Femke Halsema: ‘De corona­crisis legt bloot wat in Amster­dam aan de hand is.’

PlusInterview

Halsema: ‘Een leefbare stad is in ieders belang’

Femke Halsema: ‘De corona­crisis legt bloot wat in Amster­dam aan de hand is.’Beeld Marc Driessen

In de plannen van burgemeester Halsema voor de binnenstad is minder ruimte voor toeristen. ‘Een stad die wordt overspoeld door kotsende vrijgezellengroepen is niet aantrekkelijk.’

De binnenstad in coronatijd is bevreemdend, zegt burgemeester Femke Halsema, die vanuit haar ambtswoning zo de grachtengordel inloopt. De drommen toeristen, die het straatbeeld tot half maart bepaalden, zijn verdwenen. Het is stil op straat. “De schoonheid van het historische centrum springt erg in het oog en het is absurd dat ik nu vogels hoor in plaats van verkeer. Ik kan ervan genieten, maar de Amsterdamse binnenstad hoort ook een rauw randje te hebben. Ik heb heimwee naar de stad die er niet is, met paradijsvogels en sekswerkers.”

Al in de eerste week van de coronacrisis kwamen invloedrijke denkers als wiskundige en oud-senator Alexander Rinnooy Kan, filosoof Daan Roovers, econoom Bas Jacobs en ziekenhuisdirecteur Marcel Levi bijeen in de ambtswoning om te praten over de stad na de coronapandemie. Gisteren presenteerde Halsema een eerste aanzet voor de toekomstplannen van de binnenstad. Het debat was vorig jaar al in gang gezet, maar de pandemie heeft het proces versneld. “De coronacrisis legt bloot wat in Amsterdam aan de hand is. De binnenstad is veranderd van het drukste deel in het rustigste deel van Amsterdam. Ineens is zichtbaar hoe weinig mensen er nog wonen.”

In uw plannen formuleert u nadrukkelijk de ambitie om het aantal toeristen te verminderen. Waarom?

“De 1,5 metersamenleving maakt duidelijk dat het heel druk is in Amsterdam, het kost ons al moeite om voldoende openbare ruimte te regelen voor bewoners. We krijgen problemen als de toeristen in groten getale terugkeren. We zaten op zo’n 19 miljoen bezoekers per jaar. Ik ben nog geen Amsterdammer tegengekomen die het niet te druk vond in de stad. We moeten veranderen.”

Hoe wilt u dit aanpakken als de budgetvluchten straks weer massaal toeristen af­leveren op Schiphol?

“We zullen in gesprek moeten gaan met het kabinet. Amsterdam kan geen stop zetten op budgetvluchten, maar we gaan wel de discussie aan. Ik hoop op een andere houding ten aanzien van budgetvluchten.”

Het kabinet heeft eerder deze maand nog bepaald dat Schiphol mag groeien. Dat duidt niet op een andere houding.

“Dat gaat ook over zakelijke vluchten. Maar ik heb sterk de indruk dat onze zorgen worden gehoord.”

Wat kan de gemeente zelf doen?

“We hebben al het nodige in gang gezet. De hotelstop bijvoorbeeld, al kampen we met de erfenis dat er nog altijd hotels bij kunnen komen, omdat de vergunningen zijn afgegeven. Wethouder Laurens Ivens neemt maat­regelen tegen vakantieverhuur, zoals een verbod in delen van de stad. We zullen met hoteliers en vastgoedpartijen tot overeenstemming moeten komen dat een leefbare stad in het belang is van alle partijen en dat toeristen welkom zijn, maar wel in mindere mate.”

Maar hoteliers en vastgoedeigenaren verdienen erg veel geld aan toeristen, zij hebben geen belang bij een afname.

“Dat zal geen gemakkelijk gesprek zijn, daarvan ben ik mij bewust. Hotelketens willen groeien. Maar we hebben het gedeelde belang dat toeristen onze stad ook op de lange termijn mooi blijven vinden. Als Amsterdam uitgroeit tot openluchtmuseum of wordt overspoeld met consumptietoerisme en kotsende vrijgezellengroepen, dan is de stad niet meer aantrekkelijk. Dat raakt ook hoteleigenaren.”

U wilt het toeristische aanbod in de winkelstraten terugbrengen. Hoe?

“We moeten nadenken over hoe wij een en ander kunnen sturen via het vastgoed. We kijken daarbij of we panden kunnen verwerven, bijvoorbeeld via NV Zeedijk, die daar ervaring mee heeft. En dan kunnen we als eigenaar bepalen aan wie we het pand verhuren.”

Dan loopt u het risico dat vastgoedeigenaren, die jarenlang verdiend hebben aan toerisme, straks binnenlopen dankzij de gemeente.

“Aan deze plannen kleven inderdaad risico’s. Wat ik nu neerleg, zijn de instrumenten waaraan we denken. Eind dit jaar komen we met de details in een uitvoeringsplan, inclusief de financiële onderbouwing. Door de coronacrisis is de financiële situatie van de stad verslechterd, maar niets doen is geen optie. We moeten nadenken over schulden en investeringen, dit najaar gaat het college daar keuzes in maken.”

Welke andere mogelijkheden heeft de gemeente?

“Brancheren. Daarbij sturen we het winkel­aanbod met aanvullende regels. Als een straat bij wijze van spreke vijftien wafelwinkels heeft, of het aanbod van pizza of ijs dominant wordt, dan willen wij kunnen ingrijpen en krijgen andere zaken voorrang. We hebben al de mogelijkheid om nieuwe toeristenwinkels tegen te gaan, maar we willen een stap verder zetten en actief kijken welke zaken een straat nodig heeft. De coronacrisis geeft ons ook beter inzicht in witwassen en foute leningen; welke winkels blijven open, ondanks dat er geen hond naar binnen gaat en de huur hoog is?”

Door corona ligt sekswerk stil. Waarom gaat u toch door met het debat over prostitutie op de Wallen?

“Op tafel liggen een erotisch centrum of prostitutiehotel buiten de Wallen. Ik wil van de raad horen of ze bereid zijn om zo’n verregaande stap te zetten en dan zien we verder. Op de Wallen is veel onduidelijk. Ik weet niet waar sekswerkers zijn gebleven. Een aantal is terug naar het land van herkomst, maar sekswerkers zijn ook ondergronds gegaan. Na de versoepeling op 1 september kunnen we onderzoeken wat de stand is van de prostitutie en wie allemaal terugkeren op de Wallen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden