Plus

Geen beeld, maar een monument voor Mandela in Zuidoost

Nelson Mandela krijgt een monument in Amsterdam. Zaterdag worden in Zuidoost drie ontwerpen gepresenteerd. 

- Beeld EPA

Nelson Mandela krijgt in Amsterdam geen standbeeld. Daar zijn er al voldoende van, verspreid over de hele wereld. De vijf leden van de kunstcommissie in Zuidoost hebben foto’s bekeken van alle bestaande Mandelabeelden en de conclusie na afloop was niet alleen dat sommige exemplaren tamelijk slecht zijn gelukt, maar ook dat het geen zin heeft om nog een exemplaar toe te voegen aan die lange lijst.

Het wordt dus een gedenkteken voor de Zuid-Afrikaanse leider. “Een eerbetoon aan de nalatenschap van Mandela,” zegt voorzitter Noraly Beyer namens de commissie. “Een standbeeld laat een herkenbare man zien, maar een gedenkteken biedt meer mogelijkheden het verhaal te vertellen van zijn inspanningen en persoonlijke offers voor vrijheid en verzoening.”

Anonieme selectie

Zaterdagavond wordt meer duidelijk over hoe het monument eruit komt te zien. Tijdens een bijeenkomst in de openbare bibliotheek aan de Bijlmerdreef worden vanaf 18 uur de schets­ontwerpen gepresenteerd van drie kunstenaars: Dineo Seshee Bopape, Mohau Modisakeng en Sokari Douglas Camp. Zij werden in twee ronden gekozen uit een gezelschap dat in eerste instantie ruim honderd namen telde.

De presentatie is ook voor de commissie een spannend moment. De kunstenaars hebben alle ruimte gekregen om een eigen invulling te geven aan het onderwerp. Beyer: “We hebben in gesprekken met de kunstenaars voorzichtig aangedrongen op iets van herkenbaarheid. Niet dat we straks met vier elkaar diagonaal kruisende balken zitten. Maar hoe of wat, dat is verder helemaal aan hen.”

De drie kunstenaars zijn afkomstig uit Afrika. Bopape en Modisakeng uit Zuid-Afrika, Douglas Camp (van origine) uit Nigeria. Dat was geen afweging bij de selectie, zegt jurylid Joya Mooi. “Van acht kunstenaars hebben we een mapje gekregen met een overzicht van hun werk. Op basis daarvan kwamen deze drie bovendrijven. Pas daarna kregen we de namen van de kunstenaars te horen.”

Kritiek

De Afrikaanse wortels maken de keuze wel spannend, ook omdat in Zuid-Afrika momenteel de nalatenschap van Mandela door een nieuwe generatie tegen het licht wordt gehouden. Hij wordt gekoesterd als de kampioen van de verzoening, maar er zijn ook jonge zwarte activisten die vinden dat de lieve vrede in het land ten koste is gegaan van de gerechtigheid voor de slachtoffers van de apartheid.

Die kritische noten horen ook bij de beschouwing van de nalatenschap, vindt Beyer. “Een paar maanden terug was activiste Sisonke Msimang in Amsterdam voor de Nelson Mandela­lezing. Ook zij was behoorlijk kritisch op Mandela, maar wel op een liefdevolle manier. Zo sta ik er zelf ook in. Er zijn dingen niet goed gegaan, maar dat betekent nog niet dat alles slecht is.”

De vader van de in Soweto geboren Joya Mooi was lang verbonden aan het African National Congress, maar ook hij raakte uiteindelijk teleurgesteld in de politieke leiders, inclusief Mandela. “Hij heeft veel kritiek,” vertelt het jurylid, “maar hij vindt het tegelijkertijd ook mooi dat hier een monument voor Mandela komt. Juist vanwege de boodschap van verbinding tussen bevolkingsgroepen.”

Rond de zomer maakt de jury een keuze uit de drie ontwerpen. Als alles volgens plan verloopt, wordt het winnende kunstwerk op 18 juli 2020, Mandela Day, onthuld in het Mandelapark.

- Beeld -

Sokari Douglas Camp (1958)

Werkt en woont in Londen, maar haar geboorteland Nigeria is in haar werk altijd aanwezig. Haar kunstwerk All the world is now richer bestaat uit zes figuren van staal die de afschaffing van de slavernij uitbeelden. Het monument stond zes maanden in het Engelse parlement.

Beeld -

Mohau Modisakeng (1986)

Groeide op in Soweto. Zijn foto’s, video’s en sculpturen gaan over Zuid-Afrika, waarbij de geschiedenis hand in hand gaat met persoonlijke ervaringen. Zo verwerkte hij het mes waarmee zijn broer is vermoord, in een kunstwerk. In 2015 en 2017 nam hij deel aan de Biënnale van Venetië.

Beeld -

Dineo Seshee Bopape (1981)

Woont en werkt in Johannesburg. In haar werk maakt ze gebruik van bewegend beeld en geluid, maar ook van stenen, aarde, stof en klei. Haar installaties worden omschreven als archeologische vindplaatsen. In 2016 won ze de Future Generation Art Prize.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden