Grote opkomst lerarenstaking, maar heeft het zin?

Bijna 40.000 leraren demonstreerden gisteren op het Malieveld voor meer geld en beter onderwijs. Een prachtige opkomst, vonden de bonden. Maar heeft demonstreren zin?

Beeld ANP

Kenneth Grasmeijer (54) heeft nog nooit op het Malieveld gedemonstreerd. Maar nu is het anders. "We moeten hard en voortdurend aan de bel trekken," zegt de directeur van basisschool Elzenhagen uit Amsterdam-Noord. "Al vijftien jaar hebben we dit lerarentekort zien aankomen en er is niets gedaan. Het water staat ons aan de lippen."

Drie klassen heeft hij laatst op één dag naar huis moeten sturen. Voor een zwangerschapsverlof dat in mei begint heeft hij nog geen vervanger. En de baan van intern begeleider is al een jaar vacant.

In de modder
Samen met ruim 35.000 collega's staat hij op het Malieveld in de modder. Zoals zijn verhaal zijn er honderden. Bovenop versies uit het voortgezet onderwijs, het speciaal onderwijs of van de universiteit. Hoewel de massale staking, georganiseerd door vakbonden AOb en FNV, voor alle lagen van het onderwijs is bedoeld, zijn het mbo en hbo niet in grote getale komen opdagen.

AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen vermoedt dat die sectoren de druk minder voelen. "De CAO is goed, en de werkdruk is nog niet zo groot als elders."

Amsterdam is goed vertegenwoordigd in Den Haag. De zin van staken en demonstreren is herontdekt, ook in het voortgezet onderwijs. "Middelbare scholen gaan niet zo snel de straat op. We zijn als leraren wat meer individualistisch," zegt Gerde Spierings (59), docent wiskunde op het IVKO in Zuid. Ze staat hier om een signaal af te geven. "Het duurde langer voordat we het lerarentekort en passend onderwijs in het voortgezet onderwijs voelden, maar wij gaan nu ook gebukt onder klassen van 30 leerlingen, waar misschien tien géén problemen hebben."

Iedereen in het onderwijs voelt druk en er moet iets veranderen, daar hameren de AOb en FNV al maanden op. Maar dat er ook tussen de 35.000 en 40.000 demonstranten naar een verregend Malieveld zouden komen, oversteeg zelfs de verwachtingen van de vakbonden.

'Echt bijzonder'
Nederland gaat weer de straat op om haar mening te laten horen. Als land staan we er niet om bekend, maar in een week met een Women's march, klimaatmars, klimaatjongerenprotest en een onderwijsstaking - gevolgd door aanstaande maandag een pensioenprotest en dinsdag een demonstratie van taxichauffers - kun je wel spreken van een demonstratievirus. "Voor Nederland is het echt bijzonder. In Frankrijk heeft 40 procent het afgelopen jaar gestaakt, in Nederland schommelt het tussen 5 en 10 procent," zegt Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar sociologie aan de VU Amsterdam, betrokken bij onderzoek naar demonstraties.

De stijging in actiebereidheid is al te zien sinds 2009, maar de laatste jaren is het aantal betogingen stevig toegenomen. "Alleen al in Amsterdam werden vorig jaar 1081 demonstraties aangevraagd, en dan zijn de spontane protesten niet eens meegerekend."

Maar haalt het dan ook iets uit? Dat blijft lastig te meten. Worden maatregelen genomen door één protest of is het dankzij lobbywerk van vakbonden, plannen die al op de plank lagen of door een massale staking? "We weten niet wat de precieze doorslag geeft, maar ik kan wel zeggen: demonstreren heeft absoluut zin," aldus Van Stekelenburg. "Als burger kun je een keer in de vier jaar je stem laten horen, maar met een demonstratie kan dat tussendoor en heel gericht op één thema."

Verheggen van de AOb kan alleen maar tevreden terugkijken op de goed bezochte stakingsdag. Toch zou een volgende actie wel eens heel anders kunnen worden. "Als er niets gebeurt, gaan we het onderwijs anders inrichten. Dan wordt het vier dagen onderwijs en één dag opvang. Op sommige middelbare scholen wordt al een half jaar geen wiskunde gegeven. Willen we dat? Kom maar op, het zit de mensen echt hoog."

Beeld ANP

Deze stakingen hadden (indirect) effect

De 1040-urennorm voor scholieren werd (deels) losgelaten, mede dankzij protest van leerlingen (20.000) in 2007.
De afschaffing van het prepensioen ging (voorlopig) niet door nadat er massaal (300.000 mensen) werd gedemonstreerd tijdens de vakbondsdemonstratie in 2004 tegen het kabinet Balkenende.
De 500.000 tellende betoging in Den Haag (nog altijd de grootste ooit) tegen de kruisraketten in 1983 leidde tot uitstel en uiteindelijk afstel van de plaatsing van die wapens. Twee jaar eerder waren in Amsterdam al 400.000 demonstranten komen opdagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden