PlusReportage

Groot onderzoek naar witwaspraktijken bij geldwisselkantoren: ‘Nergens was niks aan de hand’

Zestien zaken in Zuidoost werden gecontroleerd, omdat vermoed werd dat er dingen niet in de haak zijn. Beeld Joris van Gennip
Zestien zaken in Zuidoost werden gecontroleerd, omdat vermoed werd dat er dingen niet in de haak zijn.Beeld Joris van Gennip

Wat gebeurt er nou achter de voordeur van al die vage winkels waar je naast telefoonkaarten kopen ook contant geld naar het buitenland kan sturen? Om op die vraag antwoord te krijgen werden zestien zaken in Amsterdam-Zuidoost gecontroleerd.

“Het is hier sinds corona niet meer zo druk geweest! Jullie staan met zijn achten in mijn zaak. Niet allemaal tegelijk,” zegt Zaki Foroghi. Hij is de uitbater van Mobi Shop op het Anton de Komplein. Zojuist zijn politiemensen, medewerkers van de Fiod, de arbeidsinspectie, de Douanebeambtes en ambtenaren van de dienst handhaving van de gemeente zijn zaak binnen gekomen voor een controle.

Foroghi wordt bestookt met vragen. “Verkoopt u namaakartikelen?” wil de douanebeambte weten. “Houdt u een urenregistratie bij van uw personeel?” vraagt iemand van de arbeidsinspectie. Een gemeenteambtenaar wil weten hoe het zit met die loshangende elektriciteitskabel in plafond.

De controleurs zijn in Zuidoost bij zestien zaken op zoek naar wat er gebeurt achter de toonbank van die op het oog vage winkels met telefoonkaarten en een balie om contant geld naar het buitenland te sturen.

Bijvangst

Buiten komt een accountmanager van low-budget telecomaanbieder Lebara aangelopen. “Hier ook al?” zucht hij over de intensieve controles. De Mobi Shop van Foroghi is vandaag een beetje ‘bijvangst’. Hij verkoopt alleen maar telefoons en hoesjes. Bij de winkel Warsi Tel, een deur verderop, is op dat moment ook een controle gaande. En ook bij de buren aan de andere kant, zijn ambtenaren naar binnen gegaan. Op het bord buiten staat dat klanten in de zaak terecht kunnen voor: telefoonreparatie, tabak, cosmetica, haarproducten en money transfers.

De ambtelijke lawine die woensdag een aantal winkels in Amsterdam-Zuidoost overspoelt, richt zich met name op dat laatste. De wereld van money transfer organisations: zaken waar contant geld kan worden overgemaakt naar het buitenland. Bij de voor een bezoek uitgekozen zaken bestaat het vermoeden dat er dingen niet in de haak zijn. “We zien daar geldstromen die niet rijmen met de inkomens in de buurt,” stelt een rechercheur van de financieel economische recherche.

Money transfer organisations gelden als criminogene branches,” zegt Job van Beekhoven hoofd van het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) dat belast is met de aanpak van ondermijning in de regio. “Ons team richt zich op het verstoren van de drugsmarkt. Wij vragen ons af waarom er in deze tijd van internetbankieren nog sommen contant geld naar een dergelijke geldkantoren gebracht zou moeten worden.”

“We zijn niet op zoek naar de schoonmaakster die honderd euro cash naar haar familie in Ghana stuurt. Contant geld is pas een probleem als het afkomstig is uit de criminaliteit.”

Het is de eerste keer dat zulke zaken in Amsterdam fysiek onder de loep genomen worden. De actie is in lijn met het rapport ‘De Achterkant van Amsterdam’ van Jan Tromp en Pieter Tops. Daarin schreven de onderzoekers dat ongeveer vijftig van de 185 kantoren in de stad criminele antecedenten hebben op het gebied van witwassen, drugshandel of underground banking. Tromp en Tops deden de aanbeveling om deze sector in Amsterdam nader te onderzoeken.

Poortwachtersfunctie

De geldagentschappen werden tot nog toe op basis van datagedreven steekproeven door De Nederlandse Bank gecontroleerd. Daardoor was er weinig zicht op de feitelijke situatie in de zaken zelf. “Een eigenaar van een geldkantoor heeft, net als bijvoorbeeld een notaris, een zogenaamde poortwachtersfunctie,” zegt Van Beekhoven. “Door met eigen ogen te kijken, willen we meer zicht krijgen op de handel in cash geld in de stad.”

De politie-inzet valt op. “Het staat hier helemaal vol met popo,” zegt een jongen in trainingspak in zijn telefoon. Hij kijkt nog even bij een zaak verderop en maakt dan rechtsomkeert. Ambtenaren zijn zojuist naar binnen gegaan bij vier zaken aan de Bijlmerdreef. In het ene pand zit een MoneyGram, de volgende deur een vestiging van Western Union, daar weer naast Unity Money Services en tenslotte belwinkel Unic Multiservices.

Alle vier de zaken staan op een andere naam. Maar dat er aan de achterkant een gang loopt die alle panden met elkaar verbindt, is op zijn minst opvallend te noemen. Het kan een manier zijn om warme betrekkingen met de buren te onderhouden maar het kan ook ‘smurfen’ vergemakkelijken.

Dat zit zo. De geldkantoren mogen maximaal tweeduizend euro per transactie overboeken zonder dat er melding van gemaakt hoeft te worden. Om toch een groter bedrag te kunnen versturen, gebeurt het wel dat er een reeks transacties op andere namen worden gedaan waarbij het geld steeds naar dezelfde persoon wordt overgemaakt. Daarmee wordt het bedrag dus kleiner gemaakt, ‘gesmurft’ in straattermen. Een andere manier van smurfen is als een groot bedrag via verschillende kantoren naar dezelfde persoon wordt overgemaakt.

Spierballen laten zien

Aan de overkant van de Bijlmerdreef worden controles uitgevoerd bij nog vier panden. In een kapperszaak zit een man die zich moet melden om dna af te staan, in een Afrikaanse supermarkt wordt een situatie aangetroffen waar de voedsel en warenautoriteit op af wordt gestuurd.

“Het beeld rondom deze zaken blijft rommelig. Nergens was niks aan de hand,” zegt Jacqueline Makbouli van de gemeente Amsterdam na afloop van de controle. “Een aantal geldkantoren bevindt zich bijvoorbeeld niet op het opgegeven adres.”

Verder stelt het RIEC dat er ‘aanwijzingen’ voor underground banking zijn gevonden. Zo zijn er zogenaamde ‘tokens’ aangetroffen (zie kader). Ook werd in sommige zaken illegaal alcohol verkocht en zijn op veel plekken namaakartikelen aangetroffen.

Ook bij Zaki Foroghi is iets gevonden: twee sets oordopjes die wel heel erg lijken op die van ­Apple. Hij heeft afstand gedaan van de namaak en hoopt dat hij er een waarschuwing vanaf komt. Al met al kan hij toch wel begrip opbrengen voor de actie. “De overheid moet soms toch even zijn spierballen laten zien?”

Tokens

Tokens zijn bankbiljetten die als betalingsbewijs gebruikt worden bij underground banking. Dit draait erom dat elk bankbiljet een uniek serienummer heeft.

Wanneer er geld op afstand van eigenaar moet verwisselen, krijgt de persoon die het bedrag overdraagt van de beoogde ontvanger een foto met het unieke serienummer van een bankbiljet met geringe waarde. Alleen aan de persoon in het bezit van dit bankbiljet mag het bedrag worden overgedragen. Na de daadwerkelijke overdracht krijgt de persoon die het geld overdraagt het bankbiljet van de persoon die het geld ‘aanneemt’. Dit is het daadwerkelijke bewijs van afgifte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden