PlusNieuws

Halsema: drugseconomie draait op volle toeren, jongeren sneller in zware criminaliteit

Vorig jaar werden in Amsterdam minder misdrijven gepleegd dan in de voorgaande jaren. Toch heeft burgemeester Femke Halsema grote zorgen en waarschuwt ze voor de toenemende drugsgerelateerde criminaliteit. ‘Criminelen zijn de afgelopen jaren meedogenlozer geworden.’

David Hielkema
Politiechef Frank Paauw (links), burgemeester Femke Halsema en hoofdofficier Rene de Beukelaar. Beeld ANP
Politiechef Frank Paauw (links), burgemeester Femke Halsema en hoofdofficier Rene de Beukelaar.Beeld ANP

Uit maandag gepubliceerde cijfers blijkt dat de Amsterdamse criminaliteit nog altijd een groot probleem is. Bij de presentatie van de veiligheidsrapportage noemde burgemeester Femke Halsema de georganiseerde drugscriminaliteit en de aantrekkingskracht die zij op jongeren uitoefent een ‘onverminderd’ en ‘hardnekkig probleem’. In sommige wijken van de stad ontstaan ‘parallelle samenlevingen’ waarin ondermijnende criminaliteit wordt getolereerd of zelfs gestimuleerd.

Halsema zegt dat de drugseconomie op volle toeren draait en dat er onvoldoende mensen zijn om die ontwikkeling een halt toe te roepen. Dat heeft grote gevolgen voor de stad. “Criminelen zijn de afgelopen jaren meedogenlozer geworden. Moordopdrachten worden niet alleen gegeven uit zakelijke motieven, maar ook uit beweegredenen als het nemen van wraak, het tonen van macht en het inboezemen van angst.”

Het recentste voorbeeld is de aanslag op misdaadjournalist Peter R. de Vries.

Doorstromen naar zware criminaliteit

Amsterdam is voor de internationale cocaïnehandel een belangrijk knooppunt. Vanuit deze stad wordt veel productie, handel en distributie georganiseerd. De criminele top houdt zich bovendien op ‘zorgelijke schaal’ bezig met het witwassen van geld. Met deze grote sommen geld weten ze posities in de bovenwereld te verwerven (‘foute notaris, boekhouder, louche geldkantoortjes’) die hele wijken ontwrichten. Recent onderzoek laat zien dat dat onder meer gebeurt in de Wildemanbuurt, waar 156 bewoners een ‘hecht, gesloten crimineel netwerk’ vormen waarin jongeren ‘doorgroeien’ tot criminelen.

In het rapport staat dat ‘massaliteit van de handel’ vrijwel dagelijks leidt tot wapengeweld, bedreigingen en aanslagen op personen, bedrijven en woningen. Veel jonge jongens zonder strafblad zouden linea recta doorstromen naar de zware criminaliteit. Ze begeven zich in de havens van Antwerpen en Rotterdam, waar ze drugs uit zeecontainers halen en in de stad dwalen ‘duizenden straatdealers’ rond. Politiemedewerkers signaleren niet alleen een verjonging, maar ook een verharding onder de jeugd waarmee ze in aanraking komen.

De gemeente heeft door de stad heen verschillende projecten uitgerold om jongeren buiten de drugscriminaliteit te houden, maar deze interventies hebben mogelijk pas over jaren effect. Ook komt wapenbezit onder jongeren nog veel voor. De zogenoemde driehoek (burgemeester, Openbaar Ministerie en politie) is het erover eens dat het daarom goed is door te gaan met ‘gerichte wapencontroles’, ondanks veel verzet vanuit de gemeenteraad.

Gewone burgers radicaliseren

Uit de veiligheidsrapportage blijkt ook dat de Amsterdamse politie vorig jaar minder vaak onderzoek moest doen naar misdrijven dan in de jaren daarvoor. Vermoedelijk door de lockdowns is vooral het aantal woninginbraken (30 procent) en straatroven (25 procent) afgenomen. Niet vreemd, aangezien veel Amsterdammers thuis werkten en de straten leeg bleven omdat er geen toeristen waren.

Een ander gevolg van de pandemie was dat de politie te maken kreeg met massale coronademonstraties. Hier kwamen veel nieuwe groepen op af, waaronder de zogenaamde Defendgroep. Deze groep was bereid geweld te gebruiken tegen de politie. Het aantal arrestaties met betrekking tot ‘openlijk geweld’ is vorig jaar liefst 75 procent toegenomen.

De politie schrijft dat het geweld tegen de politie bij veel agenten psychische en morele schade veroorzaakt. Ook merken agenten dat ze het steeds moeilijker vinden om het gesprek met demonstranten aan te gaan. Een politiemedewerker zei dat het gesprek met een hooligan makkelijker te voeren is dan met iemand die ‘koffie drinkt’ op het Museumplein: “De gewone burger lijkt zelfs te radicaliseren.”

Onderbezetting

De werkdruk werd door de demonstraties ook groter, terwijl politie en Openbaar Ministerie al met personeelstekorten kampen. Landelijk komt de politie dit jaar 1400 mensen tekort. In Amsterdam gaat het om 300 agenten. De verwachting is dat de bezetting in 2025 weer op sterkte zal zijn. De driehoek vraagt zich wel af of de juiste mensen beschikbaar zijn, zowel in de wijken als voor specialistische functies binnen de politie.

Door de krapte zijn de basisteams in Amsterdam al langeronderbezet, is er minder blauw op straat dan men zou willen en hebben agenten minder contact met Amsterdammers, waardoor ‘vroegsignalering’ moeizamer gaat. Ook blijven veel opsporingszaken liggen, hoewel er in een aantal grote misdaadzaken wel voortgang is. Halsema ziet dat laatste als een positieve noot. “Het laat zien dat de overheid wel degelijk een antwoord heeft op de veronderstelde onaantastbaarheid van de grootste criminelen.”

Opvallende cijfers
- In 2021 onderzocht de politie 71.678 misdrijven, 9 procent minder dan in 2020 toen het ging om 79.045 misdrijven. De cijfers van 2019, in het jaar dat corona nog niet bestond, laten zien dat er toen liefst 19 procent meer misdrijven werden gepleegd.

- Het aantal demonstraties groeide in 2021. Die waren ook massaler dan in voorgaande jaren. In totaal ging het in om 1566 aangemelde demonstraties. In 2019 waren het er 1448 en in 2020 1422.

- Veel soorten misdrijven zijn het afgelopen jaar (licht) gedaald. Enkele voorbeelden zijn zakkenrollerij (20 procent), diefstal van scooters (20 procent), winkeldiefstal (26 procent) en pogingen tot moord (van 311 naar 275).

- Uitzondering op de krimp zijn onder meer te zien in het aantal zedenmisdrijven. In 2020 ging het om 601 geregistreerde misdrijven, in 2021 waren dat er 644. Bij het rijden onder invloed is ook groei te zien. In 2020 ging het om 1539 Amsterdammers, het afgelopen jaar waren het er 1836.

- Amsterdammers voelen zich ten opzichte van 2020 iets veiliger in hun stad. In 2020 gaven de inwoners gemiddeld een 6,9 als cijfer, vorig jaar was het een 7,1. Inwoners uit Zuidoost en Nieuw-West voelen zich onveiliger in hun buurt dan inwoners uit andere stadsdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden