Plus

Gevlebrug krijgt een tweede kans

Na zeven decennia actieve dienst achter het Centraal Station en twintig ledige jaren op een achterafterrein in de haven, wordt de Gevlebrug nu klaargemaakt voor hergebruik in de Houthaven.

De Gevlebrug wordt door een lasser ontdaan van 'overbodig' staal. Beeld Marc Driessen

Hij ligt erbij alsof ie er in een andere tijd is neergekwakt en er nooit meer naar is omgekeken. Turquoise en donkergroen aan de zijkanten, roodbruin van de roest in de basis. De Gevlebrug ligt in het grazig groene gras, aan de rand van het zwarte, zwarte water van de Coenhaven. Voor even nog: na een kleine twintig jaar in een ongewassen oksel van de stad is een nieuwe verhuizing aanstaande. De brug die eerst driekwart eeuw achter het Centraal Station lag, verhuist na een stevige opknapbeurt naar de Houthaven.

Je kunt je er in de huidige staat alleen met enige moeite een voorstelling van maken. Hoe de stalen brug meer dan zeventig jaar dienstdeed als overbrugging van de Oostertoegang naast CS. Zoals het ook niet gemakkelijk is je een beeld te vormen van de brug zoals die vanaf het eind van de zomer als belangrijkste verbinding zal gelden voor de Houthaven, tussen de westzijde van de Pontsteiger en het Karlskrona-eiland.

Hoeveel eenvoudiger zou het niet zijn geweest om daar in die nieuwe wijk een rechttoe rechtaan betonnen bouwsel te construeren? Véél eenvoudiger, dat is duidelijk. Maar dan was Amsterdam wel definitief een monumentale brug armer geweest. Een brug die weliswaar bijna twee decennia op misschien wel het minst attractieve plekje van de hele stad heeft moeten doorbrengen, in afwachting van hergebruik, maar toch.

Verrotting
Het was eigenlijk altijd al de bedoeling geweest om de brug voor de stad te behouden, zegt Ferdinand de Ligt, bij de gemeente verantwoordelijk voor het project Gevlebrug. "Het heeft een tijdje geduurd, maar we zijn heel blij dat we nu stappen aan het zetten zijn om de brug, naar een ontwerp van de beroemde Amsterdamse Schoolarchitect Piet Kramer, weer in gebruik te nemen."

Maar voor het zover is moet er nog een enorme hoeveelheid werk gebeuren. Deze middag is een eenzame lasser bezig met het verwijderen van 'overbodige' stukken staal die evenwijdig liggen aan de looprichting onder het al eerder weggehaalde dek van de brug. In de houten bovenzijde had de verrotting stevig toegeslagen, maar het geraamte ziet er 'op het oog' nog hoopvol uit, zegt Sjoerd Bakkum, namens Gebroeders Beentjes verantwoordelijk voor inpassing van de brug in zijn nieuwe omgeving. "Daar waar hout contact maakte met staal, zie je slechte plekken. Maar roestvorming zegt niet zoveel, al met al ben ik niet voor onaangename verrassingen komen te staan."

Klinknagels
De komende weken zijn in dat opzicht belangrijk, vertellen hij en zijn collega, bedrijfsleider Jan Mors. "Binnenkort verplaatsen we de Gevlebrug met een drijvende bok naar een locatie aan de andere kant van IJ. Daar gaat een deskundig bedrijf de brug herstellen. Met respect voor het monumentale karakter. Tegenwoordig werken we bijvoorbeeld niet meer vanzelfsprekend met klinknagels, maar voor dit project zullen we die weer gebruiken. Dat past namelijk."

Zeventig jaar lang was het de overbrugging van de Oostertoegang naast CS. Beeld Stadsarchief Amsterdam

Al met al een enorme klus. Niet alleen het staal moet volledig van zijn coating worden ontdaan, ook de stenen blokken die achter CS meer dan zeventig jaar een functie hadden in de aanlandingspunten, worden hersteld en teruggeplaatst. Mors: "Vorige week zijn die 450 blokken in kaart gebracht en afgevoerd. Ze zijn allemaal 3D-ingescand. Nu is het zaak ze in de goede volgorde terug te plaatsen, een gigantisch ingewikkelde puzzel."

De hoge hefconstructies staan naast de Gevlebrug, net niet helemaal waterpas op het pok­dalige landje. Ook deze worden herplaatst in de Houthaven. Voor de sier, zou je kunnen zeggen: heffen doet de Gevlebrug al lang niet meer. Omdat de herkenbare stalen pilaren als inspiratiebron hebben gediend voor het gehele stelsel aan bruggen in de Houthaven, zegt De Ligt. "In dat gebied komen veertien vaste bruggen, die allemaal gelijkenis vertonen met deze, een familie, zou je kunnen zeggen. Bij de andere drie bruggen komen kleine replica's van de hefconstructies."

Een tweede leven dus voor de Gevlebrug. Ooit moest ie wijken omdat ie de tram naar IJburg niet dragen kon. Straks zal het de belangrijkste verbinding vormen tussen het nieuwe land van de Houthaven en de rest van de stad.

Beeld Jet de Nies

Het lege torenvalknest

Het had niet veel gescheeld of het werk aan de Gevlebrug had moeten worden uitgesteld doordat in de hef­installaties het nest van een torenvalk werd aangetroffen. Het nest werd ruim een half jaar geleden bij een inspectie gespot. De regels zijn dan streng: alleen als blijkt dat het nest niet langer actief wordt gebruikt, kan een verzoek worden ingediend voor een ontheffing, zegt Ferdinand de Ligt van de gemeente.

"Zonder ontheffing kan niet worden gebouwd. Een ecoloog oordeelde dat het nest op het oog niet meer werd gebruikt en we hebben gelijk vlak bij de plek een paal opgericht waarin we een gelegenheid hebben ­gemaakt voor een nieuw nest. Maar vervolgens duurde het nog heel lang voordat we toestemming kregen om de hefinstallatie inderdaad te verplaatsen. Gelukkig kwam twee weken geleden die ontheffing binnen en kunnen we dus aan de slag. De torenvalk is sindsdien ook niet gesignaleerd trouwens."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden