PlusAchtergrond

Escher kan trots zijn op Buiksloterham Go

Na jaren voorbereiding zijn de eerste bouwexperimenten in Buiksloterham nu zichtbaar. Het opvallende Go is bedacht door een groep van 17 mensen met architect Sophie Valla.

Het groene glas en de opvallende uitsparingen zijn niet te missen langs de Ridderspoorweg. Beeld Susanne Stange
Het groene glas en de opvallende uitsparingen zijn niet te missen langs de Ridderspoorweg.Beeld Susanne Stange

Noem Buiksloterham een openluchtlaboratorium, een architectonisch experiment in duurzaamheid en circulariteit. In het verleden was het een rommelig industriegebied, met loodsen, depots en werkplaatsen. In vijf jaar tijd is het experiment tot leven gekomen. De drijvende woonwijk Schoon Schip laat zien wat de mogelijkheden van houten en lemen woonarken zijn. Zelfbouwers hebben hun kans gegrepen met alle versies van Villa Kakelbont aan de Papaverweg en omgeving. Langs de Ridderspoorweg rijgen zich nu verschillende vormen van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap aaneen zoals het was bedoeld in het stedenbouwkundig plan van de gemeente. En daar staat dan trots tussenin Go Buiksloterham, een niet te missen woonblok met een groen geëtste glazen gevel voor het houtskelet.

Melkachtig abstract

Die glazen pui roept onmiddellijk de vraag op, of de bewoners de godganse dag door een groene waas moeten turen, maar architect Sophie Valla bezweert van niet. Melkachtig abstract noemt ze het zelf. Alleen de slaapkamerramen zijn uitgerust met een lichte sluier. De plattegronden van de woningen zijn U- of L-vormig, waardoor de bewoners niet te klagen hebben over licht­inval. Sterker nog, vorm en opzet van Go Buik­sloterham zijn helemaal ingesteld op de optimale zuidwestzon. Dan heeft de dubbele gevel nog een verrassend extraatje. Omdat de ruimte tussen buitengevel en het houten skelet 40 centimeter meet, zijn er inpandige balkons, windvrije plekken om de krant te lezen of te borrelen.

Met enige fantasie is ‘Go’ te vergelijken met een Eschercompositie van klimmende en dalende kubussen in een V-vorm. Aan de zuidwestkant is het blok laag gehouden, met een binnentuin en houten vlonders, langs de Ridderspoorweg schiet het de hoogte in waardoor het gebouw een zekere monumentaliteit krijgt. Het was een langwerpig kavel, legt architect Valla uit, wat het ontwerp bemoeilijkte, dankzij strikte normen voor de hoogte en de wetenschap dat de buurman aan de zuidkant zich er hoog tegenaan zou schurken. Ongewenste schaduw gegarandeerd. En dan blijkt die glazen huid (drielagig nog wel) een vondst, omdat die de inkijk belemmert.

Bij de collectieve opdrachtgevers was een groep bekenden die haar idealen op deze manier wilde verwezenlijken. De hal van het complex moest uitnodigend werken voor (spontane) evenementen. Buiksloterham Go herbergt een fotostudio, een reclamebureau, een yoga/dansschool en dat allemaal onder een 4,50 meter hoog plafond.

Vier jaar lang heeft Valla, van oorsprong Française, in nauw overleg getekend en gesleuteld aan het concept, rekening houdend met de wensen van de 17 kopers en de (on)mogelijkheden van de kavel. De bouwgroep moest voor lief nemen dat de leden in de aanloopfase geen winst zouden maken, omdat ze zich hadden gecommitteerd aan de grondprijseisen van de gemeente. Dat zou je als een beletsel kunnen opvatten voor het experiment, heel jammer omdat kopers hun nek uitsteken door zich in te zetten voor duurzaamheid en bewust energiegebruik.

Circulariteit

Want ook al is Go Buiksloterham niet aangesloten op stadswarmte, er is alles aan gedaan om zo energiezuinig mogelijk te werken. Allereerst voorziet de warmtepomp daarin. En ook hier werkt de dubbele gevel met spouw mee, mede dankzij ingebouwde zonnepanelen. Wat de circulariteit betreft: de bouwmaterialen zijn als het pand ooit wordt ontmanteld opnieuw te gebruiken. De bouwgroep moest dan ook het manifest voor circulariteit ondertekenen om deel te mogen nemen aan het bouwexperiment.

Intussen is het rijtje woonblokken aan de Ridderspoorweg een van de interessantste exposés van hedendaagse architectuur in Amsterdam. Hier is te zien dat het wel degelijk mogelijk is markante gebouwen te stichten die het milieu niet belasten en tegelijk in te spelen op een behoefte aan een gemeenschap met individuele voorkeuren. Hier zitten alleen maar winnaars bij elkaar. Als er een punt van kritiek te leveren valt, is het dat Buiksloterham Go nog beter tot zijn recht was gekomen als het op een hoek of als sluitstuk van een rijtje woningen was gepositioneerd. Het staat er een beetje tussen geperst, als een exuberante kunstcatalogus tussen een plankje met bescheiden romans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden