PlusAchtergrond

Experiment: wordt kunstgras minder heet in de zomer?

Sensoren in bakken met gras meten wat de luchtvochtigheid is, hoeveel water verdampt en wat de temperatuur doet bij ‘zoolcontact’.Beeld Jakob Van Vliet

Op het Marineterrein en bij VVA/Spartaan in West wordt geëxperimenteerd met kunstgras dat minder hitte uitbraakt. Het moet ons, hopelijk, wapenen tegen hittestress nu de stad steeds warmer wordt als gevolg van klimaatverandering.

Het is misschien het grootste nadeel van voetbal op kunstgras: hartje zomer voelt het alsof je sport op een bakplaat. Geen denken aan dat je even lekker languit gaat liggen langs de lijn, zoals op gewoon gras. Kunstgras warmt veel meer op en straalt die hitte ook weer uit.

”De oppervlaktetemperatuur kan wel 70 graden Celsius worden,” weet onderzoeker Gijsbert Cirkel van wateronderzoeksinstituut KWR.

“Je kunt zelfs brandblaren oplopen als je een sliding maakt. Of gewoon als je erop zit,” zegt Joris Voeten van Drain Products, de leverancier voor de onderlaag van kunstgras.

Voor amateurvoetballers in Amsterdam begint natuurgras een zeldzaamheid te worden. De gemeente heeft inmiddels zo’n honderd kunstgrasvelden aangelegd. Kunstgras kan veel vaker worden gebruikt – een groot voordeel in een stad die groeit en woekert met de ruimte. Ook is het goedkoper in het onderhoud. Daarom onderzoekt KWR twee jaar lang de mogelijkheid van een kunstgrasveld dat koel blijft, of, althans, niet zo ongenadig heet wordt.

De stad wordt alleen maar warmer. Dat blijkt nog maar eens uit de Strategie klimaatadaptatie die wethouder Laurens Ivens (Groen) vandaag presenteert. Het klimaat verandert en dat maakt het leven in de stad op sommige dagen ronduit onaangenaam door hitte, droogte of juist plensbuien.

Vorige zomer kreeg Amsterdam zijn heetste week ooit te verwerken. De zomer van 2018 was de warmste in eeuwen. En het einde is nog niet in zicht. De stadsonderzoekers van AMS Institute verwachten dat het kwik hier in 2050 kan oplopen tot 42 graden. Nu hebben we per jaar zo’n twintig zomerse dagen van 25 graden of hoger. In 2085 zijn dat er waarschijnlijk rond de veertig.

Leefbare stad

Het is een toekomst waar Amsterdam zich op moet voorbereiden, waarschuwt Ivens. Voorzorgsmaatregelen tegen hitte, droogte en plensbuien moeten de normaalste zaak van de wereld worden. Als bij elk bouwplan in de stad meteen wordt stilgestaan bij de gevaren van hittestress of wateroverlast kunnen we de gevolgen van klimaatverandering binnen de perken houden.

Als we achteraf reageren en de hitte of stortbuien over ons heen laten komen, zijn de kosten en risico’s vele malen hoger, schrijft Ivens. Volgens de wethouder zijn de gevolgen voor de leefbaarheid en de economie dan niet te overzien.

Loeiheet kunstgras is daarvan dus maar een klein voorbeeld. Op het Marineterrein bij Kattenburg en bij voetbalvereniging VVA/Spartaan in West doen KWR, Urban Roofscapes en de gemeente onderzoek naar kunstgras dat wordt gekoeld vanuit een waterreservoir onder het veld. Bij plensbuien wordt het regenwater hier opgevangen. Bij droogte en zomerse hitte verdampt dit water en koelt het de grasmat.

Door een speciale onderlaag van steenwol wordt het water uit het ondergrondse reservoir omhoog gezogen dankzij de ‘capillaire werking’ van kokertjes in de steenwol, waarna het aan de oppervlakte verdampt. In een laboratorium met 33 miniveldjes werkte het: daar verdampte zo’n drie tot vier millimeter regenwater per dag, zegt Cirkel. Komende zomer moet blijken of het ook werkt in de buitenlucht. “Verdamping door de zon nabootsen is ingewikkeld in een laboratoriumopstelling.”

Bij VVA/Spartaan is een kunstgrasveld in gebruik genomen om te testen of het goed bespeelbaar blijft, wat het betekent voor het onderhoud en hoeveel regenwater daadwerkelijk opgevangen kan worden. Op het Marineterrein bij AMS zijn bakken met vier kleine veldjes volgepakt met sensoren. Die meten wat de luchtvochtigheid is, hoeveel water verdampt en wat de temperatuur doet bij ‘zoolcontact’. “Die zwarte bollen staan op borsthoogte,” zegt Cirkel wijzend. “Daarmee meten we de straling die terugkomt van het veld. Die geeft een indicatie van de hittestress die je ervaart.”

Natuurgras wint, natuurlijk

Cirkel geeft al wel een kleine waarschuwing vooraf: van alle bakken op het Marineterrein zal de bak met écht gras de meeste verkoeling geven. “Dat zal het best presterende veld zijn.”

Uit natuurgras verdampt zo veel water, daar kan geen enkel kunstgras nog aan tippen. Maar de eerste ervaringen van oud-profvoetballers met het kunstgras op een waterreservoir waren bemoedigend.

“Van Pierre van Hooijdonk begreep ik al dat het stuiten van de bal precies als natuurgras voelt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden