PlusNieuws

Halsema: Amsterdamse coffeeshops zijn vaak onderdeel van criminele netwerken

Amsterdamse coffeeshops worden vaak gebruikt voor witwassen, als criminele ontmoetingsplaatsen en als dekmantels voor drugshandel, zegt burgemeester Femke Halsema. Een coffeeshopverbod voor toeristen noemt ze daarom een ‘onvermijdelijke’ ingreep.

David Hielkema
null Beeld Getty Images/Daphne Channa Horn
Beeld Getty Images/Daphne Channa Horn

Het is een volgende stap van de burgemeester om de gemeenteraad te overtuigen van haar plannen. Coffeeshops worden gebruikt voor witwassen, als criminele ontmoetingsplaatsen en als dekmantels voor drugshandel. Criminelen die hasj en wiet invoeren zijn ook vaak betrokken bij de invoer van cocaïne en andere harddrugs. Halsema zegt, niet voor het eerst, dat een coffeeshopverbod voor toeristen daarom een ‘onvermijdelijke, tijdelijke ingreep’ is.

De burgemeester verwijst naar het onderzoek De narcostand van Nederland, dat onlangs werd gepubliceerd door de politie. Volgens het rapport zijn veel leveranciers van softdrugs onderdeel van grotere criminele netwerken die investeren in coffeeshops. Hierdoor zijn de afgelopen jaren veel Amsterdamse coffeeshops beschoten en zijn er zelfs handgranaten gelegd. Een ander gevolg is dat criminelen ondernemingen in de stad opzetten om geld wit te wassen, schrijft ze in een brief aan de gemeenteraad.

Het sluiten van coffeeshops die betrokken zijn bij criminele activiteiten is volgens Halsema ingewikkeld vanwege de ‘complexe en ondoorzichtige (schijn)constructies’. Sluiting vergt veel onderzoek en het benodigde juiste bewijs is hier niet zomaar voor gevonden. Door de verkoop van wiet en hasj aan toeristen te verbieden, wil de burgemeester de cannabismarkt verkleinen en laten afkoelen waardoor deze minder interessant wordt voor criminelen. Het moet ook een stap zijn richting regulering van softdrugs.

Online handel

Sinds januari vorig jaar staat Halsema met haar plannen lijnrecht tegenover de raad. Onder andere de coalitiepartijen PvdA, GroenLinks en D66 zijn sceptisch over het weren van toeristen uit coffeeshops. Zij zijn bang dat het leidt tot ‘illegale transacties’ waarin de soft- en harddrugsmarkt onnodig worden samengevoegd. Ook waarschuwen ze voor een impuls van de straathandel waardoor meer jongeren uit kansarme wijken in het criminele circuit terecht komen.

Onderzoekers van Bureau Breuer & Intraval delen de mening dat er kort na het invoeren van het ingezetenencriterium meer straathandel zal komen. Een handhavingsoffensief kan dit tijdelijk de kop indrukken, maar de onderzoekers verwachten dat de handel hierdoor vaker online zal verlopen, waardoor het lastiger wordt om het te bestrijden.

Halsema, gesteund door de politie en het openbaar ministerie, is er niet van overtuigd dat er meer straatdealers bijkomen. In een eerder interview met deze krant zei ze: “Ik betoog dat we op dit moment meer dan duizend straatdealers in de stad hebben en dat zij afkomen op die groep jongeren voor wie coffeeshops, drank en drugs de belangrijkste redenen zijn om naar Amsterdam te komen.”

Na invoering zal de gemeente wel meer politie en handhaving inzetten om ‘adequaat’ te kunnen reageren op de overlast van straatdealers – ondanks het handhavingstekort waarmee de stad al jaren kampt. Ook onderzoekt de burgemeester of hosts en straatcoaches kunnen worden ingezet om als ‘ogen en oren’ te dienen.

Cannabis laten bezorgen

Mocht het Halsema lukken om de raad zover te krijgen met haar plannen mee te gaan, dan zijn de gevolgen voor de coffeeshopbranche niet te overzien. Naar verwachting staat het voortbestaan voor ruim twee derde van de Amsterdamse coffeeshops op het spel. Uit eerder onderzoek blijkt dat slechts 66 van de 166 coffeeshops nodig zijn om te voldoen aan de lokale vraag. Hoeveel coffeeshops, en welke precies, banden hebben met criminele netwerken wordt niet gemeld.

Een ander gehoopt bijkomend effect is dat toeristen uit Amsterdam zullen wegblijven als zij geen coffeeshops meer mogen bezoeken. Dat moet met name de binnenstad leefbaarder maken, door minder ‘jonge buitenlandse feesttoeristen’ die hier overlast veroorzaken. Toch zal dit effect beperkt zijn, zo bleek onlangs uit onderzoek van I&O Research.

Van alle toeristen die naar Amsterdam komen om te blowen, zegt iets meer dan de helft dat ze zullen blijven komen en op een andere manier aan hun softdrugs zullen komen als zij geen coffeeshops meer mogen bezoeken. Zeventien procent is bereid om hasj of wiet op straat te kopen. In totaal heeft de maatregel slechts effect op circa 600.000 toeristen, op een jaarlijks totaal van 8,5 miljoen toeristen (cijfers van vóór corona).

Een aantal coffeeshopondernemers deed eerder alternatieve voorstellen om de markt beter te reguleren. Zij opperen om de minimumleeftijd voor coffeeshops te verhogen naar 21 jaar, cannabis te laten bezorgen of een beperkt lokaal ingezetenencriterium in stadsdeel Centrum in te voeren. Volgens Halsema is hier binnen de coffeeshopbranche een ‘uiterst klein draagvlak’ voor en hebben de maatregelen weinig effect op de vermenging met de criminele netwerken.

Debat met gemeenteraad

Over het ingezetenencriterium wordt woensdag gedebatteerd met de gemeenteraad. Halsema belooft in tegenstelling tot de proef preventief fouilleren de maatregel niet door te drukken als ze geen meerderheid van de raad krijgt, vanwege de ‘grote maatschappelijke en economische impact’ op de stad. Het is de vraag of ze PvdA, GroenLinks, D66, Bij1, Denk en Partij voor de Dieren kan overtuigen van haar plannen. Mochten zij niet akkoord gaan, dan wil Halsema ‘alternatieve’ maatregelen horen.

Halsema: “We hebben hier een gezamenlijke verantwoordelijkheid en daar kunnen we ons wat mij betreft echt niet bij neerleggen. Ik verwacht dus een goed debat volgende week.”

Reactie coffeeshops

“Wij zijn het niet eens met burgemeester Halsema wat betreft het voorgenomen verbod op de verkoop van cannabis aan toeristen,” zegt Joachim Helms namens de landelijke Bond van Cannabisdetaillisten (BCD), die ongeveer zestig coffeeshops in Amsterdam vertegenwoordigt. Daaronder toeristische trekpleisters als The Bulldog, Kadinsky en Green House. Helms weet niet welk deel van hun omzet die coffeeshops halen uit de verkoop aan toeristen.

“Halsema stelt dat de straathandel afneemt, maar diverse experts en collega-burgemeesters als Paul Depla van Breda en Bas van den Tillaar van Vlissingen zien dat anders. Wij ook. Wij zijn ervan overtuigd dat de straathandel juist zal toenemen.”

Helms is ‘geschrokken’ van het rapport De narcostand van Nederland, dat Halsema gebruikt als onderbouwing van haar standpunt. “Misschien zijn er rotte appels in de branche, maar de burgemeester heeft voldoende bevoegdheden om dan vergunningen in te trekken. Coffeeshops worden te vaak ten onrechte gezien als ­veredelde cokedealers.”

Helms voorziet dat de markt voor cannabis binnen 5 à 6 jaar gereguleerd zal zijn als gevolg van het wietexperiment, waarbij coffeeshops hun cannabis krijgen aangeleverd onder strikt toezicht van de overheid. “Als je ondermijning wil tegengaan, waarom zou je dan in de laatste fase van het gedoogbeleid de illegaliteit laten toenemen?”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden