Grote plannen voor sluitende Hemwegcentrale

De Hemwegcentrale is de laatste kolencentrale van Nuon. Beeld ANP

De sluitende Hemwegcentrale kan een tweede leven krijgen als energiemuseum en als verwarming voor de nieuwe wijk Haven-Stad. Een wild plan dat al wel de steun heeft van grote bouwers.

Op de maquette in het atelier van Finn Dudok van Heel heeft de schoorsteen van de Hemwegcentrale al een Euromast-achtig panoramaplatform gekregen. Het uitkijkpunt zou daarmee bijna twee keer zo hoog worden als de A’DAM Toren. Met 175 meter is de eind dit jaar sluitende kolencentrale immers het hoogste bouwwerk van de stad.

De uitkijktoren kan het visitekaartje worden van de haven. ‘Dichterbij kun je niet komen!’ schrijft Dudok van Heel wervend op de website waar hij zijn plan Energie-Stad uit de doeken doet. Drie jaar geleden is hij begonnen met het ontwikkelen van het project. De ‘rauwheid’ van de kolencentrale sprak hem meteen aan. “Het was liefde op het eerste gezicht.”

Het is industrieel erfgoed, als je het hem vraagt. Slopen zou zonde zijn. Juist omdat de kolencentrale 25 jaar de ruggengraat was van de stroomvoorziening in en om de stad, is energiebedrijf Nuon er heel zuinig op geweest. “Dit is een van de best onderhouden gebouwen van Amsterdam.”

De stad heeft ook al goede ervaringen met energie-erfgoed. “Amsterdam heeft de potentie al laten zien in de Westergasfabriek en de Oostergasfabriek.” In een ‘energie-expo’ wil Dudok van Heel de cultuurgeschiedenis van het opwekken van energie tentoonstellen – van steenkool tot waterstof. “De weg die de kolen afleggen door de centrale kunnen we gebruiken als looppad voor de bezoekers.”

Haven-Stad

Maar de centrale zou als het aan hem ligt ook een functie krijgen bij de verwarming van Haven–Stad, de nieuwbouwwijk met 50.000 tot 70.000 woningen die Amsterdam tot 2050 bouwt rond de haven. Dudok van Heel wil het enorme ketelhuis van de kolencentrale en de kolensilo’s gebruiken als ‘warmtebatterij’, een waterreservoir van 60.000 kubieke meter dat met overtollige wind- en zonne-energie kan worden opgewarmd. In de goed geïsoleerde nieuwbouwwijk Haven-Stad kan dat een grote bijdrage leveren aan de verwarming, verwacht Dudok van Heel. Zelfs in de winter kunnen 30.000 woningen er een halve dag op vooruit, heeft hij berekend. In de zomer drie dagen.

Vanwege de overgang op duurzame energie komt elektriciteit in de toekomst met pieken en dalen. Op zonnige dagen en als het hard waait moeten we energie opslaan voor als het windstil is of in de nacht. Op andere momenten komt de stroom juist in overvloed, van nieuwe windparken op zee bijvoorbeeld. Dudok van Heel verwacht 500 tot 1000 megawattuur aan elektriciteit te kunnen opslaan in de warmtebatterij.

Energiebedrijf Vattenfall, het vroegere Nuon en de eigenaar van de Hemwegcentrale, wil het terrein houden en wijst op de formele bestemming van het gebied, ‘industriële energievoorziening’. Dat is toch wat anders dan een energie-expo of een uitkijkpunt. Vattenfall is al bezig met het ontwikkelen van een plan, maar kan daar pas begin volgend jaar iets over zeggen. Eerst worden alle mogelijkheden op een rij gezet: er zijn al meer dan 25 duurzame energie-oplossingen in beeld, zegt een woordvoerder. Maar zij schrijft ook: “Het idee van Dudok van Heel is ons bekend en is, naast alle overige opties, onderdeel van bovengenoemd proces.”

Dudok van Heel benadrukt dat andere plannen om meer duurzame energie op te wekken zijn ontwerp voor de oude kolencentrale niet uitsluiten. Het terrein is nog leeg, zegt hij. Naast de gasgestookte centrale Hemweg-9 - die blijft - , ziet hij op de noordelijke helft ruimte voor nog vier centrales van die grootte. “Daar doe ik helemaal niks mee.”

Ook prikkelend: op de kaart heeft hij aan de kade voor de Hemwegcentrale alvast een schaalmodel van een cruiseschip gelegd, het grootste van de wereld. “Zo zie je pas goed hoe gróót het is”, zegt Dudok van Heek, die meteen toegeeft dat hij alleen bij maritiem aannemer Van Oord relevante ervaring heeft opgedaan. Maar zijn plan krijgt al wel openlijk steun van bouwbedrijf Heijmans en adviesbureau Witteveen+Bos.

De maquette in het atelier van Finn Dudok van Heel. Beeld Jakob Van Vliet

Reactie Heijmans

Heijmans sluit zich graag aan bij het plan voor de Hemwegcentrale. Het grote bouwbedrijf wil een leidende rol nemen bij de verduurzaming van steden, zegt een woordvoerder. Het plan Energie-Stad ziet Heijmans als een kans om samen met andere bedrijven de mogelijkheden van een alternatieve energievoorziening te onderzoeken. Een woordvoerder gaat niet in op de vraag of Heijmans ook wil bijdragen aan de reusachtige investeringen die nodig zijn. Hoeveel het precies gaat kosten moet blijken uit de verdere uitwerkingen, maar Dudok van Heel schat dat het minstens 100 miljoen zal zijn.

Reactie Witteveen + Bos

Ingenieursbureau Witteveen + Bos is ook enthousiast en spreekt van een ‘prachtig plan’. De adviseurs worden gewoonlijk ingehuurd om plannen door te rekenen en uit te voeren. “Dit is onze kans om actief bij te dragen en meer maatschappelijke impact te hebben,” zegt Elisabeth Ruijgrok. Daarmee is het niet een studeerkamerproject voor Witteveen + Bos. “We willen laten zien dat het echt kan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden