Plus

Ex-lid straatnaamcommissie: 'Er valt nog wel wat te zeggen'

Uit onvrede over de politieke druk stapte Marco Jongbloed uit de Amsterdamse straatnamencommissie. 'Bestuurders zijn passanten, straatnamen zijn voor de eeuwigheid.'

Een lid van de actie­groep De Bovengrondse geeft de Admiraal de Ruijterweg de naam van een vrouw Beeld Tammy van Nerum

Hij heeft het zeven jaar met veel plezier gedaan. Maar in december 2018 nam Marco Jongbloed afscheid van zijn medeleden van de Amsterdamse straatnamencommissie. "Het was een optelsom. De hele gang van zaken rond het Johan Cruijffplein had er al flink ingehakt, en daar kwam eind van het jaar het besluit van burgemeester Halsema nog eens overheen. Ik was er klaar mee."

Het vertrek uit de straatnamencommissie betekent ook dat Jongbloed nu vrijuit kan spreken. Het behoort tot de mores van de commissie dat er niet uit de school wordt geklapt.

"In de kwestie van het Cruijffplein hebben we allemaal met de kaken op elkaar gezeten, hoe moeilijk dat ook was. Nu ik geen lid meer ben van de commissie, kan ik mijn hart luchten. Er valt nog wel iets te zeggen."

Internationale dansstijlen
Deze week werd bekend dat burgemeester Halsema een streep haalde door een uitgewerkt voorstel van de commissie om een aantal nieuwe straten op IJburg te vernoemen naar internationale dansstijlen.

In plaats daarvan wilde de burgemeester het thema opstand en verzet in oorlog en koloniale tijd een plek geven. Eerder was om dezelfde reden De slag op de Zuiderzee als thema gesneuveld.

Jongbloed benadrukt dat het de taak is van een adviescommissie om advies te geven, en dat anderen de knoop moeten doorhakken. "Het gaat er mij vooral om hoe het is gelopen. Er was door een collega van mij veel werk gemaakt van dat thema dans. Er zitten betrokken mensen in de commissie met een groot hart voor de stad. Al dat werk werd met een pennenstreek van tafel geveegd. Zo van: ik heb niets met jullie te maken."

Meer vrouwen en migranten
Er is ook een voorgeschiedenis. In 2017 lanceerde de PvdA in de raad het plan om meer vrouwen en migranten te vernoemen. Een uitstekend voorstel, zegt Jongboed. "Sinds 2013 is diversiteit een van de criteria. Dat was voor ons aanleiding om daar eens in te duiken. Het bleek in de praktijk helemaal niet eenvoudig om voldoende geschikte namen bij elkaar te krijgen. Dat speelde voor beide categorieën."

Bij het vernoemen van personen hanteert de commissie een aantal gouden regels. Zoals: minimaal vijf jaar dood, een reputatie van betekenis en bij voorkeur een link met Amsterdam. "In zeer uitzonderlijke gevallen worden levende mensen vernoemd, maar dan moet je denken aan mensen als Nelson Mandela."

Geen verzoekplaat
Verreweg de meeste suggesties voor straatnamen komen van buiten. Het is aan de commissie, legt Jongbloed uit, om de namen te wegen, maar ook om de consistentie en de continuïteit in de gaten te houden. "Mensen zoeken hun weg in de stad met behulp van straatnamen. Daarom zijn thema's zo geschikt. Je kunt niet een straat naar een zwarte verzetsheld noemen en de straat ernaast naar de eerste zwarte profvoetballer. Een straatnaam is geen verzoekplaat. Het is aan de commissie om te wikken en te wegen."

Jongbloed stoort zich aan het beeld dat nu wordt neergezet van een bolwerk van oude witte mannen die de vooruitgang probeert tegen te houden. "Er worden vaker mensen teleurgesteld. In de binnenstad is een bewoner die ijvert voor de vernoeming van een brug naar Wim Sonneveld. Wij hebben dat verzoek afgewezen, omdat wij vinden dat Sonneveld nog een keer een straat of plein verdient. Maar dat zorgt wel voor boosheid. Er zit soms veel emotie in een vernoeming."

Geen wild idee
In het geval van IJburg leidde de schaarste aan geschikte namen van vrouwen en migranten tot het initiatief om het thema dans uit te werken. Dat was geen wild idee, benadrukt Jongbloed. Na het PvdA-voorstel in de raad was een beleidsbrief verschenen met de naam Gedeelde geschiedenis waarin dansen en gerechten als voorbeelden worden gegeven van een vernoeming van de multiculturele samenleving.

Jongbloed was enthousiast over de lijst met namen waarmee zijn collega Lonneke Groen op de proppen kwam. "Wie wil er nou niet in de Mazurkastraat wonen? Maar we kregen te horen dat Halsema het een Pasar-Malambenadering vond, te gezellig, te oubollig."

'Verschikkelijk kortzichtig'
Verschrikkelijk kortzichtig, noemt Jongbloed die reactie. "Halsema spreekt vanuit een politieke zienswijze, maar ik denk niet dat ze weet wat in de stad leeft. Zij moet snappen dat ook zij een passant is. Een straatnaam is voor de eeuwigheid. Het geeft geen pas op persoonlijke titel kwalitatief goede voorstellen af te serveren."

In de raadscommissie reageerde de burgemeester met de opmerking dat de straatnamencommissie beter naar de raad moet luisteren. Dat is volgens Jongbloed precies waar de schoen wringt. "Het is andersom: de politiek moet beter naar de burger luisteren."

Jongbloed vertelt dat hij graag het gesprek was aangegaan met de burgemeester, maar dat daar binnen de commissie verschillend over werd gedacht.

Dat was voor Jongbloed de spreekwoordelijke druppel. Het gedoe rond de vernoeming van het Stadionplein naar Johan Cruijff zat hem al niet lekker. Het negatief advies van de straatnamencommissie bleek in het ambtelijk voorstel voor het bestuur in Zuid te zijn weggemoffeld. Ook werd geschermd met groot enthousiasme in de buurt, terwijl later duidelijk werd dat daar juist veel bezwaren leefden.

Politiek chicanes
Jongbloed: "De secretaris van de commissie heeft daar als enige de gevolgen van ondervonden. Hij was voormalig stadionspeaker van Ajax en een groot bewonderaar van Cruijff. Hij heeft het veld moeten ruimen. Maar ik weet honderd procent zeker dat hij niet op eigen houtje heeft gehandeld. Die opdracht moet van hogerhand zijn gekomen. Het gaat om een straatnaam, maar soms gaat dat proces gepaard met politieke chicanes."

Ondanks deze perikelen denkt Jongbloed met veel genoegen terug aan zijn lidmaatschap. "Ik zat er namens de post, maar ik ben ook een geboren Amsterdammer en ken met name Nieuw-West op mijn duimpje. Ik heb genoten van de gesprekken. Er zitten mensen in die hun sporen hebben verdiend en grote kennis van de stad hebben. Dat zit me ook dwars aan de houding van de burgemeester. Het zijn geen koekenbakkers."

Mooiste straatnaam
Wat is de mooiste straatnaam die hij in zeven jaar voorbij heeft zien komen? Jongbloed hoeft niet lang na te denken. "Ik heb een grote belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam. We hebben vorig jaar een aantal bruggen in Nieuw-West vernoemd naar vrouwelijke verzetshelden. Daar fiets ik elke dag overheen, en dan voel ik elke keer weer een grote voldoening."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden