PlusAchtergrond

Gemeente aan zet: verdwijnt het schaakspel van het Max Euweplein? ‘Het ís een schaakplein’

De herinrichting van het Max Euweplein gaat binnenkort van start. Om overlast tegen te gaan worden de boombankjes weggehaald en wordt het fietspad bestraat met klinkers. Eén vraag is nog onbeantwoord: wat doen we met het grote schaakspel? Schaakliefhebbers begonnen een petitie.

Patrick Meershoek
Ondernemers en bewoners klagen over de aanzuigende werking van het schaakbord op dronkenlappen en wildplassers. Schaakliefhebbers willen daar niet de dupe van worden. Beeld Jakob van Vliet
Ondernemers en bewoners klagen over de aanzuigende werking van het schaakbord op dronkenlappen en wildplassers. Schaakliefhebbers willen daar niet de dupe van worden.Beeld Jakob van Vliet

Een van de 3161 ondertekenaars van de petitie is David van Zeggeren, die in 1996 op 11-jarige leeftijd een brief schreef naar het stadsbestuur met het verzoek een groot schaakspel te plaatsen op het Max Euweplein. Het schaakbord kwam er, en Van Zeggeren kreeg er een kaartje bij voor de wedstrijd van Ajax tegen AC Milan. Een kwart eeuw later richt de initiatiefnemer zich opnieuw tot het gemeentebestuur, nu om het schaakspel toch vooral te laten staan waar het staat. “Laten we het samen behouden.”

Het schaakspel is onderwerp van discussie sinds er wordt nagedacht en gesproken over de herinrichting van het Euweplein. Het plein is zo’n typische Amsterdamse legpuzzel, waar voetgangers, fietsers, toeristen, ondernemers, bewoners en daklozen het op een kleine oppervlakte met elkaar moeten zien te rooien. Alsof dat nog niet ingewikkeld genoeg is, zijn er ook nog de schakers, zowel in het Max Euwe Centrum als op het plein bij het schaakspel. “Het ingewikkeldste onderdeel van de hele puzzel,” zegt binnenstadbestuurder Micha Mos.

Dronkenlappen en wildplassers

Het stadsdeel begint binnenkort met enkele fysieke maatregelen die het veelsoortig gebruik van het plein in betere banen moeten leiden. Het asfalt van het fietspad wordt vervangen door klinkers om de gebruikers minder hard te laten fietsen, de boombankjes worden weggehaald om de alcoholisten te ontmoedigen. Trappen maken plaats voor een hellingbaan om het plein beter toegankelijk te maken voor bezoekers in een rolstoel. Het is laaghangend fruit, aldus Mos: maatregelen die op korte termijn kunnen worden uitgevoerd.

Het probleem van het schaakspel hangt een stuk hoger in de boom, en verdeelt het plein in voor- en tegenstanders. Ondernemers en bewoners klagen al jaren over de aanzuigende werking van het schaakbord op dronkenlappen, lawaaimakers en wildplassers, en hebben genoeg van de overlast. Aan de andere kant van het bord zitten de schaakliefhebbers, zowel die uit het Max Euwe Centrum dat ook op het plein is gehuisvest, als de pleinschakers die verknocht zijn aan het schaakbord en er veel partijen spelen.

Voorman van die laatste groep is Jürgen Vijfschaft, kunstenaar, schaakfanaat en initiatiefnemer van de petitie. Ook hij heeft geen kant-en-klare oplossing voor de overlast. “We hebben zelf al wat maatregelen genomen om de overlast te beperken. De stukken worden tegenwoordig om zes uur ’s avonds opgeruimd. In de zomer was dat om half tien. Als mensen zich in de buurt van het bord misdragen, worden ze daar op aangesproken. Maar we zijn natuurlijk geen handhavers. Als iemand wil schaken met een blikje bier in de hand, kan ik hem moeilijk wegsturen.”

In de zon, uit de wind

Paul van der Sterren, schaakgrootmeester en voorzitter van het Max Euwe Centrum, vindt dat de overlast wordt overdreven. “De overlast is er, en dat is vervelend voor ondernemers en bewoners. Maar het is niet juist om daar de schakers de schuld van te geven. Er is een groep daklozen met een paar asociale elementen binnen de gelederen. Omdat er ook een enkele schaker tussen zit, zijn in de ogen van de tegenstanders alle schakers op het plein asociaal. Terwijl schakers over het algemeen juist heel rustige mensen zijn.”

Volgens Van der Sterren wordt er te veel gekeken naar de nadelen van de aanwezigheid van het schaakspel, en te weinig naar de voordelen. “Het Euweplein is een unieke plek. Er zijn in Nederland meer grote schaakspelen te vinden, maar die liggen er doorgaans ongebruikt bij. Bij ons wordt elke dag gespeeld, door liefhebbers uit de hele wereld. Het Euweplein ís een schaakplein. Het moet vooral de uitstraling behouden die past bij een groot kampioen als Max Euwe. Daar hoort een schaakspel bij.”

Over dat laatste zijn alle partijen het wel eens, maar de vraag is op welke manier. Een aantal opties passeerde in de afgelopen maanden al de revue. Een daarvan is een verhuizing van het grote schaakspel naar het Vondelpark en de plaatsing van een aantal schaaktafels op het Euweplein. Een andere optie is het onderbrengen van het schaakspel in een van de leegstaande winkels. Pleinschaker Vijfschaft rilt bij het idee. “Het heerlijke van het Euweplein is dat je daar in de zon staat en uit de wind. De plek is perfect.”

Vondelpark

Ook wat Van der Sterren betreft, blijft alles zoals het is. Maar hij begrijpt dat er iets moet worden gedaan aan de huidige patstelling. “Het is aan de gemeente om de knoop door te hakken. Misschien kan er met wat extra handhaving toch nog iets worden gedaan aan de overlast. Als er echt iets moet veranderen, kunnen we kijken naar een verhuizing van het schaakspel naar het eerste deel van het Vondelpark. Dat is in de buurt. In ruil voor een paar schaaktafels op het plein. En dan maar eens kijken of dat werkt.”

Bestuurder Micha Mos zegt de tijd te willen nemen om het schaakprobleem op te lossen. “We hebben dit onderdeel doelbewust even uit de plannen voor de herinrichting getild om er nog even goed naar te kunnen kijken met alle betrokken partijen. Ook met de schakers. We willen dit zorgvuldig doen. Alle opties zijn ook nog onderwerp van gesprek. Het streven is wel om er dit jaar uit te komen, maar een goede oplossing is belangrijker dan een snelle oplossing.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden