PlusAchtergrond

Experts verbaasd over uitspraak rechter over mondkapjesplicht

Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Tandenknarsend hoorden diverse experts de kort geding-rechter woensdag zeggen dat de mondkapjesplicht de persoonlijke levenssfeer wél schendt, maar dat mondkapjes niet onrechtmatig zijn. Hoe kan dat? ‘De rechter durft het gewoon niet aan want dan staat het land op z'n achterste benen.’

De hoogleraren staatsrecht zijn het over het algemeen roerend met elkaar eens. Een mondkapjesplicht invoeren zoals in Amsterdam en Rotterdam is gebeurd, kan niet volgens de grondwet. Het is een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.


Toch staat de kort geding-rechter in Amsterdam de mondkapjes voorlopig toe, bleek uit haar uitspraak woensdag in een zaak die was aangespannen door Amsterdammer Ab Gietelink en protestgroep Viruswaarheid. Het opmerkelijke in de uitspraak was dat dat de rechter wél erkende dat mondkapjes een inbreuk op die persoonlijke levenssfeer zijn: “Maar een beetje,” aldus Wim Voermans. “Dat kan dus niet. Dat is een uitspraak  à la ‘je bent een beetje zwanger’. Het is een inbreuk of niet.
Maar het heeft natuurlijk nogal wat gevolgen als deze rechter de mondkapjesplicht zou tegenhouden. Dan staat het land op zijn achterste benen. Wat denk je van alleen al de schadeclaims van al die ondernemers die zeggen inkomsten te hebben verloren?”

Ab Gietelink en jurist Jeroen Pols van Viruswaarheid in de rechtbank, tijdens het kort geding over de mondkapjesplicht in Amsterdam.Beeld ANP

Conclusie

Letterlijk zei de rechter: er wordt verschillend gedacht over de vraag of de voorzitter van de veiligheidsregio de noodverordening – juridisch gezien - mocht uitvaardigden. Het is dus niet overduidelijk. Daarom komt de rechter, terughoudend toetsend, tot de conclusie: het is niet onrechtmatig. 

Voermans: “Woensdag hebben we dit meteen met een paar collega's besproken: waar zijn die verschillende gedachten dan? Er wordt helemaal niet verschillend over gedacht. Ja nu, bij deze rechter zelf.”

Voermans collega Jerfi Uzman, hoogleraar staatsrecht, keek wel op van de oplossing die de kort geding-rechter koos. “Een kort geding-rechter heeft weinig tijd, kan niet goed onderzoek doen, zal daarom altijd kijken of de zaak omstreden is en als dat zo is ‘bemoei ik me er niet mee’. Daarmee zegt ze níet dat de mondkapjes rechtmatig zijn, maar eigenlijk is de zaak niet geschikt voor de kort geding-rechter en dus gaat die ‘terughoudend’ toetsen. Dat is op zich normaal. Maar wat echt nieuw is hier: deze rechter is terughoudend geweest over de vraag of er een wettelijke grondslag is die dit toestaat. En dat kan niet. Een rechter moet altijd kijken of er voor een maatregel een wet te vinden is die dit toestaat.”

“En áls er dan een wet gevonden is die een mondkapjes-maatregel toestaat, komt daarná de vraag: is die maatregel noodzakelijk?,” vervolgt Uzman. “En dáár kan een kort geding-rechter wél terughoudend over zijn, maar niet over die eerste vraag of er een wettelijk basis voor is. Dat behóór je te toetsen.” 

Halsema

Waarom deed ze dat dan niet? Uzman: “Dit is een crisiszaak, dit wil geen enkele rechter hebben. Ga er maar aan staan als kort geding-rechter die normaal beslist in zaken over kapotte wasmachines of zo, om dan nu tegen een burgemeester in te gaan als Halsema die haar inwoners wil beschermen. De politiek moet het gewoon niet zo ver laten komen dat het voor de rechter komt. Als alle hoogleraren zeggen dat het grondwettelijk niet kan, zorg dan eerst voor een wettelijke basis. Dit is natuurlijk niet goed voor het draagvlak van alle coronamaatregelen. Dat wij als hoogleraren onze stem laten horen, is niet omdat we tegen mondkapjes zijn. Maar zorg nou eerst dat er een wettelijke basis voor is. Eigenlijk was dit te ingewikkeld om nu een uitspraak over te doen, dus laat deze rechter het maar aan een bodemprocedurerechter, die heeft wel tijd om goed onderzoek te doen.” 

Volgens Wim Voermans is er daarom wél een basis voor eventuele bezwaarmakers als Viruswaarheid om verder te procederen. “De rechter heeft dus wél gezegd dat er sprake is van inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Ik weet niet of ze diepe zakken hebben, maar ik geef ze daarom zeker een kans als ze zich opnieuw bij de rechtbank melden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden