PlusNieuws

Grote bezuiniging op Amsterdams ov dreigt: minder bussen, trams en metro’s

Amsterdam staat aan de vooravond van een ingrijpende verschraling van het ov-netwerk: er dreigt komend jaar een bezuiniging van 20 tot 30 procent.

Marc Kruyswijk
De bezuinigen kunnen grote gevolgen hebben voor metro-, bus- en tramlijnen in de stad. Beeld ANP / Kim van Dam
De bezuinigen kunnen grote gevolgen hebben voor metro-, bus- en tramlijnen in de stad.Beeld ANP / Kim van Dam

Volgens de nieuwe verkeerswethouder Melanie van der Horst gaat de reiziger dat voelen. “Dat kan betekenen dat metro’s ’s avonds niet meer rijden, er minder bussen rijden naar de randen van de stad en dat tramlijnen geschrapt worden.”

Ook zijn er dan gevolgen voor de ambitieuze bouwplannen van de stad. “Wonen en openbaar vervoer zijn aan elkaar gekoppeld. In veel gevallen vormt het openbaar vervoer de ruggengraat voor nieuwe woningen. We proberen de auto terug te dringen, maar dan moet je tegelijk wel zorgen voor een goed ov-netwerk.”

Terugval in reizigersaantallen

Het draait om de zogenoemde beschikbaarheidsvergoeding, een regeling die werd ingesteld nadat ov-bedrijven door corona te maken kregen met extreme terugval in reizigersaantallen. De vergoeding houdt in dat de bedrijven konden rekenen op financiële steun. Via de regeling kregen ov-bedrijven tussen de 93 en 95 procent van hun kosten vergoed.

Staatsecretaris Vivianne Heijnen liet onlangs weten de regeling vooralsnog niet te willen doorzetten. Dit leidt tot grote onrust bij ov-bedrijven en onder meer de Vervoerregio Amsterdam. Volgens hen dringt de tijd: als het ov-aanbod moet worden teruggeschroefd, moeten daarvoor deze maand nog ‘onomkeerbare besluiten’ worden genomen. Alle mogelijke maatregelen zijn al voorbereid.

Alles voor niets geweest

Volgens Van der Horst is tijdens corona door alle partijen heel hard gewerkt om bussen, trams en metro’s in de stad overeind te houden. “We zijn blijven investeren, mede met steun van het rijk. Maar als de kraan volgend jaar wordt dichtgedraaid, terwijl het aantal reizigers nog niet op het oude niveau is, is dat allemaal voor niets geweest.”

Zonder beschikbaarheidsvergoeding van het rijk en de flexibiliteit van het personeel zou GVB afgelopen jaar 150 miljoen euro verlies hebben geleden, bleek vorige maand uit het jaarverslag van het vervoerbedrijf. Door de coronamaatregelen halveerde het aantal reizigersritten. Het ging om 133,4 miljoen reizigersritten, de veren niet meegerekend. In 2019 waren dat er nog 266,8 miljoen. Daarmee kelderden ook de reizigersopbrengsten naar 174 miljoen euro, tegen 180,4 miljoen euro in 2020 en 332 miljoen euro in 2019.

Ook economie wordt geraakt

Door de maatregelen zijn niet alleen reizigers de dupe, aldus Van der Horst. “Het raakt ook de werkgevers en de gehele economie. Het ov is veel meer dan transport, het is een voorwaarde voor de enorme opgave die we samen met het rijk hebben op het gebied van woningbouw en het terugbrengen van de CO2-uitstoot.”

Om welke lijnen het precies gaat, is nog niet duidelijk, zegt Van der Horst. Als de Vervoerregio gedwongen is te schrappen in ov-aanbod, ligt het voor de hand dat de grootste ingrepen zullen worden gedaan op de lijnen die het minst worden gebruikt.

Vervoersarmoede

Over het schrappen van onrendabele lijnen is al jaren veel te doen in Amsterdam: de subsidie aan het GVB wordt geleidelijk afgebouwd, waardoor zogenoemde ‘dunne lijnen’, met weinig reizigers, het laatste decennium regelmatig zijn gesneuveld. Dit leidt tot vervoersarmoede: mensen die voor hun mobiliteit afhankelijk zijn van het ov, verliezen dan hun enige alternatief.

De grote steden drongen er maandag bij de Tweede Kamer op aan snel duidelijkheid te geven. Volgens de gezamenlijke organisaties gaat het om een vangnet van maximaal 500 miljoen euro dat wellicht zelfs helemaal niet nodig is. Volgens de partijen gaat herstel later ‘veel meer geld kosten’ omdat onder meer de ‘goodwill’ van reizigers ernstig te lijden zal hebben van de verschralingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden