Nieuws

Exitpoll: BBB vanuit het niets de grootste, Forum voor Democratie grote verliezer

Vanuit het niets kan de BoerBurgerBeweging (BBB) de grootste worden in de Eerste Kamer, volgens de exitpoll van Ipsos. De partij van Caroline van der Plas haalt daar 15 zetels, evenveel als de gecombineerde fractie van GroenLinks en PvdA. In Noord-Holland is BBB met 9 zetels de grootste.

Jesper RoeleTim Wagemakers en David Hielkema
BBB-leider Caroline van der Plas reageert op de eerste uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen. Beeld SEM VAN DER WAL/ANP
BBB-leider Caroline van der Plas reageert op de eerste uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen.Beeld SEM VAN DER WAL/ANP

De VVD gaat in de Eerste Kamer volgens Ipsos van 12 naar 10 zetels. Dat zijn er dus vijf minder dan BBB en GroenLinks/PvdA. Door deze uitslag heeft de coalitie BBB of GroenLinks/PvdA nodig om aan een meerderheid te komen in de Eerste Kamer.

De kiezer heeft tijdens de Provinciale Statenverkiezingen zijn stem laten horen, zegt BBB-leider Caroline van der Plas naar aanleiding van de forse winst van haar partij. “En hoé”. Volgens Van der Plas hebben veel kiezers zich niet gezien of gehoord gevoeld, en werden zij niet serieus genomen door het kabinet. “Díe mensen zijn vandaag naar de stembus gegaan.”

Forum voor Democratie is de grote verliezer en gaat van 12 naar 2 zetels. Het CDA verliest ook fors en gaat van 9 naar 5. D66 verliest ook als coalitiepartij: de partij moet een zetel inleveren en komt op 6 zetels. PVV gaat van 5 naar 4 en ChristenUnie van 4 naar 3. Nieuwkomers JA21 en Volt gaan naar respectievelijk 3 en 2.

Het Amsterdamse raadslid en fractievoorzitter in de Eerste Kamer Annabel Nanninga vindt het ‘echt heel goed’ als ze met haar partij JA21 drie zetels weet te behalen. “We houden ons echt staande in een golf van minnetjes en rode cijfers,” zegt zij tegen de NOS. Nanninga leidt nu nog een zevenkoppige fractie, maar komt volgens een exitpoll van Ipsos in opdracht van de NOS straks op drie zetels uit.

JA21 zit formeel nog niet in de senaat. De fractie die Nanninga nu leidt, is een afsplitsing van Forum voor Democratie. Ze vindt dat haar partij ‘eigen ruimte’ heeft veroverd. “Dat is echt razend knap.” Als ze inderdaad drie zetels haalt, kan ze naar eigen zeggen ‘serieus aan het werk’.

BBB ook grote winnaar in Noord-Holland

In Noord-Holland komt BBB, dat voor het eerst meedoet aan de Provinciale Statenverkiezingen, op 9 zetels. Daarna volgt de VVD met 8 zetels. GroenLinks en PvdA halen beide 7 zetels. Dat waren er respectievelijk 9 en 6. D66 verliest flink in de provincie, de partij van Sigrid Kaag gaat van 6 naar 4 zetels. Ook het CDA levert flink in. De partij van Wopke Hoekstra verliest 2 zetels en houdt er nog 2 over.

Alleen de Partij voor de Dieren (PvdD), JA21 en Volt winnen verder in Noord-Holland. De PvdD gaat van 3 naar 5 zetels. JA21 en Volt doen dit jaar voor het eerst mee aan de Provinciale Verkiezingen en halen direct 3 zetels.

De PVV gaat van 3 naar 2, net als de SP. De ChristenUnie behoudt haar enige zetel, Denk verliest zijn enige zetel.

‘Dit is toch onwijs?’

Bij binnenkomst in de Johan Remkeszaal van het provinciehuis in Haarlem was ze nog voorzichtig. “Elke zetel is winst,” zei BBB-lijsttrekker Ingrid de Sain. Maar iets na 21.00 uur barstte een luid gejuich uit rond de lijsttrekker. “Dit is toch onwijs? Dit hadden we niet verwacht. Het laat zien dat de bevolking de crises zat is en dat ander beleid noodzakelijk is.” De exitpoll kent een foutmarge van één zetel, maar De Sain gaat ervan uit dat BBB nu aan zet is. “We willen besturen en zullen constructief met iedereen om tafel gaan. Het zal anders moeten in Noord-Holland.”

Ook de PvdD is flink gegroeid. Volgens lijsttrekker Ines Kostić toont dat dat er helemaal niet zo’n kloof is in Noord-Holland tussen stad en platteland. “Het laat zien dat de groene aanjager beloond wordt. We zijn naast Volt de enige progressieve partij zo ongeveer die écht flink groeit. Heel veel mensen in Noord-Holland willen de klimaatcrisis aanpakken.” Of ze morgen gaat praten met BBB? “Nou, ik zal eerst de felicitaties aan hen geven natuurlijk. Maar dat is allemaal voor morgen. Vanavond gaan we eerst dit vieren.”

PvdA-lijsttrekker Jeroen Olthof is tevreden met de verwachte zetelwinst van 6 naar 7. “Je ziet dat alle zittende, gevestigde partijen worden afgerekend en als je dan weet te groeien als PvdA dan is dat ongelofelijk.” De afgelopen jaren zat hij met D66, PvdA en GroenLinks in het provinciaal bestuur, maar die partijen kunnen niet langer op een meerderheid rekenen. Daar hield Olthof al rekening mee. “Zeker ook gezien het landelijke sentiment.” Aan zet is nu waarschijnlijk BBB om de gesprekken op te starten om een coalitie te vormen. Olthof wacht dat rustig af, maar ‘als je kijkt naar de standpunten van partijen, dan gaat het denk ik nog best moeilijk worden om een coalitie te vormen.’

‘Erop of eronder’

Bij Forum voor Democratie viel de zaal in Hotel Zuiderduin in Egmond aan Zee, waar enkele honderden leden bijeen zijn, even stil na het horen van de eerste exitpoll. De partij lijkt op dit moment in de provincie Noord-Holland van 9 naar 1 zetel te gaan. “Een flinke domper,” zei FVD-fractievoorzitter Johan Dessing in de Eerste Kamer – Dessing is eveneens fractievoorzitter in Noord-Holland: “Ik moet hier even van bijkomen.”

Voor Denk lijkt het op te houden in Noord-Holland. Süleyman Koyuncu, tevens raadslid in Amsterdam, was vier jaar actief en had graag het stokje overgeven aan de nieuwe lijsttrekker Ibrahim Ghazi. Koyuncu is teleurgesteld over de uitslag. “We moeten zien hoe het resultaat morgenochtend is, want de marge is een zetel. Voor ons wordt het erop of eronder. Als we eronder zitten, is het een signaal naar de partij en moeten we kijken hoe dit heeft kunnen gebeuren. Het wordt dan nog harder werken.”

Monsterzege BBB in Overijssel, CDA halveert

De tweede provincie waar een exitpoll bekend werd, is Overijssel. Daar haalt BBB een monsterzege. De partij krijgt bijna een derde van de stemmen en komt op 17 zetels. Grote verliezer in die provincie is het CDA. De partij verliest meer dan de helft van zijn zetels en gaat van 9 naar 4 zetels. Ook alle andere partijen verliezen, op PvdD, 50Plus en nieuwkomers JA21 en Volt na. De PvdD wint 1 zetel en haalt er nu 2. 50Plus, Volt en JA21 hebben 1 afgevaardigde in het Provinciehuis.

De VVD verliest fors en gaat van 6 van 4 zetels. GroenLinks van 5 naar 4 en de PvdA van 4 naar 3 zetels. ChristenUnie gaat van 4 naar 3, PVV van 3 naar 2, SP van 3 naar 1 en D66 van 3 naar 2. Bijna alle zetels die de partijen verliezen lijken naar BBB te gaan.

Noord-Brabant

De winst van BBB is volgens de exitpoll van Ipsos in Noord-Brabant niet zo groot als in Overijssel, maar met bijna een vijfde van de stemmen kan ook hier niemand nog om de partij van Van der Plas heen. BBB komt op 12 zetels uit en wordt gevolgd door de VVD die zakt van 10 naar 9. Alleen de PvdA haalt een kleine winst en gaat van 4 naar 5 zetels.

Bijna alle andere partijen verliezen of blijven gelijk. FvD en CDA steken er wat betreft verlies met kop en schouders bovenuit. FvD gaat van 9 naar 1 zetel en CDA van 8 naar 3. De SP blijft gelijk in de provincie met 5 zetels, net als GroenLinks. D66 gaat van 5 naar 4, PVV van 4 naar 3.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden