Plus Reportage

Gespecialiseerde opvang Zigzag vreest voor bestaan

Claire Mutsaerts, verpleeg­kundige bij Zigzag, verzorgt de 2-jarige meervoudig gehandicapte Guusje. Beeld Dingena Mol

De aangekondigde bezuinigingen op jeugdzorg brengen grote onzekerheid bij de zorgverleners. Zigzag, een crèche voor kinderen met een ziekte of een beperking, zet zich schrap voor flinke klappen.

Op de babygroep ligt een meisje in de box te slapen. Tussen de knuffels staat een apparaat dat met een slangetje vastzit aan het meisje. Er staat een flesje melk in. Het is een sonde om voeding toe te dienen, bijna onzichtbaar opgesteld tussen het speelgoed.

Hier zijn medische spullen net zo alledaags als duploblokken. Behalve manden met schone rompertjes en maillots heeft Zigzag ook bakken op naam voor de medicijnen. En daaronder staat, onopvallend, maar toch, een crashcar: een trolley met benodigdheden voor alle denkbare medische noodscenario’s.

In de slaapvertrekken staan infuuspalen en hartmonitoren. Hoewel Zigzag haar uiterste best doet om alle medische toeters en bellen zoveel mogelijk uit beeld te houden, is het wel duidelijk: dit is geen gewone kinderopvang. Het is een opvang voor kinderen tussen nul en vijf jaar die gespecialiseerde (verpleegkundige) zorg nodig hebben.

Op drie locaties, waaronder een gebouw vlak bij het Martin Luther Kingpark, worden tachtig kinderen opgevangen. De helft krijgt zorg die door de zorgverzekeraars wordt betaald, de zorg valt voor de andere helft onder de Jeugdwet en komt voor rekening van de gemeente. Juist voor die groep is de toekomst nu heel onzeker.

De gemeente heeft Zigzag in februari een halvering van het budget voor 2020 aangekondigd. Zigzag heeft het contract niet ondertekend. Het wilde dat alleen onder bepaalde voorwaarden doen. En ze zijn niet de enigen. Een groep kleinschalige jeugdhulpaanbieders spreekt vandaag in de commissie Zorg over ‘de grote financiële zorgen’.

Budget gehalveerd

Er volgt nog een gesprek met de gemeente, maar het ziet er heel somber uit, zegt Ingrid Keemink, kinderverpleegkundige en oprichter van Zigzag. Maandag kwam daar nog een onheilspellend bericht bovenop: wethouder Simone Kukenheim (Zorg en Jeugdzorg) zal de aanbieders van jeugdzorg voortaan houden aan een maximumvergoeding. Wat ze meer uitgeven krijgen ze niet van de gemeente terug.

Bij Zigzag vreesden ze al langer dat ze flink zouden worden gekort, maar een halvering van het budget hadden ook zij niet zien aankomen. “De helft van het geld betekent dus ook dat we nog maar de helft van de kinderen kunnen opvangen,” zegt Keemink. “Hoe moet dat? Wij zijn de enige dagopvang in de stad die begeleiding en verpleegkundige zorg bieden aan deze zeer jonge kinderen. Moeten we dan tegen ouders zeggen dat hun kind volgend jaar niet meer kan komen? En zo ja, wie mag dan blijven? En wie niet?”

De zorg voor de kinderen bij Zigzag die onder de Jeugdwet vallen is divers. De één heeft problemen met eten, de ander heeft een ontwikkelingsachterstand, maar er zijn ook baby’s, peuters of dreumesen die vanwege een syndroom extra zorg nodig hebben.

“Deze kinderen kunnen niet naar een regulier kinderdagverblijf,” zegt mede-oprichter Petra de Jong. “Daar sneeuwen ze in de grote groepen onder. Soms zit hier een medewerker één op één een kind met eetproblemen te voeren. Hapje voor hapje, zo lang als nodig is.”

Vrees voor ziekenhuisopnames

De jeugdzorg is een hoofdpijndossier voor alle gemeenten. Het rijk heeft deze zorg in 2015 op het bordje van gemeenten gelegd en kortte tegelijkertijd het budget met 450 miljoen euro per jaar. “Ik snap dat er bezuinigd moet worden, maar gratis kunnen we het ook niet maken,” zegt Keemink.

Keemink en De Jong waren ooit collega kinderverpleegkundigen in het Sint Lucas Andreasziekenhuis. Ze zagen dat er voor de kleine kinderen die uit het ziekenhuis werden ontslagen eigenlijk geen goede gespecialiseerde opvang was. Vijftien jaar geleden begonnen ze voor die doelgroep Zigzag.

Vandaag de dag vergaderen ze zich suf over normbudgetten en financiën. “Om verdrietig van te worden,” zegt De Jong. “Als dit doorgaat, staan kinderen straks op straat. Ik ben echt bang dat kinderen dan in het ziekenhuis moeten worden opgenomen, omdat hun ouders de intensieve zorg niet aan kunnen.”

Zigzag is er niet alleen voor de zorg voor het kind, zegt De Jong, maar moet ook de ouders ontlasten, zodat zij ook ruimte hebben voor de rest van hun gezin en hun werk.

Bart, de vader van Guusje (2), beaamt dat volmondig. Zijn dochter is ernstig meervoudig gehandicapt, kan niet eten en drinken en is afhankelijk van sondevoeding. Ze ligt in de box en kijkt aandachtig rond. Bart knuffelt haar. “Dankzij Zigzag, een speciaal kinderdagverblijf waar de leidsters bijna allemaal verpleegkundigen zijn, kunnen wij een enigszins normaal leven leiden.” 

Structureel tekort

Het Amsterdamse college van burgemeester en wethouders gaat ernstig bezuinigen op jeugdzorg waardoor minder kinderen hulp zullen krijgen en de wachtlijsten zullen groeien. Amsterdam kwam in 2018 uit op een tekort van 38,3 miljoen euro en tot 2023 zal de gemeente nog eens, bij elkaar opgeteld, 107 miljoen euro tekort komen, als niet wordt ingegrepen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) sloeg vorige week alarm over de tekorten in de jeugdzorg.

Het kabinet trok daarop extra geld uit voor de jeugdzorg, maar wethouder Simone Kukenheim (Zorg en Jeugdzorg) noemt dat ‘een dramatisch bod’. Het gaat landelijk om eenmalig 350 miljoen euro, plus 190 miljoen in de drie jaar daarna. Er moet volgens het college nog meer bij. Kukenheim staat naar eigen zeggen met de rug tegen de muur en moet verder bezuinigen. De instellingen zullen niet meer onbeperkt kinderen kunnen helpen of onderdak bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden