PlusReportage

Gewoon een tram, toch? Nee, nog even en je kijkt vol nostalgie naar deze herinneringsmachines

Het was de eerste tram in Amsterdam waarbij je gelijkvloers kon instappen: een uitkomst voor mensen met kinderwagens en rolstoelers. Nu verdwijnen de ‘hangbuiken’, naar het museum.

De laatste 11G-tram, de hangbuik, komt binnen bij Stichting Museumtram. Beeld Nina Schollaardt
De laatste 11G-tram, de hangbuik, komt binnen bij Stichting Museumtram.Beeld Nina Schollaardt

Met een gepensioneerde tram is het als met een goede kaas: je moet ’m een beetje de tijd geven om te rijpen. Want over de voertuigen die nu worden bijgezet in de collectie van Stichting Museumtram, zal menig leek de schouders ophalen. Gewoon een tram, toch?

Maar over een paar jaar zal ook de gemiddelde Amsterdammer stuiterend van de nostalgie langs de kant van de straat staan als er eens een langs komt, voorspellen de vrijwilligers van de Museumtram. “Dan herkennen ze ’m bijvoorbeeld als die tram waarmee ze vroeger voor het eerst gingen stappen in de stad.”

Wouter van Beek is dan ook héél blij met de jongste toevoeging aan de uitdijende collectie van zijn stichting. “De oudste wagen die we hebben is uit 1903, deze twee trams hebben 1991 als bouwjaar. Heel fijn dat we ze hebben, al zal het dus nog wel een tijdje duren voor ze de waardering krijgen die ze verdienen.” Zijn collega: “Trams zijn herinneringsmachines: iedere keer als je ze ziet, schiet je weer een ervaring uit het verleden te binnen.”

32 jaar trouwe dienst

Want ze gaan eruit dus, de 11G en de 12G. Iconisch materieel, vindt tramminnend Amsterdam. Maar tegelijk is het de hoogste tijd. Na 32 jaar grotendeels trouwe dienst zaten ze al drie jaar voorbij hun levensduur. En dat was te merken, zegt Ramon Rippens, verantwoordelijk voor de tramdivisie van het GVB. “Het aantal storingen nam toe, dit was het moment om ermee te stoppen.”

Corona speelde daarin ook een rol, want vóór de pandemie, toen het GVB nog het ene gat in de dienstregeling met het andere moest dichtlopen en reizigers soms als haringen in een ton werden vervoerd, waren de wagens simpelweg noodzakelijk. “Maar onze reizigersaantallen zijn gekelderd en tegelijk lopen de nieuwe modellen, de 15G’s gestaag binnen. Anders waren we waarschijnlijk nog wel tot 2025 met deze modellen blijven rijden.”

Rippens noemt het een ‘beetje een emotioneel’ moment. Ook hij wil niets afdoen aan het iconische gehalte van deze werkpaarden. “Ze hebben 32 jaar onderdeel uitgemaakt van het straatbeeld, dan heb je de titel iconisch echt wel verdiend. Maar de tijd schrijdt voort, we hebben de opstelruimte in onze remises nodig voor de nieuwe trams.”

null Beeld Nina Schollaardt
Beeld Nina Schollaardt

‘Hangbuiken’

Iconisch? Dat mag zo zijn. Maar als je eenmaal weet dat de 11G- en 12G-trams als bijnaam de hangbuiken hebben, vallen de voertuigen nauwelijks meer anders te zien dan als van die teckels die stiekem te lang zijn voor de lengte van hun poten: het middengedeelte slepen ze over de grond met zich mee. Maar praat bestuurder en oudgediende Wim Fischer niet van lulligheid. “Fantastische trams, het is met spijt in het hart dat we er nu afscheid van moeten nemen.”

Die hangbuik was het gevolg van de lage instap, midscheeps. Vroeger moest iedereen een paar treden op bij het bestijgen van de tram, maar daar brachten de 11G en 12G verandering in. Een semi-gelijkvloerse-instap dus, waarbij je binnenin met enkele treden tot dat halve metertje hoogtewinst kon komen.

Knusse zitkuil halverwege

Inmiddels zijn alle trams van het GVB gelijkvloers en dat is natuurlijk ook wat waard. Het mag echter niet wegnemen dat het wel knus was, zo’n zitkuil halverwege je tram. Geborgen is bij gebrek aan een beter woord misschien wel de beste kwalificatie. Gestut aan alle kanten, de tram houdt je wel overeind.

De sleuteloverdracht − want inderdaad: trams werken alleen met een sleutel in het contactslot − vond maandag plaats in de Remise Lekstraat. GVB blij, Museumtram nog blijer: de 820 en de 919 zullen vertroeteld worden door de zachte en kundige handen van de enthousiastelingen.

Opgewreven tot ze glimmen van genot. Het zijn de twee exemplaren die zijn gered dus, de overige 43, waarvan het grootste gedeelte ‘dood’ is weggezet in een belendende hal, wacht een onbarmhartiger lot: die worden gefaseerd afgevoerd naar de verschrotter.

null Beeld Nina Schollaardt
Beeld Nina Schollaardt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden