PlusAchtergrond

Excessen bij de ontgroening: ‘Zwijgcultuur is deel van de oorzaak’

Waarom wil iemand meedoen aan een vernederende ontgroening? De recente uitwassen bij de studenten van het ASC maken die vraag weer actueel.

Hans van der Beek en Olaf Heyblom
Een ritueel uit de ontgroening in de Nieuwebrugsteeg. Beeld Hollandse Hoogte / Thomas Schlijper
Een ritueel uit de ontgroening in de Nieuwebrugsteeg.Beeld Hollandse Hoogte / Thomas Schlijper

Tijdens de ontgroening van het Amsterdamsch Studenten Corps (ASC) zijn aspirantleden mishandeld, vernederd en gekleineerd. Hoe kan het dat een dergelijk fenomeen nog steeds bestaat? “Mensen willen bij groepen horen,” verklaart docent en onderzoeker sociale psychologie Liesbeth Mann van de Universiteit van Amsterdam. Studenten zijn jong, gaan een nieuwe levensfase in en zoeken in de lastige tijd van volwassen worden nieuwe vrienden en iets om bij te horen. “Dat is de aantrekkingskracht van die verenigingen. Zeker in coronatijd, waarin je bijna alles online doet.”

En om bij een studentenvereniging te komen, moet je een ontgroening door. Slaapgebrek, overmatig alcoholgebruik, pesterijtjes en fysiek uitputtende taken lijken daar nu eenmaal bij te horen. “Maar dan hoor je wel echt ergens bij. Dat is binnen de psychologie ook een bekend verschijnsel: er treedt cognitieve dissonantie op. Als je iets doet waar je veel moeite voor moet doen, dan ga je datgene wat je ervoor krijgt ook leuker vinden. Juist omdát je er zo veel moeite voor hebt gedaan. En dat is op zich prima als het moeilijk, uitdagend, zwaar of misschien zelfs fysiek wordt.”

Diepgaande contacten

Dat beaamt Arjaan Wit, universitair hoofddocent (Universiteit Leiden) gespecialiseerd in groepsdynamica. Hij voegt eraan toe dat ‘gezamenlijke beproevingen’ ervoor zorgen dat je een hechter team vormt en meer persoonlijke en diepgaande contacten met elkaar krijgt. Zo’n ‘initiatieritueel’ gebeurt, hoewel minder heftig, bijna overal, zegt Wit. “Bij ons op de sectie moeten nieuwelingen het jaaruitje voor de afdeling organiseren.”

Groot probleem bij deze misstanden is de zwijgcultuur die heerst bij verenigingen. Zo’n zwijgcultuur is volgens Mann eigenlijk ‘gezond menselijk gedrag’, ook wel bij sportverenigingen te zien. “Je hoort bij je eigen groep, de in-group, en anderen staan daarbuiten. Die ga je er dan ook niet bij betrekken. Hoe sterker je je identificeert met de groep, des te meer je je aan die regels gaat houden. Bepaalde excessen worden gedoogd en dat kan in allerlei groepen ontstaan. Wel wil ik benadrukken dat het bij de meeste verengingen goed gaat.”

Ook journalist en oud-corpslid Milou Deelen benoemt de zwijgzaamheid van corpsleden. Deelen: “Deze incidenten verbazen me helemaal niet. Maar ik denk ook wel: stelletje sukkels, hoe heeft het nou weer uit de hand kunnen lopen? Het probleem is ook dat mensen in het corps er niet over praten. Ook veel oud-leden blijven het corps beschermen. Die zwijgcultuur is een deel van de oorzaak. Ik snap niet waarom leden niet kunnen erkennen dat er heel erge dingen gebeuren. Waarom kun je niet én kritisch zijn én erbij horen én dan met z’n allen zeggen: we gaan hier verandering in brengen?”

Seksisme

Deelen: “Ik walg ervan dat er zo met mensen wordt omgegaan. Die extreme vernedering, nog afgezien van het seksisme. Toen ik lid was in Groningen, waren ze op het hoofd van een jongen, die een jaar onder mij zat, gaan staan. Ik heb zelf de ontgroening meegemaakt, dus ik weet hoe ver en grensoverschrijdend het kan gaan. Leden doen altijd alsof het losstaande incidenten zijn, maar dat klopt niet. Het is die cultuur.”

Presentator en oud-corpslid Beau van Erven is diep geraakt door de incidenten. “Het is ongelofelijk triest dat het zover is gekomen. Het is een totale misvatting om mensen fysiek aan te pakken tijdens de kennismakingstijd. Het slaat nergens op. Als je dat doet, begrijp je niks van het idee achter de ontgroeningstijd. Het gaat om de gezelligheid. Ze moeten deze mensen ontzettend hard aanpakken. Ik ben er ziek van. Over mijn tijd bij het corps wil ik niks zeggen, dat is oude koeien uit de sloot halen, maar hier word ik supersomber van.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden