Amsterdam Bewaar

Geheime dienst smokkelde Jodenjager in lijkkist land uit

Politiefoto's uit 1942 van Dries Riphagen, Amsterdams grootste oorlogsmisdadiger. Foto's Beeldbank WO2
Politiefoto's uit 1942 van Dries Riphagen, Amsterdams grootste oorlogsmisdadiger. Foto's Beeldbank WO2 © UNKNOWN

AMSTERDAM - Dries Riphagen alias 'Al Capone', de grootste oorlogsmisdadiger van Amsterdam, is begin 1946 door de inlichtingendienst Bureau Nationale Veiligheid (BNV), de voorloper van de BVD en de AIVD, in een lijkwagen het land uitgesmokkeld.

Dat blijkt uit verklaringen van de zoon van Dries Riphagen, Rob Riphagen. De oorlogsmisdadiger, die tijdens de bezetting honderden mensen de dood heeft ingejaagd, werd, verstopt in een lijkkist, door BNV-rechercheur Frits Kerkhoven en diens broer Piet Kerkhoven in een lijkwagen van Amsterdam naar België gereden; Kerkhoven verhuurde in het dagelijks leven rouwwagens. ''Bij controle onderweg zou dat geen argwaan wekken, want dan konden ze zeggen: we vervoeren een dooie,'' zegt Rob Riphagen.

In de lijkwagen werd een gedemonteerde sportfiets meegesmokkeld. ''Ze hadden van tevoren een plek uitgekozen bij de Belgische grens waar weinig of geen controle zou zijn. Daar is mijn vader uit de kistgehaald en hebben ze die fiets in elkaar gezet.'' Riphagen fietste in drie maanden naar Spanje. Daar werd hij aangehouden omdat hij geen papieren had.

In Spanje werd hij opnieuw door Frits Kerkhoven ontzet: de BNV-rechercheur bracht hem kleding en schoenen. ''In de hakken van die schoenen had Kerkhoven diamantjes verstopt die mijn vader bij hem had achtergelaten. Met die diamantjes heeft mijn vader zich op de een of andere manier vrijgekocht,'' aldus Rob Riphagen.

Bekend was al dat het BNV Riphagen na de oorlog in de gelegenheid heeft gesteld te vluchten: hij hoefde niet de cel in, maar kreeghuisarrest bij Frits Kerkhoven, en kon dus zo de benen nemen. Onbekend was dat het BNV Riphagen ook nog actief heeft geholpen bij zijn vlucht. Nadat Riphagen was verdwenen, werd Frits Kerkhoven de tweede vader van Rob Riphagen: hij kreeg een langdurige verhoudingmet de echtgenote van 'Al Capone'. (BART MIDDELBURG, RENÉ TER STEEGE)