PlusPortretten

Exodus van leerkrachten uit Amsterdam niet te stoppen: ‘Als het aan mij had gelegen, was ik gewoon gebleven’

Simone Koene: ‘Ik heb ervoor gekozen niet langer een slachtoffer te zijn van de woningcrisis.’ Beeld Marc Driessen
Simone Koene: ‘Ik heb ervoor gekozen niet langer een slachtoffer te zijn van de woningcrisis.’Beeld Marc Driessen

De gemeente biedt bonussen, reistegoeden, parkeerplekken en huizen, maar het vertrek van docenten blijkt bijna geen halt toe te roepen. ‘Ik heb ervoor gekozen niet langer een slachtoffer te zijn van de woningcrisis: ik geef mijn baan als lerares op en ga iets heel anders doen.’

Er is geen Amsterdamse school die er niet mee te maken heeft: een tekort aan leerkrachten. Hoewel het een nationale kwestie is, speelt het gebrek aan gekwalificeerd onderwijzend personeel in Amsterdam nog veel sterker dan elders.

De cijfers laten zien dat het lerarentekort in de stad op 12,5 procent ligt – vergelijkbaar met 2019, terwijl het doel is dit in 2023 naar minder dan 5 procent te brengen. Veel leraren verlaten de stad en kiezen voor een school in een gemeente waar de huizen nog wel betaalbaar zijn.

Schoolbestuurders maakten bekend de problemen amper nog het hoofd te kunnen bieden en de deuren van scholen na de vakantie deels te moeten sluiten. Er wordt gesproken over het mogelijk overschakelen op een vierdaagse schoolweek of op gedeeltelijk online onderwijs.

Als sneeuw voor de zon

In oktober leken de cijfers nog de goede kant op te gaan: het docententekort was juist met 20 procent teruggelopen én was gelijkmatiger verdeeld over scholen en stadsdelen, liet onderwijswethouder Marjolein Moorman toen aan de raad weten. Eerder deze maand bleek dat die winst in nog geen half jaar tijd was gesmolten als sneeuw voor de zon: het leraren­tekort was opnieuw met 20 procent toegenomen.

En zorgelijker: verwacht wordt dat het tekort de komende jaren nog hoger zal uitvallen, met name op scholen waar meer leerlingen met een achterstand zitten. Vooral voor basisscholen is het lastig om nieuwe docenten te vinden. Binnen het onderwijs worden scholen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost nog harder getroffen dan in de rest van de stad.

Amsterdam heeft de afgelopen jaren geprobeerd om het hier voor docenten aantrekkelijker te maken: ze krijgen bonussen, er zijn huizen en parkeerplekken beschikbaar gesteld en er is een reistegoed. Ook werd ingezet op zij-instromers en kregen scholen vanuit de gemeente hulp aangeboden om de werklast te verlichten. Dat blijkt niet genoeg om het lerarentekort definitief tegen te gaan. Moorman zei eerder ook al dat de huizenmarkt het voor veel docenten onmogelijk maakt om in de stad te blijven wonen.

Simone Koene (31) vertrekt als docent bij basisschool Klein Amsterdam in Noord. Ze gaat reizen in Frankrijk.

“Ik heb ervoor gekozen niet langer een slachtoffer te zijn van de woningcrisis: ik geef mijn baan als lerares op en ga iets heel anders doen. Het is op deze manier niet vol te houden: er zijn te weinig woningen in en rond Amsterdam. Met een lerarensalaris kun je gewoon niet iets voor jezelf kopen of huren.

Dit worden mijn laatste weken bij basisschool Klein Amsterdam in Noord. Het is een fantastische school met een vernieuwend onderwijsconcept en zo’n inspirerende groep mensen die er werken. Dat wordt moeilijk om nog eens te gaan vinden. Zo zonde, want als het aan mij had gelegen was ik er natuurlijk gewoon gebleven. Ik zal het gaan missen.

En Amsterdam heeft leraren nodig, maar het gaat gewoon niet meer. Ik woonde heel lang in een studentenkamer en nu geef ik al jaren zo veel geld uit aan een veel te duur huis, dat ik op geen enkele manier aan sparen toekom. Terwijl het juist belangrijk is dat je spaart, als je uiteindelijk een huis wil kopen omdat er een einde moet komen aan iedere maand een enorm bedrag weggooien.

Vrienden hebben voor andere beroepen gekozen, die verdienen veel meer. Ik merkte dat ik me als leraar vaak helemaal niet gezien voelde. Al die ouders die hun kinderen komen brengen, kunnen hier wel wonen en ik niet. Dat deed me pijn. Nu neem ik het heft in eigen handen: ik ga reizen door Frankrijk en tegen kost en inwoning meewerken bij boerenbedrijven. Ik ga het helemaal anders doen.”

Saskia Meiland: ‘Mijn zonen sliepen op een hoogslaper, ik lag in de keuken op een slaapbank.’ Beeld Marc Driessen
Saskia Meiland: ‘Mijn zonen sliepen op een hoogslaper, ik lag in de keuken op een slaapbank.’Beeld Marc Driessen

Saskia Meiland (43) is docent bij Burgemeester de Vlugtschool in Slotermeer. ‘Eindelijk’ heeft ze een woning in Amsterdam.

“Ik heb moeten duwen en trekken, maar nu heb ik éindelijk een woning voor mezelf en mijn kinderen gekregen. Een jaar lang heb ik op en neer gereisd tussen mijn woonplaats Doetinchem en Amsterdam. Om 4.00 uur stond ik op, om 5.30 uur zat ik in de trein. Omdat ik zo ver weg woonde, vonden ze het bij de basisschool waar ik toen werkte goed dat ik om half vier ’s middags vertrok. Als ik thuis kwam was ik kapot.

Op een gegeven moment ben ik ingetrokken bij een nicht en na lang zoeken vond ik een studio met een slaapkamer: mijn zonen sliepen daar op een hoogslaper, ik lag in de keuken op een slaapbank. Het was tijdelijk en de huisbaas vroeg elke maand wanneer ik eruit zou gaan, want ze wilden het verkopen. Maar nu heb ik dan eindelijk echt iets voor mezelf.

Ik geef nu les op de Burgemeester de Vlugtschool in Slotermeer. Ik wilde per se in Amsterdam werken omdat ik hier familie heb. Bovendien vind ik het belangrijk om les te geven op een multiculturele school. Maar het heeft veel doorzetten gekost. Mijn werkgever heeft een aanvraag voor mij gedaan voor voorrang bij de toewijzing van woningen aan leerkrachten. Die voorrang kreeg ik, maar ik kreeg nog steeds geen woning aangeboden. Ik was ten einde raad.

De gemeente Amsterdam vertelde continu hoe er woningen worden toegewezen aan leerkrachten, maar ik vroeg me af of die woningen wel echt bestaan. Ik verloor wel een beetje mijn vertrouwen in de overheid: ze zeiden het ene, maar ik merkte er niets van. Als ik niet continu aan de telefoon zou hebben gehangen, was het nooit gelukt.”

Sanne Pannevis: ‘Voor ongeveer hetzelfde bedrag als we ons huisje in Amsterdam verkochten, kochten we een twee keer zo grote woning in Alkmaar terug.’ Beeld Marc Driessen
Sanne Pannevis: ‘Voor ongeveer hetzelfde bedrag als we ons huisje in Amsterdam verkochten, kochten we een twee keer zo grote woning in Alkmaar terug.’Beeld Marc Driessen

Senne Pannevis (32) vertrekt als docent bij de Achtste Montessorischool op Zeeburg. Ze is verhuisd naar Alkmaar.

“Het is heel erg en soms kan ik bijna niet geloven dat we Amsterdam hebben verlaten, maar het was een puur praktische keuze. Met pijn in het hart, dat wel, want eigenlijk waren we het liefst in deze stad blijven wonen en had ik op de Achtste Montessorischool willen blijven lesgeven. Maar we zijn verhuisd naar Alkmaar en met ingang van komend schooljaar ga ik daar ook lesgeven.

Met twee kinderen, de oudste is vier jaar en de jongste vijf maanden, hadden we behoefte aan meer ruimte. Op 75 vierkante meter was het allemaal te klein en we wilden ook een tuin in plaats van twee balkonnetjes. Toen we vorig jaar ons huis te koop hadden gezet, ging het allemaal heel snel. Voor ongeveer hetzelfde bedrag als we ons huisje in Amsterdam verkochten, kochten we een twee keer zo grote woning in Alkmaar terug.

Ik heb nog zitten denken: hoe kan ik op en neer reizen tussen Alkmaar en Amsterdam. Zou het helpen als ik een motor koop. Met de trein maak ik slopende dagen, iedere ochtend gaat de wekker om 5.30 uur en met veel moeite ben ik dan om 18 uur thuis. Mijn vriend doet de kinderen in de ochtenden, ik haal ze aan het eind van de dag op, met veel gehaast. Ik ging elke dag doodmoe naar bed, vlak na de kinderen. Dat wordt allemaal wat makkelijker nu.

Ik sta achter onze keuze, maar het is heel dubbel want het ik heb het enorm naar mijn zin op mijn Amsterdamse school, met fantastische collega’s. Ik heb enorm het gevoel dat ik mijn collega’s in de steek laat.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden