Plus

Grapperhaus: 'Jumpen op pilletjes moeten we niet gedogen'

Burgemeester Halsema en justitieminister Grapperhaus zijn trots op hun deal waardoor er 172 agenten worden vrijgespeeld. Maar de CDA-minister geeft én neemt, want hij kondigt ook een inperking aan van het tolerante Amsterdamse drugsbeleid.

Burgemeester Halsema en minister Grapperhaus: 'De verantwoordelijkheid ligt ook bij mensen op de Zuidas die zich lenen voor financiële constructies om misdaadgeld wit te wassen' Beeld Frank Ruiter

'Als het verkeer vaststaat, breng de arrestanten dan in een politieriksja naar het Justitieel Complex Schiphol," grapt minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie) als hij de ­details bespreekt van de nieuwe samenwerking met burgemeester Femke Halsema. "Ho ho, riksja's vallen onder toeristisch vervoer en dat willen we niet stimuleren," reageert Halsema lachend.

De sfeer tussen de bestuurders is opperbest en dat is niet verwonderlijk. Eindelijk ligt er concreet resultaat op tafel waarmee er snel extra agenten worden vrijgespeeld in het overbelaste Amsterdam.

De hoofdstad heeft op jaarbasis 20 miljoen extra bewoners in de vorm van toeristen en dagjesmensen, terwijl de politiecapaciteit nauwelijks is meegegroeid met die bezoekersaantallen. Sinds 2016 zeurden opeenvolgende Amsterdamse burgemeesters er om in Den Haag, nu is er dan de serieuze uitbreiding.

Toch is de blijdschap van Halsema opvallend. Want de 172 extra fte aan politiemensen, boven op de 60 fte die Grapperhaus vorig jaar aan Amsterdam toewees, komt niet in de buurt van de 540 agenten die de politie nodig zei te hebben.

Burgemeester, u bent blij met minder dan de helft van wat Amsterdam heeft gevraagd. Waarom?
Halsema: "Mijn voorgangers en voormalig politiechef Pieter-Jaap Aalbersberg hadden dat becijferd, maar ik heb dat getal nooit in de mond genomen. Veel burgemeesters kloppen bij deze minister aan om extra capaciteit, wij mogen met dit aantal zeer gelukkig zijn."

Grapperhaus: "Dat wat Amsterdam toen wilde, spoorde niet met wat je beargumenteerd kon vragen. Wij moesten de extra capaciteit uit het regeerakkoord eerlijk verdelen. De nieuwe manier van werken bij de arrestantenzorg die 172 fte oplevert, kost ook geld en dat krijgt Amsterdam dus wel extra. Dat komt ook doordat ik mij gesteund voel door de Amsterdamse opstelling in de landelijke aanpak van ondermijning."

Halsema: "Deze samenwerking tussen de politie en de Dienst Justitiële Inrichtingen kan mogelijk ook in andere delen van het land een oplossing zijn. Daarom is het ook voor de rest van het land acceptabel dat wij er nu meer agenten bij krijgen."

In 2018 werden twee onschuldige Amsterdammers geliquideerd, twee redacties waren doelwit van een aanslag en journalisten moesten onderduiken. Zijn die 172 agenten een soort ­genoegdoening?
Grapperhaus: "De georganiseerde misdaad is de laatste vijf of zes jaar nietsontziender geworden. Het verhardt. Voor de drugscriminaliteit uit mijn studententijd is iets veel gewelddadigers in de plaats gekomen."

"Deze criminelen ondermijnen hele wijken en buurten met hun invloed, daar vinden ook de liquidaties plaats. Door achter hun inkomsten aan te gaan wil ik die drugscriminaliteit aanpakken bij de wortel en daar maken we landelijk veel geld voor vrij."

Het is niet alleen heftiger, het geweld lijkt hier soms linea recta uit een misdaadserie te komen. Moet u niet meer doen?
Halsema: "Het beeld dat het geweld hand over hand toeneemt moet worden genuanceerd, het aantal liquidaties is echt minder dan het jaar hiervoor. Ik wil het niet relativeren, want er hangen granaten aan voordeuren en er zijn explosies bij coffeeshops. Het belangrijkste is dat politie en justitie deze daders opsporen en vervolgen, maar laten we eerlijk zijn: dat is erg ingewikkeld en daar wil ik dus geen valse verwachtingen wekken."

Grapperhaus: "U moet ook weten, bij de ­gemeenteraadsverkiezingen van Mexico zijn duizenden kandidaten geliquideerd. Dat is echt van een andere orde. Daarmee wil ik maar zeggen: we zijn geen narcostaat."

Wat kan Amsterdam zelf doen om de zware criminaliteit terug te dringen?
Grapperhaus: "Een politiechef uit Zeeland ­vertelde mij dat hij niet aan zijn mensen kon uitleggen dat zij met gevaar voor eigen leven een drugspand moeten binnenvallen, terwijl de ­kopers van die drugs hier op festivals staan te jumpen op pilletjes."

"Kennelijk vindt men dat dit gewoon moet kunnen. Maar ik ben het met die politieman eens; wat is hier de norm? Dat moeten we niet gedogen, daar moeten we ons als maatschappij tegen weren."

Het Amsterdamse OM is veel toleranter dan ­elders. Wie hier gesnapt wordt met vier pillen of een halve gram cocaïne komt er zonder straf vanaf. Wil u daar een einde aan maken?
Grapperhaus: "Ja, ik ben met het OM in gesprek over die tolerantiegrens. Dit is ook een uitdrukkelijke wens van een meerderheid van de Tweede Kamer. Amsterdam heeft te maken met drugstoerisme, daar krijg je een bepaalde hoeveelheid criminaliteit bij."

"De laatste jaren zien we cocaïnegebruik zorgwekkend toenemen en er zijn zelfs weer heroïnefabriekjes opgerold. Het Trimbos-instituut zegt dat veilig xtc-gebruik niet mogelijk is, 1 op de 250 gebruikers ­ervaart gezondheidsklachten. We hebben het groot laten worden, nu moeten we het weer klein maken."

Halsema: "Als je iets tegen het drugstoerisme wil doen moet je de budgetvluchten naar Schiphol aanpakken. Dat zou ons pas echt gigantisch helpen. Wat de minister precies bedoelt met die tolerantiegrens, moeten we nog even rustig bespreken."

"Wij gaan zelf overigens ook de dealers aanpakken met een groot antidrugsprogramma - van de koeriers achter een telefoonnummer tot de grotere handelaars. Maar het gebruik in deze stad houdt geen verband met de enorme hoeveelheden harddrugs voor de handel, die door en langs Amsterdam gaan."

Krijgt deze stad op dat vlak ook genoeg hulp van het rijk?
Halsema: "Ik ben aan mijn stand verplicht om te zeggen: we willen meer. Zo zien we de hoeveelheid wapens hier enorm toenemen, dat is iets dat je internationaal moet oplossen aan de buitengrenzen, waar die wapens vandaan komen. En het zou ons erg helpen als de grens waarmee contant kan worden betaald, die nu op 10.000 euro ligt, verder omlaag gaat naar 1000. Die cash zorgt voor problemen, bijvoorbeeld in de P.C. Hooftstraat, waar het wordt uitgegeven, terwijl wij die geldstromen niet kunnen controleren."

Grapperhaus: "De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de yogasnuivers, zoals politiechef Erik Akerboom de recreatieve gebruikers zo mooi noemt, maar ook bij de mensen op de Zuidas die zich lenen voor financiële constructies om misdaadgeld wit te wassen. Binnenkort stuur ik hiertoe nieuwe voorstellen naar de Tweede Kamer."

Niet alleen criminaliteit maar ook terrorisme en radicalisering zijn een groot probleem. Is de stad klaar voor de terugkeerders, uit Syrië?
Halsema: "Ja, maar overleg blijft nodig. Samen met de andere drie grote steden maken we ons zorgen om mensen die terugkomen vanuit de burgeroorlog in Syrië en van wie soms de nationaliteit wordt ontnomen, terwijl er nog geen zicht is op uitzetting. Als dat er niet is, of als zij nog jaren kunnen procederen, vinden wij dat de aanwezigheid van deze mensen zacht gezegd een gevaar oplevert voor de stad."

Grapperhaus: "Ik snap dat de burgemeester dit ingewikkeld vindt, maar we hebben democratisch besloten om dit te doen. Bovendien weet ik niet of deze mensen onzichtbaar worden. Arnhem ontdekte dat er een groepje van zeven samenkwam dat van plan was om een zeer ernstige aanslag voor te bereiden, samen met de diensten is dat voorkomen."

"Voor zo'n klein landje hebben wij uitstekende veiligheidsdiensten. Die zijn waakzaam en dat zullen we moeten blijven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden