PlusAchtergrond

Experts: geef Amsterdammer niet de schuld van afvalprobleem

Grofvuil en afval naast de bakken op de Pretoriusstraat in Oost.Beeld Jakob Van Vliet

Wethouder Laurens Ivens is afval naast containers zat en dreigt de extra kosten voor het opruimen op Amsterdammers te verhalen. Van experts mag het milder: ‘Blijkbaar is er behoefte aan meer ruimte om afval kwijt te kunnen.’

Wie een rondje door de Rivierenbuurt, Noord of De Pijp maakt, komt gegarandeerd vuilnis en grofvuil tegen dat naast de afvalcontainers is geplaatst – van een paar extra zakken tot een complete inboedel, gevulde verhuisdozen of oud hout. Wethouder Laurens Ivens is het zat, zo maakte hij woensdag duidelijk in de gemeenteraad.

Ook stadsbewoners roeren zich, bijvoorbeeld op Twitter: ‘Kunnen we dit niet regelen met elkaar? Dat is toch ook een beetje rekening houden met elkaar?’ En een lezersbrief donderdag in Het Parool: ‘Mensen doe er zelf iets aan en denk aan je leefomgeving en je eigen (klein)kinderen.’

Amsterdam heeft ruim 1 miljoen euro extra kosten gemaakt om de enorme troep op straat op te ruimen. Ivens waarschuwt dat bewoners uiteindelijk de rekening krijgen als de kosten oplopen, in de vorm van een hogere afvalstoffenheffing. Nu toeristen niet meer naar de stad komen, kunnen Amsterdammers immers niemand anders nog de schuld geven van de troep op straat.

Ivens’ reactie is begrijpelijk, maar niet handig, vindt omgevingspsycholoog Kees Keizer. “Hij steekt het in alsof iedereen maar te pas en te onpas zijn afval op straat gooit. Dat is niet zo. Weinig mensen doen het en vrijwel iedereen neemt de moeite om naar de container te lopen.” 

Kleine huizen, groot afval

Het probleem van troep naast de containers moet ook vanuit de Amsterdammers zelf worden bekeken. Veel mensen wonen klein. Wie dan een keer een groot meubelstuk koopt, zit plots met een megadoos in huis. 

Maar ook het dagelijkse huisvuil is een probleem. Keizer: “Je hebt opgebouwd naar het moment dat je je vuilniszak wegbrengt. Als je dan bij de container komt en het is vol, dan is afval mee terugnemen weer een stapje verder. Mensen wegen de baten en lasten tegen elkaar af. Je vraagt nogal wat als je verwacht dat iemand een volle vuilniszak weer mee naar huis neemt.”

Ook hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Robert Dur vindt dat er niet alleen naar de inwoners gewezen kan worden. De econoom deed in Rotterdam en Heerlen onderzoek naar waarom mensen afval naast containers plaatsen en wat gemeenten tegen dat gedrag kunnen ondernemen. “De rode draad in de onderzoeken is gemakzucht”, zegt Dur, die er gelijk aan toevoegt dat hij die gemakzucht – net als Keizer – niet per se veroordeelt. Sterker: hij heeft er begrip voor, helemaal in deze periode waarin iedereen nog meer thuiszit. “Als je klein woont en je grofvuil niet meteen kwijt kan, kijk je tegen de rommel aan. Dat wil niemand.”

Slecht voorbeeld doet volgen

De oplossing ligt volgens Dur bij de gemeente. “Blijkbaar is er op dit moment behoefte aan meer ruimte om afval kwijt te kunnen. Om te voorkomen dat het probleem nog groter wordt, is het zaak om de afval zo snel mogelijk op te ruimen. Slecht voorbeeld doet volgen. Dat wil je voor zijn.” 

Dur weet eveneens uit eigen onderzoek dat wanneer afval minder vaak door de gemeente werd opgehaald, het bijplaatsen door burgers verdubbelde. “In een willekeurig deel van een Rotterdamse wijk werd een aantal maanden minder vaak door de gemeente schoongemaakt,” vertelt hij. Gevolg: er werd veel meer afval door burgers bijgeplaatst. Het zien van bijgeplaatst afval nodigt uit om soortgelijk gedrag te vertonen, ook als daarbij regels worden overtreden.

Het werk dus ook andersom: als de gemeente snel optreedt, ontstaat er een omgeving die uitstraalt dat het juist niet oké is om de regels te overtreden.

Communicatie kan beter

Hoewel Ivens het zat is ‘de rommel achter de kont van Amsterdammers op te ruimen’, is dat wel de effectiefste oplossing volgens de kenners. Of: beboeten en zichtbaar maken dat er wordt gehandhaafd. “Maar dat is niet kosteloos,” zegt Dur. “Het is geen gouden oplossing.”

Ook valt er nog wat te winnen op de manier waarop de wethouder stadsbewoners hierop aanspreekt, vindt omgevingspsycholoog Keizer. Door onder de aandacht te brengen dat iedereen rotzooi op straat gooit, maak je er bijna reclame voor. Hoe Ivens het beter kan doen? “Breng onder de aandacht dat het slechts een kleine groep is die afval bijplaatst en dat andere Amsterdammers zich hier aan storen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden