval. Kort na het blowverbod voor toeristen zullen straatdealers, die nu ‘nep-dope’ of harddrugs verkopen, hun aanbod snel uitbreiden met kwalitatief goede softdrugs. Hoewel een deel van de bezoekers zijn toevlucht zal nemen tot straatdealers durven onderzoekers daar geen aantal aan vast te plakken omdat er nu ook al ‘duizenden’ mensen actief zijn in de straathandel.

Handhaven

In andere gemeenten waar het i-criterium wordt gehandhaafd bleek dat een handhavingsoffensief straathandel tijdelijk de kop kan indrukken, maar onderzoekers waarschuwen voor de vindingrijkheid van drugsdealers. ‘Om de zichtbaarheid van de handel verder te verminderen en de pakkans te verkleinen laten zij (dealers, red.) bijvoorbeeld ook door loopjongens op straat telefoonnummers uitreiken aan toeristen.’ Dit is niet verboden en veel moeilijker te bestrijden dan traditionele drugshandel op straat.

Ondanks de onzekerheid over het effect op de straathandel schrijft Halsema dat zij en de Amsterdamse politie en het OM ervan overtuigd zijn dit ‘de beste tijdelijke maatregel is om de cannabismarkt beheersbaar te maken’. Daarmee koerst Halsema na de invoering van preventief fouilleren in 2021 opnieuw aan op een botsing met de progressieve partijen, mogelijk zelfs opnieuw met een raadsmeerderheid. Vooral D66 en GroenLinks, die nu met de PvdA onderhandelen over een nieuwe coalitie, en ook Bij1 en Denk zijn fel tegen handhaving van het i-criterium.

De PvdA biedt de burgemeester wel ruimte. De partij is alleen voorstander van het i-criterium als de gemeente voldoende handhaving kan garanderen om de straathandel tegen te gaan, aldus het verkiezingsprogramma. Sinds vorig jaar heeft Halsema al een offensief tegen straatdealen in werking gezet, waarmee zij inspeelt op deze zorg van de grootste partij in de raad. Ook de VVD, JA21 en CDA steunen de handhaving van het i-criterium, maar dat is vooralsnog geen meerderheid.

Dat hoeft ook niet. Door de maatregel een ‘noodzakelijk’ te noemen zegt de burgemeester met zoveel woorden dat ze haar wettelijke bevoegdheid om het i-criterium te handhaven hoe dan ook zal toepassen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden