PlusReportage

FNV eert Louis Doedel: activist, vakbondsleider – en weggezet als gek door koloniaal gezag

Op last van het koloniaal gezag bracht de Surinaamse vakbondsleider Louis Doedel 43 jaar in een psychiatrische inrichting door. De FNV eerde hem op zijn verjaardag met een vergaderzaal in het Amsterdamse regiokantoor.

Louis Doedel. Beeld Fotovita
Louis Doedel.Beeld Fotovita

Stratenmaker Willem Kraan, diamantslijper Henri Polak, vakbondsman Cyrill Daal, naaister Febe Elizabeth Velásquez: het is sinds enkele jaren de gewoonte bij de FNV om vergaderzalen te vernoemen naar de dappere mannen en vrouwen die streden tegen onrecht en ongelijkheid en daar een hoge prijs voor betaalden.

In dat dreamteam van de internationale arbeidersbeweging heeft sinds maandag ook Louis Doedel een plek gekregen. De Surinaamse journalist, activist en vakbondsleider werd in 1937 op 32-jarige leeftijd op last van het koloniaal gezag ter observatie overgebracht naar de psychiatrische kliniek Wolfenbuttel. Zijn verblijf zou duren tot zijn dood op 10 januari 1980.

Patroon

“Een schandalig verhaal,” zo vat bondsvoorzitter Tuur Elzinga de behandeling van Doedel adequaat samen. “Wat tegenwoordig zou worden bestempeld als een ludieke actie om aandacht te vragen voor de omstandigheden van de arbeiders en de grote armoede in het land, heeft Louis moeten bekopen met een onterechte opname in een inrichting.”

De behandeling van de kritische Doedel paste in een patroon. Enkele jaren voor hem was activist Anton de Kom in Paramaribo als ongewenste linkse onruststoker op de boot naar Nederland gezet. Doedel zette zijn werk voort als luis in de pels van het koloniaal gezag. Maar anders dan De Kom, kon Doedel niet rekenen op de steun van invloedrijke vrienden in Den Haag.

Medisch dossier

Dat verklaart hoe het kon dat de vakbondsleider meer dan veertig jaar in de psychiatrische kliniek zou blijven, als een vergeten man met een vergeten verhaal. Pas in 1999 kreeg dat verhaal in bredere kring bekendheid door een documentaire die Frank Zichem maakte samen met journaliste Nina Jurna, een nicht van Doedel.

Een andere nicht, Mariëlla Kembel, is namens de familie aanwezig bij de onthulling van de vergaderzaal. Ze vertelt dat aan beide kanten van de oceaan reikhalzend wordt uitgekeken naar de openbaarmaking van het medisch dossier van haar oudoom. “Het dossier is terecht en ligt voor verdere afhandeling bij de minister van Volksgezondheid. We willen weten wat er met hem is gebeurd.”

Naam van een gek

De verbanning naar de inrichting heeft ook de familie geraakt, vertelt Kembel. “De naam Doedel was in Suriname een beladen naam. Het was plat gezegd de naam van een gek. Daar hadden de andere Doedels ook last van. Ze werden gepest op school. Het koloniaal gezag maakte Louis monddood door hem het stempel van een krankzinnige te geven.”

Inmiddels is er een stichting Louis Doedel die zich sterk maakt voor waarheidsvinding. “We willen het hele verhaal boven tafel krijgen. Dat verhaal moet vervolgens op allerlei manieren worden verteld.” Een andere wens is eerherstel, zoals dat inmiddels ook officieel voor Anton de Kom in gang is gezet. Kembel: “Anton heeft de weg gebaand, Louis hoeft alleen maar te volgen.”

Genoegdoening

Er is maandag nog meer familie aanwezig. Arjan Doedel en Corina Buwalda ogen als echte Friezen en komen inderdaad uit Friesland. “Mijn overgrootvader Gerard Doedel vertrok in 1880 als militair naar Suriname,” legt Arjan uit. “Daar is hij getrouwd met een moeder met twee kinderen. Louis is zijn erkende kleinzoon.” Ook de Friese familietak eist actie om het beeld van de vakbondsleider recht te zetten. “Er moet genoegdoening komen.”

In dat proces begint langzaam maar zeker schot te komen. De gemeente Amsterdam maakte vorig jaar bekend dat Doedel een straat naar zich vernoemd krijgt op IJburg, waar meer koloniale helden zullen worden geëerd. En nu is er dus de vergaderzaal van de FNV. Zichem en Jurna werken aan een vervolg op hun documentaire en eerherstel zou ook daarvoor een passend slot zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden