Amsterdam Bewaar

Gifbenzine uit Amsterdam bevuilt Afrika

Luchtfoto van de Amsterdamse haven
Luchtfoto van de Amsterdamse haven © ANP

Vanuit de gemeenteraad en politiek Den Haag wordt gepikeerd gereageerd op de Amsterdamse herkomst van vervuilende diesel die in Afrika uit de pomp komt.

Via de havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen wordt West-Afrika bevoorraad met diesel en benzines met een veel hoger gehalte aan zwavel en het giftige benzeen dan in Europa wordt toegestaan. Dat bleek uit een rapport van de Zwitserse pressiegroep Public Eye, die zich verdiepte in de handel en wandel van de multinationals Vitol en Trafigura.

Door veel lagere milieu-eisen mag de diesel die in Afrika aan de pomp wordt verkocht, honderden keren meer zwavel bevatten dan in Europa. Bij de tussenhandel is daar een naam voor: 'African quality'. Het gevolg is dat de luchtkwaliteit in Afrikaanse steden, nu het autogebruik snel stijgt, schrikbarende vormen aanneemt.

Reststoffen
De samenstelling van de brandstoffen die worden verscheept, blijft vaak onduidelijk, maar de onderzoekers hebben toch een paar scheepsladingen weten te documenteren, met name in Amsterdam. 

Public Eye vroeg bij tankopslag­bedrijven steekproefsgewijs stoffenlijsten op. De tanks bleken vol mengsels met hoge zwavelconcentraties en benzeenachtige stoffen. Volgens experts duidt dat op de productie van laagwaardige, goedkopere brandstoffen voor de Afrikaanse markt, aangelengd met reststoffen.

'Grof schandaal'
Vooral Amsterdam, de grootste benzinehaven van de wereld, komt daarbij naar voren als locatie voor het 'blenden', al gebeurt dit zeker ook aan boord van schepen voor de kust van havens als Lomé, de hoofdstad van Togo. In Amsterdam zou Vitol daarvoor de terminal van dochter­bedrijf Eurotank gebruiken, maar ook andere tank­opslagbedrijven in de Amsterdamse haven zouden zich daarvoor laten lenen.

Minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel) noemt het 'een grof schandaal' als bedrijven willens en wetens giftige olie naar Afrika vervoeren. Ook PvdA, SP, GroenLinks en ChristenUnie in de Tweede Kamer willen af van de zwaar verontreinigde brandstoffen in de havens van Amsterdam en Rotterdam.

Vanuit de gemeenteraad zien verschillende partijen ook een rol voor het Amsterdamse Havenbedrijf, dat gemeente-eigendom is. "We kunnen dit aanwijzen als onwettig en daarop handhaven," denkt SP-raadslid Tiers Bakker.

GroenLinksraadslid Jasper Groen denkt aan een gedragscode en verschillende tarieven. Op die manier kan het Havenbedrijf een selectie aanbrengen in de klanten die het wel en niet van dienst wil zijn. Volgens PvdA-raadslid Carolien de Heer zou het al helpen als de haven een moreel oordeel uitspreekt. "Aan sommige praktijken moet je niet willen meewerken."

Duurzaam
Het Havenbedrijf stelt dat leveranciers zich moeten houden aan de wetgeving in de landen waar ze hun brandstoffen leveren. Wel verklaart het zich voorstander van schone, duurzame brandstoffen en dringt het aan op internationale afspraken zodat er eenduidige regels komen, over het zwavelgehalte bijvoorbeeld.