PlusReportage

Gat in kanaal geboord: duurzaam koelwater voor ziekenhuis BovenIJ, whirlpool voor zwemmers

Het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam-Noord.
 Beeld Kick Smeets/HH
Het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam-Noord.Beeld Kick Smeets/HH

Door een dinsdag geboord gat in de kade van het Noordhollandsch Kanaal krijgt het BovenIJ ziekenhuis voortdurend fris koelwater. Met de ‘kanaalkoeling’ bespaart het veel energie.

In het BovenIJ ziekenhuis noemen ze het al ‘kanaalkoeling’. Water dat even verderop door het Noordhollandsch Kanaal stroomt, koelt voortaan het ziekenhuis in Noord. In de winter wordt het met 9 graden Celsius richting het ziekenhuis gepompt waarna het, zodra de airconditioning haar warmte heeft afgegeven, met 19 graden terug het kanaal in stroomt.

In de zomer komen de temperaturen nog een stuk hoger. Dan is het water in het kanaal liefst 22 graden, maar dan nog kan het ziekenhuis er via zijn koelsysteem warmte in kwijt. In het water dat terugstroomt naar het kanaal mag de temperatuur tot 28 graden oplopen. De dinsdag geboorde afvoer van het water zal voor zwemmers in het kanaal aanvoelen als een whirlpool.

Thermische lans

“We gebruiken water dat anders toch maar voorbij stroomt,” zegt manager facilitair bedrijf, Arch Prins. “En dat helemaal gratis,” zegt teamhoofd algemene techniek Willy Frits. Het Boven­IJ is het tweede ziekenhuis van het land dat oppervlaktewater gebruikt voor de koeling.

Onder de waterlijn brandden duikers gisteren een gat in de stalen damwand van de kade door een thermische lans die een temperatuur van duizenden graden kan bereiken. Bij Prins roept het herinneringen op aan de beruchte Aage M en zijn gloeiend hete gereedschap om brandkasten te kraken. Het is ingenieus, maar ook functioneel: als het gat was geboord had een stukje van het kanaal drooggelegd moeten worden en was het drukke fietspad langs de kade wekenlang opgebroken geweest.

De koeling van een ziekenhuis is een hele kluif. Door het jaar heen gebruikt het BovenIJ zelfs meer koeling dan verwarming. De airconditioning moet veel harder werken dan in het verleden omdat ziekenhuizen tegenwoordig bomvol staan met moderne apparatuur die warmte afgeeft. Daar komt nog bij dat de buitentemperatuur ’s zomers hoger oploopt door klimaatverandering. Frits: “Vroeger ging men bij het ontwerp van de koeling uit van zomerdagen van 27 graden. Nu van 35 graden.”

In 5 jaar terugverdiend

Met de kanaalkoeling, die vanaf eind mei in bedrijf komt, bespaart het BovenIJ 208 ton CO2 per jaar – de uitstoot van zo’n 25 huishoudens. Daar komt bij dat het ziekenhuis minder kwijt is aan energie. De investering verdient zich binnen vijf jaar terug, ook al omdat het BovenIJ voor dit soort investeringen om duurzamer te worden kiest voor momenten dat apparatuur toch al afgeschreven is. Met de aansluiting op het stadswarmtenet drukt de nieuwe koelmethode de CO2-uitstoot met meer dan een kwart.

Nog duurzamer zou het zijn als de warmte die wordt afgevoerd naar het kanaal ondergronds wordt opgeslagen in een warmte-koudeopslag. Dan zou het ziekenhuis diezelfde hitte weer kunnen gebruiken voor verwarming. Dat is wel doorgerekend, zegt Frits, maar dat vergt in een gebouw van 34 jaar oud al te forse investeringen, onder meer in vloerverwarming.

Het ziekenhuis kan ook niet het hele jaar door zijn warmte kwijt in het kanaal. In de zomer zou de temperatuur in het kanaal te hoog oplopen, dus springt in die maanden de koeltoren op het dak bij. Want met te warm water in het kanaal dreigt algengroei en andere vervuiling, zegt Prins. “Dan zwemmen hier straks goudvissen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden