Amsterdam Bewaar

GroenLinks: Varende vervuiler moet schoner

De MS Koningsdam komt voor het eerst aan in zijn thuishaven 
Amsterdam.
De MS Koningsdam komt voor het eerst aan in zijn thuishaven Amsterdam. © Eva Plevier

De cruiseschepen die Amsterdam aandoen, zorgen voor behoorlijk wat vervuiling. GroenLinks wil dat de stad ingrijpt. Maar hoe krijg je de drijvende oliestokers schoon?

De MS Koningsdam, het nieuwste en grootste schip van de Holland America Line, bezocht vorig weekend voor het eerst zijn nieuwe thuishaven Amsterdam. Het schip zal dit jaar dertien keer aanleggen bij de Passenger Terminal. Terwijl steeds meer voertuigen worden geweerd uit de milieuzone, zal het aantal cruiseschepen dat aanmeert aan de rand van die milieuzone de komende jaren toenemen. Ook als de schepen aangemeerd liggen, verbranden ze vervuilende stookolie.

Raadsleden Jasper Groen en Zeeger Ernsting van GroenLinks maken zich grote zorgen over de gevolgen voor de luchtkwaliteit in Amsterdam. "Er is weer een kolossaal schip in gebruik genomen met Amsterdam als thuishaven," zegt Groen. "Onlangs verscheen in The Guardian een artikel over megacruiseschip Harmony of the Seas, waarin werd ingegaan op de enorme vervuiling door de cruisevaart. Dit was voor ons reden vragen te stellen aan het college."

Fijnstof en stikstof
Niet alleen op volle kracht en op open zee stoten de cruiseschepen veel uit, eenmaal in de haven moeten de vaartuigen een of meer van hun motoren laten draaien om in bedrijf te kunnen blijven. Schepen verbruiken dan zevenhonderd liter stookolie per uur.

Een gemiddeld cruiseschip stoot per havenbezoek ongeveer evenveel fijnstof en stikstof uit als 'schonere' dieselpersonenauto's die een kleine twee miljoen kilometer hebben gereden

"Een gemiddeld cruiseschip stoot per havenbezoek ongeveer evenveel fijnstof en stikstof uit als 'schonere' dieselpersonenauto's die een kleine twee miljoen kilometer hebben gereden," zegt Eke Eijgelaar, onderzoeker duurzaam toerisme aan opleidingsinstituut NHTV in Breda. "De eisen voor de scheepvaart in de Noordzee zijn iets verscherpt de afgelopen jaren, maar dat betekent niet per se dat schepen met schonere olie varen." De stookolie van schepen mag maximaal 0,1 procent zwavel bevatten, maar cruiseschepen mogen in plaats daarvan ook een 'scrubber' installeren om zwavel uit de uitlaatgassen te filteren. Daarmee neemt de uitstoot van koolstofdioxide, fijnstof en stikstofoxiden niet af, zegt Eijgelaar.

Er zijn alternatieven voor de zwaar vervuilende stookolie. Zo kunnen schepen na een ombouw op het schonere aardgas (LNG) varen. Ook zouden schepen kunnen worden aangesloten op walstroom, maar in Amsterdam is die mogelijkheid er nog niet. "Een riviercruiseschip kan wel aansluiten op walstroom," zegt een woordvoerder van Havenbedrijf Amsterdam, "Maar het elektriciteitsnet is nog niet berekend op zeecruiseschepen."

Rederijen zijn het er nog niet over eens of walstroom de toekomst is, zegt René Kouwenberg, directeur van de Passenger Terminal Amsterdam (PTA). "Ik denk niet dat walstroom er gaat komen voor de zeecruisevaart. Steeds meer rederijen kiezen voor alternatieve brandstoffen." Kouwenberg denkt dat aardgas de boventoon gaat voeren, maar ook voor gas bestaan obstakels: het is kostbaar om bestaande schepen erop aan te passen

Misschien moeten we de grootste en meest vervuilende schepen gewoon weren

Cruises te goedkoop
LNG zal daardoor vooral worden toegepast bij nieuwe schepen. Door de lange levensduur van schepen, kan het nog wel even duren voordat de cruisesector grotendeels op gas vaart. Bovendien moeten de kosten worden doorberekend in de prijs. "De reizen worden te goedkoop aangeboden. Maatschappijen zijn bang klanten te verliezen als ze de prijs verhogen."

Als de milieueffecten groot zijn, wil Groen dat versneld wordt overgegaan op walstroom en LNG. "Misschien moeten we de grootste en meest vervuilende schepen gewoon weren." Hoewel de gemeente wel een 'pro-actieve indruk maakt', twijfelt Eijgelaar of Amsterdam zoveel invloed heeft. "Een kleine haven als Amsterdam moet concurreren met Hamburg, Rotterdam en Antwerpen. Die zal geen vuist durven maken, omdat rederijen makkelijk kunnen uitwijken naar andere havens."