Halsema erkent: we zaten er finaal naast

Op de Dam was 1,5 meter afstand houden maandagmiddag ondoenlijk. Beeld Dingena Mol

De burgemeester en de politie zijn helder in hun schuld­bekentenis. In coronatijd waren de 5000 betogers op de Dam veel te veel. Onduidelijk is hoe ze herhaling denken te voorkomen.

De demonstratie tegen racisme en politie­geweld na de dood van George Floyd had nooit op de Dam gehouden mogen worden als de gemeente en de politie hadden geweten dat het zo druk zou worden. Die conclusie volgt op de schuldbekentenis van burgemeester Femke Halsema over de situatie maandagmiddag.

‘Achteraf constateren wij dat onze informatiepositie niet goed was; de driehoek beschikte niet over realistische aantallen. Dat moet in de toekomst beter,’ schrijft burgemeester Halsema in een feitenrelaas dat ze dinsdagavond naar de gemeenteraad heeft gestuurd.

Dat het niet goed is gegaan op de Dam, waar maandagmiddag 5000 mensen kwamen demonstreren in plaats van de verwachte 350 tot 500, erkennen Halsema en de politie ruiterlijk. Er spreekt uit het document ook enige verbijstering dat zoveel mensen zich na maanden van discipline rond coronamaatregelen moedwillig in een massa begaven om hun woede over politiegeweld in de VS te uiten. Demonstranten namen bewust een veiligheidsrisico, ‘voor zichzelf en voor anderen’, schrijft de burgemeester.

Grapperhaus op de hoogte

Meteen na de demonstratie maandagavond nam Halsema al in een tv-studio plaats om toe te geven dat de autoriteiten volledig hadden onderschat hoe groot de woede was om de dood van Floyd en het institutionele racisme dat hieraan ten grondslag ligt. ‘Een veenbrand’ noemde ze het zelfs, die her en der weer kan oplaaien.

Uit het feitenrelaas wordt duidelijk dat ze justitieminister Ferd Grapperhaus nadrukkelijk op de hoogte heeft gehouden van de situatie, en dat hij zich niet verzette tegen haar beslissing om de demonstratie te laten doorgaan, ondanks het negeren van de coronaregels. Dit ondersteunt het betoog van Halsema dat er geen andere oplossing mogelijk was.

Halsema kreeg kort na de demonstratie een golf van kritiek over zich heen vanuit de Tweede Kamer en de gemeenteraad. Tegelijkertijd is duidelijk dat de woede in meer Europese steden tot een uitbarsting is gekomen. Burgemeesters in diverse hoofdsteden zijn overvallen door de grote opkomst van demonstranten. Een massa­betoging in Parijs liep dinsdagavond uit de hand.

Spoeddebat

Dinsdag waren er grote – maar ordelijk verlopen – bijeenkomsten in Den Haag en Groningen. Nieuwe protesten zijn aangekondigd in Utrecht en Rotterdam.

‘De vraag is, hoe heeft dit kunnen gebeuren?’ schrijft Halsema. De burgemeester heeft snel en helder duidelijk gemaakt dat de politie, de gemeente én de organisatie volledig verrast waren door het aantal demonstranten en dat er inschattingsfouten zijn gemaakt. Halsema en de politie zullen volgende week tijdens het spoeddebat in de gemeenteraad duidelijk moeten maken hoe ze voortaan beter voorbereid zijn op een massale opkomst; daarover hebben ze nog niets gemeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden