PlusTen Slotte

Fons Eickholt (1936-2020): maker van theater dat dicht op het nieuws zat

De Amsterdamse dramaturg, regisseur en theatermaker Fons Eickholt is vrijdagmorgen vroeg op 84-jarige leeftijd overleden.

Fons EickholtBeeld Privéfoto

Eickholt schokte de klassieke theaterwereld in de jaren zeventig van de vorige eeuw met een nieuwe kunstvorm; gewaagde en geëngageerde voorstellingen die nauw aansloten bij het dagelijks nieuws.

Eickholt, die opgroeide in een Amsterdamse bakkersfamilie aan de Weesperzijde, kwam met zijn toneelgroep Dokumentair Aktueel Theater (DAT) geregeld in het nieuws. Hoogtepunt was een rechtszaak toen hij met DAT een traditionele Latijnse hoogmis als theaterstuk opvoerde, onder fel verzet van de katholieke kerk. Zijn voorliefde voor kunst had hij van zijn moeder, de pianiste Ida van Delden, afkomstig van de familie van de bekende Amsterdamse stalhouderij.

Mede-oprichter Melkweg

Op zoek naar een vaste theaterruimte voor DAT, werd Eickholt mede-oprichter van de Melkweg en de Engelenbak. Hij werkte nauw samen met schrijver en kunstenaar Alain Teister (Jacob Martinus Boersma) en de latere televisiemaker Joop Brussee. Verder was Eickholt in 1975 initiatiefnemer van de Open Bak in de Engelenbak, waar iedere Amsterdammer één avond in de week spontaan op het podium kon klimmen om kort te mogen optreden.

Zijn meeste relaties kwamen uit zijn studietijd. Eickholt studeerde in de jaren zestig Nederlands en volgde het bijvak dramaturgie. Hij nam er initiatieven voor vele theaterstukken en werkten samen met onder anderen cabaretier en dichter George en diens vrouw Ank Groot-Petterson, oprichters van cabaretgroep Don Quishocking. Ook zijn medestudente Lidy Gijsen was vanaf 1963 betrokken bij zijn projecten, als schrijver en maakster van rekwisieten.

Docent in Utrecht

Na zijn periode als theaterproducent werd Eickholt docent aan de Akademie voor Expressie door Woord en Gebaar in Utrecht. Hij gaf mede richting aan de nieuwe school, samen met George en Ank Groot. Leerlingen van hem waren actrice Adelheid Roosen, acteur Huub Scholten en de onlangs overleden muzikant en tekstschrijver Geert Timmers (Bob Fosko, Raggende Manne), vader van horeca-ondernemer Thijs Timmers (Roest).

Eickholt combineerde de school met freelancewerk voor de KRO-radio (documentaires en hoorspelen) en vele andere instellingen. Een van zijn inspirators was schrijver Bert Schierbeek (Weerwerk), vertegenwoordiger van de vijftigers.

Met docente Bouwina de Ridder en journalist Ton Damen heeft Eickholt begin jaren tachtig de schrijversvakschool ’t Colofon opgericht. Hij vond Annie M.G.Schmidt bereid gastcollege te geven. Eickholt had oog voor zowel de fictie als de non-fictiepoot. Ook copywriter Frans Lavell - Schweppes, Nationale Nederlanden (‘Wat er ook gebeurt!’) - werd door Eickholt aangetrokken.

Vrijwilligerswerk

Naast zijn baan als docent en documentairemaker stortte Eickholt zich op vrijwilligerswerk. Hij kwam op voor de rechten van inheemse volken. In november 1980 organiseerde hij het vierde Russell Tribunaal in Rotterdam over rechten van tribale volken. Overal ter wereld reisden Indiaanse stamhoofden naar Rotterdam. Via jurist Theo van Boven, destijds directeur mensenrechten bij de Verenigde Naties, kreeg Eickholt het lot van inheemse volken op de VN-agenda geplaatst.

Enkele jaren daarna kwam Eickholt Maya-professor Don Adrián Chávez op het spoor. Chávez, zelf Maya, geldt als de belangrijkste vertaler van de Pop Wuj, het scheppingsverhaal van de Maya’s. Chávez reconstrueerde het Maya-kitché-alfabet en de Maya-bijbel, zoals de indianen die hebben bedoeld. Daarvoor bestonden met zelfcensuur geschreven latijnse versies, zoals die van pater Jimenez. Eickholt richtte met Chávez tevens een Maya-studiecentrum in Guatemala op. Hij haalde later de toen 80-jarige Maya-professor naar Nederland voor een Europese toer, onder meer met een lezing aan de Sorbonne Universiteit in Parijs.

Ook in zijn gepensioneerde leven bleef Eickholt vrijwilligerswerk doen. Hij leerde vluchtelingen en buitenlandse studenten Nederlands. Ook droeg hij via diverse instanties bij aan kennis over de Tweede Wereldoorlog. Laatstelijk werkte hij bij het Amsterdamse museum Eye, waar hij kaarten bij de ingang voor bioscoopbezoekers innam, tot het niet meer ging. Eickholt leed aan afasie en alzheimer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden