Plus

Fabrikanten gaan betalen voor oude matrassen - maar niet die vieze natte uit Amsterdam

Matrasfabrikanten betalen vanaf eind dit jaar mee aan de recycling van afgedankte matrassen. Probleem: dat geldt nou net niet voor de vele natte en vieze matrassen die in Amsterdam aan de straat worden gezet.

Vertrouwd straatbeeld: een afgedankte matras. Beeld Jakob van Vliet
Vertrouwd straatbeeld: een afgedankte matras.Beeld Jakob van Vliet

Het aantal matrassen dat Nederlanders afdanken, is duizelingwekkend: zo’n 1,3 miljoen per jaar. Alleen al in Amsterdam lopen de schattingen op tot honderdduizend per jaar. ABN Amro berekende twee jaar terug zelfs dat de jaarlijkse Nederlandse matrassenafvalberg de Johan Cruijff Arena tot aan het dak kan vullen.

Van al die matrassen wordt momenteel ongeveer een derde gerecycled. Dat geldt in Amsterdam voor de ongeveer 7000 matrassen die naar een afvalpunt worden gebracht. Maar de meeste matrassen eindigen bij de afvalverbranding, met alle CO2-uitstoot van dien. En voor zowel de verbranding als de inzameling van al die matrassen geldt dat de gemeenten opdraaien voor de kosten.

Vergoeding 10 euro

De vijf grootste matrassenfabrikanten (Ikea, Auping, Beter Bed, Swiss Sense en Hilding Anders, samen goed voor 80 procent van de markt) hebben daarom vorig jaar met voormalig staats­secretaris Stientje van Veldhoven (Milieu) afgesproken dat ze die kosten gaan vergoeden. Bij het ministerie hebben ze begin deze zomer het verzoek neergelegd om de afspraken algemeen verbindend te verklaren, zodat alle fabrikanten moeten meebetalen aan de regeling.

Waarschijnlijk nog dit jaar krijgen de gemeenten per schoon en droog matras zo’n 2 euro vergoed, wat tot 2028 in stapjes oploopt tot een compensatie voor alle gemaakte kosten van ongeveer 10 euro. Gemeenten kunnen daaruit bijvoorbeeld het transport bekostigen, de huur van containers en de verwerking van de matrassen. Afgesproken is dat in 2028 driekwart van alle matrassen wordt gerecycled.

Nat en vies

Maar voor de grote steden dreigen de afspraken ongunstig uit te vallen. Juist in Amsterdam eindigen veel oude matrassen langs de kant van de weg, waar ze nat en vies worden voordat ze door de gemeentereiniging van straat worden geplukt. En dan willen de matrassenfabrikanten ze niet meer hebben. Die verwachten dat de matrassen die wél schoon en droog binnenkomen tot 2028 volstaan om de afgesproken driekwart te halen.

In Amsterdam belandt het overgrote deel van de afgedankte matrassen op straat, terwijl het landelijk volgens een nog wat wilde schatting om ongeveer een kwart gaat. Hoeveel het er zijn, is lastig te zeggen: 50.000 tot 100.000 per jaar, schat de gemeente. Hoe dan ook hoopt wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) dat de afspraken met de fabrikanten ook gaan gelden voor de matrassen die op straat worden ingezameld.

Vooral de geur

De afspraken met de matrassenfabrikanten zijn namens de gemeenten afgestemd met brancheorganisatie NVRD. Directeur Wendy de Wild erkent wel dat de afspraken voor de grote steden een bittere pil kunnen zijn. Maar zij bekijkt het liever van de zonnige kant. “Het glas is wat ons betreft halfvol. Als in 2028 driekwart wordt gerecycled, gaat het om een miljoen matrassen per jaar.”

Een nat of vies matras recyclen lukt vooralsnog echt niet, zegt Alberic Pater, voorzitter van de stichting Matras Recycling Nederland en werkzaam bij Ikea Nederland. De materialen zijn onbruikbaar geworden voor verwerking tot nieuwe matrassen of andere materialen, legt hij uit. “Dat zit vooral in de geur, die krijg je er niet meer uit.” Daar komt bij dat natte matrassen kunnen gaan broeien, waardoor in afvalloodsen brand ontstaat.

Driekwart gerecylced

De matrasfabrikanten hebben er vertrouwen in dat uiteindelijk meer dan driekwart van de matrassen worden gerecycled, zegt Pater. Daarvoor zijn de laatste jaren al veel belemmeringen uit de weg geruimd doordat de capaciteit om matrassen te recyclen sterk is uitgebreid naar ongeveer een miljoen per jaar.

Daar komt nog bij dat ook matrassenwinkels volgens de afspraken een vergoeding krijgen als ze een oud matras innemen. Op die manier proberen de fabrikanten te stimuleren dat bij de bezorging van een nieuw matras het oude matras meteen wordt meegenomen. “We proberen het voor de burger zo makkelijk mogelijk te maken,” zegt Pater. Maar ook dan zullen er matrassen op straat blijven belanden, al was het maar omdat veel mensen hun oude matras bewaren, voor logees bijvoorbeeld.

Thuis ophalen

Amsterdam kijkt intussen naar manieren om matrassen gescheiden in te zamelen van andere afvalstromen. In 2025 moet het zover zijn, zo heeft het stadsbestuur eerder aangekondigd. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden. Zo halen gemeenten in Zeeland oude matrassen zelfs thuis op.

Over de manier waarop Amsterdam het wil aanpakken, is nog niets te zeggen volgens een woordvoerder. Door de nieuwe afspraken is het belangrijk dat een oplossing wordt gevonden voor het recyclen van natte matrassen, zegt zij wel. “Anders heeft het inzamelen op straat geen zin.”

Schuim, textiel en staal

De recycling van matrassen neemt een hoge vlucht. Twee bedrijven, RetourMatras en MRE (Matras Recycling Europe), hebben fors geïnvesteerd in extra capaciteit om materialen zoals schuim, textiel en het staal van eventuele veren te verwerken tot materialen die herbruikbaar zijn voor bijvoorbeeld isolatiemateriaal, poetslappen en dempende vloeren. In Lelystad bouwt ­RetourMatras aan een fabriek die het schuim weer geschikt maakt voor de vulling van nieuwe matrassen. Omdat het schuim wordt gemaakt uit olie, wordt de uitstoot van broeikasgassen daarmee sterk teruggedrongen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden